سالن ورزشی ۲۲ بهمن کرمان که متعلق به آموزش و پرورش استثنایی استان است، این بار میزبان مهمانانی متفاوت بود؛ دختران و پسرانی با لباسهای ورزشی، همراه مادرانی که سایه به سایه فرزندانشان حرکت میکنند و مربیانی جوان که با حوصله تلاش میکنند ساعاتی شاد و پرتحرک برای کودکان سندروم داون رقم بزنند.
این برنامه که به گفته برگزارکنندگان در سراسر کشور برای کودکان با نیازهای ویژه از جمله طیف اوتیسم و سندروم داون برگزار میشود، هدفی روشن دارد: بیرون آوردن کودکان از رخوت و کمتحرکی، ایجاد نشاط از مسیر ورزش و فراهم کردن بستری برای تعامل اجتماعی در محیطی امن و پذیرا.
تحرکی که نسخه سلامت است
به گفته یکی از مربیان حاضر در این برنامه، بسیاری از کودکان سندروم داون به دلیل شرایط جسمانی، کمتحرکی و محدودیتهای محیطی دچار اضافهوزن هستند و بیش از کودکان دیگر به فعالیت بدنی منظم نیاز دارند. با این حال، خانوادهها به دلیل هزینههای بالای مراقبت و درمان، کمتر توان پرداخت هزینه باشگاههای ورزشی را دارند و از سوی دیگر، اغلب باشگاههای عمومی نیز امکانات و تخصص لازم برای کار با این گروه سنی را ندارند.
به همین دلیل مجموعههایی مانند باشگاه تخصصی کودک «تکاپو» در کرمان، فعالیت خود را بر گروه سنی یک تا ۱۲ سال و به شکل تخصصی روی کودکان با نیازهای ویژه متمرکز کردهاند. تمرکز این مجموعه بر ارزیابی رشد حرکتی، سواد بدنی و ارتقای مهارتهای رشدی است و تمرینها زیر نظر مربیانی دنبال میشود که در حوزه رشد جسمانی کودکان آموزش دیدهاند.
«ریتموگیم» یکی از محورهای اصلی برنامه روز شاد در سالن ۲۲ بهمن بود؛ بازیهای ریتمیک همراه با موسیقی شاد که به گفته مربیان، علاوه بر افزایش تحرک، به پرورش ذهن، بهبود وضعیت بدنی، تقویت مهارتهای حرکتی و پایش روند رشد کودکان کمک میکند. صدای موسیقی و ریتم حرکات باعث شده بود بسیاری از کودکان برای دقایقی طولانی از مادرانشان فاصله بگیرند و با تمرکز، حرکات را دنبال کنند.
مدرسهای که هنوز آرزوست
سید کمالالدین موسوی که در میان خانوادهها به چهرهای آشنا و محبوب تبدیل شده، پیش از این نیز با پیگیریهای مستمر، زمینه راهاندازی تنها مدرسه تخصصی اوتیسم در کرمان را فراهم کرده بود و اکنون تلاش خود را بر بهبود شرایط کودکان سندروم داون متمرکز کرده است. او میگوید انزوای خانگی و کمبود فضاهای مناسب برای بازی و ورزش، سبب شده بسیاری از کودکان این انجمن با معضل اضافهوزن مواجه باشند.
به گفته او، خانوادهها حتی بیش از فرزندانشان مشتاق حضور در جمعهای شاد و پرتحرک هستند، چرا که این دورهمیها فرصت کمیابی برای تجربه بازی گروهی، تخلیه انرژی و شکلگیری دوستیهای جدید فراهم میکند. موسوی تأکید میکند که طرحهای متنوعی برای توسعه فعالیتهای ورزشی این کودکان وجود دارد، اما تحقق آن به دو عامل کلیدی وابسته است: اختصاص فضای ورزشی ثابت و حمایت خیرین.
در حاشیه این مراسم، مطالبه اصلی خانوادهها بار دیگر تکرار شد؛ تخصیص چند سانس ثابت در هفته از سالنهای ورزشی بلااستفاده بهزیستی برای ورزش تخصصی این کودکان و از سوی دیگر، توجه جدیتر آموزش و پرورش به ایجاد و توسعه مدارس تخصصی. به اعتقاد بسیاری از والدین و کارشناسان، تا زمانی که آموزش در محیطی تخصصی و متناسب با ویژگیهای این کودکان دنبال نشود، هر اقدام مقطعی برای بهبود وضعیت جسمی و حرکتی آنان، اثر پایداری نخواهد داشت.
روایتهایی از دل سالن؛ از نقاشی روی سفال تا دوست داشتن ورزش
در میان هیاهوی شاد سالن، هر کودک قصهای دارد. مرجان نیکطبع، دختری مودب و باانرژی، از اینکه روزی پر از بازی و ورزش را گذرانده هیجانزده است. او میگوید ورزش را بسیار دوست دارد و مشتاق است دوباره به این جمع بازگردد. مادرش که نقش مترجم احساسات او را بر عهده دارد، ادامه میدهد که این جنس برنامهها باید تکرار شود تا شادی برای این کودکان به اتفاقی گاهبهگاه محدود نماند.
مادر دیگری که دخترش با لباس سبز در برنامه حاضر شده بود، میگوید: «برای دخترم روزی شاد و پرتحرک بود که در خانه کمتر پیش میآید. این بچهها اغلب همبازی ندارند و در هیچ باشگاهی هم به آنها خدمات ویژه ارائه نمیشود.»
در گوشهای دیگر، مادری همراه سه دخترش ایستاده که یکی از آنها نازنینزهرا، دختری با سندروم داون است. مادر تعریف میکند که پیشتر او را به یک باشگاه ورزشی میبرده اما به دلیل سختی کار با کودکان دارای نیازهای ویژه، امکان ادامه فراهم نشده است. نازنینزهرا با کمک مادرش میگوید امروز را خیلی دوست داشته و در خانه معمولاً با خواهرش بازی میکند و اگر در بازی خطایی کند از مادر عذرخواهی میکند. مادر با افتخار از استعداد دخترش در نقاشی روی سفال میگوید و دو نمونه از آثار او را نشان میدهد؛ نقاشیهایی پر از گل و رنگ که آرامش درونی دخترک را بازتاب میدهد.
پس از حدود سه ساعت بازی، حل جدولهای شاد، دارت، مار و پله و حرکات ریتمیک، چهره بچهها برافروخته و خسته اما راضی است؛ خستگی شیرینی که نشانه تحرک واقعی است. یکی از نکات دلگرمکننده این دورهمی، صدا زدن تک تک کودکان با نام کوچک توسط موسوی است؛ جزئیاتی ساده اما اثرگذار که حس تعلق و صمیمیت را تقویت میکند و دلیل محبوبیت او در میان بچههاست.
تصویر بزرگتر؛ جمعیت قابل توجه و استعدادهای نادیده
برگزارکنندگان و خانوادهها تأکید میکنند تعداد کودکان سندروم داون کم نیست و در میان آنها استعدادهای قابل توجهی دیده میشود که در صورت فراهم بودن آموزش تخصصی و حمایت مستمر میتواند شکوفا شود. در مقابل، مادران این کودکان اغلب با فرسودگی و نگرانی دائمی نسبت به نگاه جامعه مواجهاند؛ نگاههایی که گاه آزاردهنده است و مراقبت مضاعف میطلبد.
کارشناسان حاضر در برنامه معتقدند مسیر بهبود سلامت جسمی این کودکان از دو مسیر همزمان میگذرد: نخست، فراهم کردن دسترسی منظم و رایگان یا کمهزینه به ورزش تخصصی زیر نظر مربیان آموزشدیده و دوم، توسعه مدارس تخصصی که آموزش، توانبخشی و مهارتآموزی را به شکل یکپارچه دنبال کنند.
پیشنهاد مشخص خانوادهها و فعالان این حوزه، بهرهگیری از ظرفیتهای موجود است؛ از جمله اختصاص سانسهای ثابت از سالنهای ورزشی در اختیار بهزیستی که در بسیاری از ساعات هفته بدون استفاده باقی میماند، و همچنین برنامهریزی مدون آموزش و پرورش استثنایی برای پاسخگویی به نیاز آموزشی این گروه. تحقق این دو مطالبه میتواند گامی عملی برای تبدیل یک روز شاد مقطعی به سبکی پایدار از زندگی سالم و با نشاط برای کودکان سندروم داون باشد.
نظرات (0)