مجموعه هنری اردیبهشت در آستانه دوازدهمین نمایشگاه ایراننوشت، از رویکردی متفاوت در طراحی نوشتافزار فرهنگی رونمایی کرد؛ رویکردی که به جای پیام مستقیم و شعارزدگی، بر «حال خوب» و آرامش مخاطب کودک و نوجوان تمرکز دارد. محمدعلی رجاییفرد، مدیر این مجموعه، در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان جزئیات همکاری جدید اردیبهشت با انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» و چالشهای بازار نوشتافزار را تشریح کرد.
نوشتافزار برای آرامش در دنیای پراسترس
رجاییفرد با اشاره به فلسفه تولید در اردیبهشت گفت: بخشی از محصولات ما به طرحهایی با مضامین ملی و مذهبی اختصاص دارد، اما تلاش کردهایم این طرحها در عین هویت فرهنگی، فضایی آرام، زیبا و نسبتاً خنثی داشته باشند. به گفته او، کودکان و نوجوانان امروز در معرض حجم بالایی از استرس هستند و حتی خانوادهها نیز تحت فشارهای گوناگون قرار دارند.
وی افزود: «کافی است تلویزیون را روشن کنید؛ حتی شبکه کودک گاهی با تصاویر پرتنش و اخبار جنگ همراه است. در چنین شرایطی، بچهها به فضایی برای تنفس و تجربه حال خوب نیاز دارند و نوشتافزار میتواند یکی از همین پناهگاههای کوچک آرامش باشد.»
ورود به دنیای دبستانیها با «سفینه نجات»
به گفته مدیر مجموعه اردیبهشت، تمرکز اصلی این برند در سالهای گذشته بر گروه سنی متوسطه و دبیرستان بوده است، اما امسال با همکاری با انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» دامنه مخاطبان به دانشآموزان دبستانی نیز گسترش یافته است.
رجاییفرد این انیمیشن را از نظر گرافیک و روایت، یک گام رو به جلو برای صنعت انیمیشن ایران دانست و گفت: داستان «سفینه نجات» جذاب است و حضور دو قهرمان اصلی، یک دختر و یک پسر در کنار هم، نقطه قوتی است که میتواند ارتباط خوبی با کودکان برقرار کند.
او از طراحی ۳۶ طرح متنوع برای هر یک از شخصیتهای این انیمیشن خبر داد و توضیح داد: «برای هر شخصیت حدود ۳۶ طرح برای جلد دفترها طراحی کردهایم که شامل هم طرحهای نقاشی و هم طرحهای خطدار ویژه گروه سنی دبستان میشود.» به گفته او، هرچند هنوز بسیاری از بازدیدکنندگان نمایشگاه به طور کامل با شخصیتهای «سفینه نجات» آشنا نیستند و آشنایی اولیه بیشتر از طریق تیزرهای تلویزیونی شکل گرفته، اما پیشبینی میشود به مرور زمان پیوند عمیقتری میان مخاطبان و این شخصیتها ایجاد شود.
طرح، نقطه آغاز انتخاب
رجاییفرد مهمترین مرحله تولید در مجموعه اردیبهشت را «انتخاب طرح» عنوان کرد و تأکید کرد این بخش را شخصاً و بدون واگذاری به دیگران انجام میدهد. از نگاه او، تمام مراحل بعدی مانند جلدسازی، قیمتگذاری و تیراژ تولید، پس از آن معنا پیدا میکند که مخاطب در نگاه اول با تصویر ارتباط برقرار کند و از دیدن محصول احساس خوشایندی بگیرد.
وی تصریح کرد: «ما در عصر انبوه محصولات زندگی میکنیم. اگر یک دفتر نتواند در همان نگاه اول مخاطب را جذب کند، هزار گزینه ایرانی و خارجی دیگر برای انتخاب وجود دارد. ابتدا باید ارتباط تصویری شکل بگیرد، لذت بصری ایجاد شود و سپس مخاطب به قیمت، تعداد برگهها و سایر ویژگیهای فنی توجه کند.»
روایت هنرمندانه مقاومت به جای پوستر مستقیم
مدیر مجموعه اردیبهشت درباره سهم مضامین مقاومت در محصولات این مجموعه نیز توضیح داد: طرحهای مرتبط با حاج قاسم سلیمانی کمتر از پنج درصد ترکیب کلی محصولات را تشکیل میدهد و نگاه مجموعه به این موضوع، نگاهی صرفاً مناسبتی یا تصویری نیست.
او گفت: «تلاش کردهایم مقاومت را به عنوان یک مفهوم فرهنگی و هنری دنبال کنیم؛ از فلسطین و حاج قاسم و سیدحسن نصرالله تا شهدای حماس و موضوع آزادی فلسطین. اما قرار نیست صرفاً چهره افراد به شکل رئال روی جلد قرار بگیرد، چون در این صورت دفتر به پوستر تبدیل میشود.»
به گفته رجاییفرد، زبان گرافیک میتواند همین مفاهیم را به شکلی هنرمندانهتر منتقل کند؛ برای نمونه استفاده از نقشه فلسطین در کنار یک شاخه زیتون میتواند حس مقاومت و امید را بدون شعارزدگی مستقیم به مخاطب منتقل کند. هدف، مواجهه مخاطب با یک اثر هنری است، نه یک پیام خام و شعاری.
شناخت سلیقه نوجوان با مشاهده و آزمون بیتعارف
رجاییفرد شناخت دقیق سلیقه نوجوان را کلید موفقیت در طراحی دانست و گفت روش او بیشتر مشاهده مستقیم است تا پرسشگری صرف. او تلاش میکند در فضاهایی که نوجوانان حضور دارند حاضر شود و بدون پیشفرض، ترندها، رنگهای محبوب و نیازهای پنهان آنها را رصد کند.
وی افزود: «گاهی نوجوان در ظاهر به دنبال هیجان است و چند فیلم هیجانی معرفی میکند، اما در عمق وجودش به آرامش نیاز دارد. تجربه نشان داده وقتی یک طرح آرام را در کنار چند طرح پرهیجان قرار میدهیم، همان طرح آرام انتخاب میشود؛ چون پاسخگوی نیاز پنهان اوست.» او نوستالژی را نیز مفهومی نسلمحور دانست و تأکید کرد نمیتوان خاطرات نسلهای گذشته را بدون توجه به تجربه زیسته نسل جدید بازتولید کرد.
به گفته مدیر اردیبهشت، آزمون و خطا بخش جداییناپذیر فرآیند طراحی است. این مجموعه با دو گروه از نوجوانان به طور مستمر در ارتباط است و طرحها را برای قضاوت بیپرده در اختیار آنها قرار میدهد: «از آنها میخواهیم بدون تعارف و حتی بیرحمانه نظر بدهند؛ بگویند کدام طرح قوی است، کدام ضعیف و چرا. همین بازخوردهای صادقانه تعیین میکند کدام طرح به مرحله تولید برسد و کدام کنار گذاشته شود.»
دفتر حذف نمیشود، کارکردش تغییر میکند
رجاییفرد با اشاره به تغییر کارکرد دفتر در عصر فناوری گفت: زمانی کاغذ و خودکار ابزار اصلی نوشتن بود، اما امروز بخش بزرگی از یادداشتها و یادآورها به گوشی هوشمند منتقل شده است. حتی خود او ترجیح میدهد به جای یادداشتبرداری دستی، صدای گفتوگو را ضبط کند.
با این حال، او معتقد است دفتر هرگز حذف نخواهد شد، بلکه نقش آن متحول میشود: «تمرکز من بر دفترهایی است که کارکردی فراتر از مشق و دفتر تلفن دارند؛ دفتر خاطره، دفتر رویا و آیندهنگاری. دفتر میتواند در شلوغی زندگی، فضایی برای مرتب کردن ذهن و تجربه آرامش باشد.»
چالشهای تولید؛ از نقدینگی تا افت سفارشها
مدیر مجموعه هنری اردیبهشت شرایط اقتصادی، افزایش هزینههای تولید، کاهش نقدینگی و ریسکهای ناشی از تحولات سیاسی و اجتماعی را از جدیترین چالشهای تولیدکنندگان نوشتافزار برشمرد. به گفته او، بسیاری از فعالان این حوزه ایدههای خلاقانه دارند، اما کمبود سرمایه در گردش یا ریسک بالای سرمایهگذاری مانع اجرای آنهاست.
وی افزود: «امروز بسیاری از کسبوکارها در وضعیت بقا هستند نه رشد. همین که مجموعهای بتواند نیروی انسانی خود را حفظ کند و کوچکتر نشود، موفقیت بزرگی است.»
رجاییفرد توضیح داد مدل تولید اردیبهشت، تولید انبوه کارخانهای نیست، بلکه تولیدی متوسط و کارگاهی با نظارت مستقیم است. با این وجود، امسال حجم سفارشها به شکل محسوسی کاهش یافته است. او گفت: «ما با بخش قابل توجهی از فروشگاههای تهران و حدود یکسوم کتابفروشیهای شهرکتاب در سراسر کشور همکاری مستقیم داریم، اما بسیاری از آنها سفارشهای خود را به نصف یا حتی کمتر کاهش دادهاند.»
آسیب فروش آنلاین از قطعی اینترنت
به گفته مدیر اردیبهشت، فروش اینترنتی که سهم مهمی از بازار نوشتافزار دارد، در یک سال گذشته آسیب جدی دیده است. قطعیهای طولانی اینترنت و سپس محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی، فروش آنلاین را مختل کرده است.
وی گفت: «ما بخشی از محصولات از جمله سررسیدها را از قبل تولید کرده و سرمایهگذاری انجام داده بودیم، اما اختلال اینترنت فروش را با مشکل مواجه کرد. خوشبختانه پلتفرمهای داخلی تا حدی این خلأ را جبران کردند و بخشی از فروش به این بسترها منتقل شد.»
رجاییفرد تأکید کرد امروز حتی فروشگاههای فیزیکی نیز بخش مهمی از فروش خود را به صورت آنلاین انجام میدهند، بنابراین قطعی اینترنت تنها فروشگاههای اینترنتی را متأثر نمیکند، بلکه فروش آنلاین فروشگاههای حضوری را نیز متوقف میکند. از سوی دیگر، فروشگاهها به دلیل شرایط اقتصادی تمایلی به انبار کردن کالا و حبس سرمایه ندارند که مجموعه این عوامل، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
او در پایان خاطرنشان کرد با وجود تمام این دشواریها، اولویت اردیبهشت حفظ کیفیت طراحی و تقویت پیوند عاطفی مخاطب با محصول است؛ اینکه هر دفتر پیش از آنکه با قیمت و مشخصات فنی سنجیده شود، بتواند با تصویر و شخصیت خود، حس زیبایی، خلاقیت و حال خوب را به دانشآموز هدیه دهد.
گفتنی است دوازدهمین دوره نمایشگاه ایراننوشت از ۱۶ تا ۳۱ شهریورماه در رواق شرقی مصلی امام خمینی (ره) تهران در حال برگزاری است و مجموعه اردیبهشت با طرحهای جدید خود از انیمیشن «سفینه نجات» در این رویداد حضور دارد.
نظرات (0)