روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در تازه‌ترین گزارش خود به نقل از منابع آگاه مدعی شده است که جمهوری اسلامی ایران پس از وقفه‌ای کوتاه، روند تولید و مونتاژ موشک‌های بالستیک را در مجموعه‌ای از تاسیسات زیرزمینی از سر گرفته است؛ ادعایی که به گفته این روزنامه بر اساس اظهارات مقام‌های آمریکایی و منطقه غرب آسیا مطرح شده و هنوز به‌صورت مستقل از سوی منابع رسمی ایران تأیید یا تکذیب نشده است.

جزئیات ادعای وال‌استریت ژورنال

بر اساس آنچه وال‌استریت ژورنال منتشر کرده، ایران در حال حاضر در چند سایت زیرزمینی مشغول مونتاژ موشک‌هایی با پیشران سوخت مایع و سوخت جامد است. این روزنامه به نقل از مقام‌های مورد استناد خود نوشته است که تهران تلاش می‌کند با اتکا به زیرساخت‌های محافظت‌شده و پراکنده، ظرفیت تولید خود را حفظ و در برابر تهدیدهای احتمالی ایمن‌سازی کند.

در این گزارش آمده است که اولویت تازه برنامه موشکی ایران، ساخت تاسیسات زیرزمینی بیشتر برای تولید و نگهداری موشک‌ها عنوان شده و مقام‌های مورد اشاره وال‌استریت ژورنال مدعی‌اند که تهران در حال توسعه نسل‌های جدیدی از موشک‌ها با استفاده از قطعات و زیرسامانه‌های موجود است تا وابستگی به زنجیره تأمین خارجی را کاهش دهد و سرعت تولید را افزایش دهد.

نام بردن از کارخانه خجیر در جنوب شرق تهران

نکته قابل توجه در گزارش وال‌استریت ژورنال، اشاره مستقیم به مجتمع موشکی خجیر در جنوب شرق تهران است. این روزنامه مدعی شده که بخشی از فعالیت‌های مونتاژ در همین مجموعه متمرکز است؛ مجموعه‌ای که به ادعای همین منابع، سال گذشته هدف حمله اسرائیل قرار گرفته بود. وال‌استریت ژورنال می‌گوید با وجود آسیب‌های ادعایی ناشی از آن حمله، فعالیت‌ها در این سایت و سایر سایت‌های زیرزمینی مرتبط ادامه یافته است.

کارخانه خجیر از جمله مراکز شناخته‌شده مرتبط با صنایع موشکی ایران به شمار می‌رود و در سال‌های گذشته نیز نام آن در گزارش‌های رسانه‌های غربی و ادعاهای مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی تکرار شده است. با این حال، مقام‌های ایرانی همواره تأکید کرده‌اند که برنامه موشکی کشور ماهیتی دفاعی و بازدارنده دارد و توسعه آن در چارچوب دکترین دفاعی جمهوری اسلامی دنبال می‌شود.

مونتاژ موشک‌های سوخت جامد و مایع با قطعات موجود

به روایت وال‌استریت ژورنال، یکی از محورهای اصلی فعالیت فعلی، مونتاژ هم‌زمان موشک‌های با سوخت مایع و سوخت جامد است. به ادعای این روزنامه، تهران علاوه بر بازسازی و فعال‌سازی خطوط تولید، در حال کار بر روی طراحی و توسعه موشک‌های جدید با بهره‌گیری از قطعات در دسترس است؛ رویکردی که می‌تواند زمان دستیابی به محصول نهایی را کوتاه‌تر کرده و انعطاف‌پذیری تولید را افزایش دهد.

این منابع همچنین مدعی‌اند که تمرکز بر تاسیسات زیرزمینی، بخشی از راهبرد ایران برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر حملات هوایی و عملیات خرابکارانه است. به گفته آن‌ها، توسعه فضاهای زیرزمینی جدید و توزیع جغرافیایی سایت‌ها، شناسایی و هدف قرار دادن این مجموعه‌ها را برای طرف‌های متخاصم دشوارتر می‌کند.

زمینه سیاسی و جایگاه برنامه موشکی ایران

برنامه موشکی ایران در یک دهه گذشته همواره یکی از محورهای اصلی مناقشه میان تهران و پایتخت‌های غربی بوده است. ایالات متحده و متحدان اروپایی آن بارها خواستار گنجاندن موضوع موشک‌های بالستیک در هرگونه توافق گسترده‌تر با ایران شده‌اند، در حالی که جمهوری اسلامی تأکید دارد برنامه موشکی آن قابل مذاکره نیست و صرفاً جنبه دفاعی دارد.

در ماه‌های اخیر و پس از تحولات امنیتی منطقه و تشدید تنش‌ها میان ایران و اسرائیل، حساسیت‌ها نسبت به توان موشکی ایران افزایش یافته است. برخی رسانه‌های غربی در هفته‌های گذشته گزارش‌هایی درباره بازسازی سایت‌های آسیب‌دیده و افزایش تحرکات لجستیکی مرتبط با صنایع دفاعی ایران منتشر کرده‌اند که گزارش اخیر وال‌استریت ژورنال نیز در همین چارچوب ارزیابی می‌شود.

روایت یک‌طرفه و ضرورت راستی‌آزمایی

باید توجه داشت که گزارش وال‌استریت ژورنال مبتنی بر ادعای منابع ناشناس آمریکایی و منطقه‌ای است و تا لحظه انتشار این خبر، نهادهای رسمی جمهوری اسلامی ایران واکنشی به جزئیات مطرح‌شده نشان نداده‌اند. همچنین هیچ مدرک تصویری یا داده مستقل و قابل راستی‌آزمایی درباره حجم تولید، نوع موشک‌ها یا میزان پیشرفت تاسیسات زیرزمینی جدید در این گزارش ارائه نشده است.

کارشناسان مسائل دفاعی نیز تأکید می‌کنند که ارزیابی دقیق توان موشکی هر کشور نیازمند اطلاعات فنی، تصاویر ماهواره‌ای معتبر و تأیید منابع مستقل است و گزارش‌های رسانه‌ای مبتنی بر اظهارات مقام‌های سیاسی، به تنهایی نمی‌تواند مبنای قضاوت قطعی قرار گیرد. با این وجود، انتشار چنین گزارش‌هایی می‌تواند بر فضای دیپلماتیک و مذاکرات احتمالی آینده درباره پرونده هسته‌ای و مسائل منطقه‌ای اثرگذار باشد.

باشگاه خبرنگاران جوان که این خبر را به نقل از وال‌استریت ژورنال بازتاب داده، نیز تصریح کرده است که محتوای گزارش، روایت و ادعای روزنامه آمریکایی و منابع مورد استناد آن است و لزوماً بیانگر واقعیت میدانی تأییدشده نیست.