صنایع دستی و دست‌ساخته‌های هنری توان‌یابان استان کرمان در اقدامی حمایتی و هویتی، شناسنامه‌دار شدند تا مسیر تولید، عرضه و صادرات این آثار با نظم و اعتبار بیشتری دنبال شود. این طرح با هدف صیانت از اصالت هنری، توانمندسازی اقتصادی و ایجاد فرصت‌های پایدار برای جامعه توان‌یابان اجرا شده است.

بر اساس گزارش دریافتی، به کمک ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان قرار است تولیدات هنری توان‌یابان کرمانی پس از شناسنامه‌دار شدن، در قالب محصولات استاندارد و قابل عرضه در بازارهای داخلی و خارجی بسته‌بندی و به کشورهای مختلف صادر شود؛ رویکردی که می‌تواند جایگاه صنایع دستی کرمان را در سبد صادرات غیرنفتی تقویت کند.

شناسنامه‌دار شدن؛ هویت‌بخشی به دست‌ساخته‌های هنری

شناسنامه‌دار شدن صنایع دستی به معنای ثبت هویت، اصالت و مشخصات فنی و هنری هر اثر است. در این فرآیند، اطلاعاتی همچون نام هنرمند، نوع هنر و تکنیک اجرا، مواد اولیه، خاستگاه جغرافیایی و شاخص‌های اصالت اثر به صورت رسمی ثبت می‌شود.

این اقدام برای توان‌یابان هنرمند، فراتر از یک برچسب اداری است؛ شناسنامه به هر محصول اعتبار می‌بخشد، امکان رهگیری و اعتبارسنجی آن را فراهم می‌کند و اعتماد خریداران و مجموعه‌داران را افزایش می‌دهد. همچنین در رویدادهای نمایشگاهی، جشنواره‌ها و بازارهای صادراتی، داشتن شناسنامه معیار مهمی برای ارزیابی کیفیت و اصالت به شمار می‌رود.

برای هنرمندان توان‌یاب که بسیاری از آن‌ها در کارگاه‌های خانگی یا مراکز حمایتی فعالیت می‌کنند، این هویت رسمی می‌تواند به تثبیت برند شخصی، حفظ مالکیت معنوی و جلوگیری از کپی‌برداری غیرمجاز کمک کند.

نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در تجاری‌سازی و صادرات

در این طرح، شرکت‌های دانش‌بنیان به عنوان حلقه واسط میان تولید هنری و بازار عمل می‌کنند. وظیفه این شرکت‌ها، ارتقای زنجیره ارزش صنایع دستی از مرحله تولید تا بازاریابی بین‌المللی است.

از جمله محورهای فعالیت آن‌ها می‌توان به استانداردسازی تولید، طراحی بسته‌بندی منطبق با سلیقه بازار جهانی، عکاسی و مستندسازی حرفه‌ای آثار، ایجاد شناسه دیجیتال و QR کد برای هر محصول، و اتصال به پلتفرم‌های فروش آنلاین داخلی و خارجی اشاره کرد. همچنین بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای معرفی داستان هنرمند و فرآیند ساخت اثر، ارزش افزوده فرهنگی محصول را افزایش می‌دهد.

با این همکاری، دست‌ساخته‌های توان‌یابان از حالت عرضه پراکنده و محلی خارج شده و در قالب مجموعه‌های منسجم، قابل رصد و قابل صادرات ارائه می‌شود. این موضوع علاوه بر افزایش درآمد هنرمندان، به پایداری اشتغال خانگی و کارگاهی نیز کمک خواهد کرد.

توانمندسازی توان‌یابان از مسیر هنر و کارآفرینی

هنرهای دستی همواره یکی از بسترهای مهم توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی برای افراد دارای معلولیت بوده است. تمرکز، خلاقیت و مهارت دست در بسیاری از رشته‌ها مانند پته‌دوزی، گلیم‌بافی، معرق، سفال و سرامیک، تراش سنگ‌های قیمتی و سوزن‌دوزی‌های سنتی، زمینه‌ای فراهم می‌کند تا توان‌یابان بدون وابستگی به فعالیت‌های سنگین فیزیکی، به تولید ارزشمند و درآمدزا بپردازند.

شناسنامه‌دار شدن و فراهم شدن مسیر صادرات، انگیزه هنرمندان را برای ارتقای کیفیت، آموزش مهارت‌های جدید و مشارکت در دوره‌های تخصصی افزایش می‌دهد. این چرخه در نهایت به افزایش اعتماد به نفس، حضور فعال‌تر در جامعه و کاهش وابستگی اقتصادی منجر می‌شود.

استان کرمان به دلیل تنوع قومی و فرهنگی، از دیرباز خاستگاه رشته‌های متنوع صنایع دستی بوده و ظرفیت بالایی برای تبدیل هنر توان‌یابان به یک جریان کارآفرینی اجتماعی دارد.

کرمان؛ ظرفیت‌های بومی و افق صادراتی

کرمان از استان‌های پیشرو در حوزه صنایع دستی کشور به شمار می‌رود و آثاری چون پته، قالی، گلیم، جاجیم، مس‌گری و حصیربافی بخشی از هویت فرهنگی آن را تشکیل می‌دهد. پیوند این ظرفیت بومی با خلاقیت توان‌یابان، ترکیب منحصربه‌فردی ایجاد کرده که در صورت معرفی درست، می‌تواند در بازارهای منطقه‌ای و جهانی با استقبال مواجه شود.

صادرات صنایع دستی علاوه بر ارزآوری، سفیر فرهنگی استان و کشور نیز محسوب می‌شود. هر محصول شناسنامه‌دار که به خارج از کشور ارسال می‌شود، روایتی از فرهنگ، هنر و توانمندی انسانی ایران را با خود حمل می‌کند. از این رو، حمایت دانش‌بنیان‌ها برای رعایت استانداردهای صادراتی، اخذ مجوزها و حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، نقش کلیدی در موفقیت این مسیر دارد.

انتظار می‌رود با تداوم حمایت نهادهای حمایتی، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و همراهی بخش دانش‌بنیان، شناسنامه‌دار شدن به عنوان الگویی برای سایر استان‌ها نیز توسعه یابد و فرصت‌های جدیدی برای اشتغال پایدار و صادرات صنایع دستی توان‌یابان در سراسر کشور ایجاد کند.