ظرفیت گسترده صنعت پتروشیمی کشور قرار است پشتوانه‌ای برای تأمین مواد پایه صنعت دارو شود؛ موضوعی که در قالب یک تفاهم‌نامه همکاری میان شرکت ملی صنایع پتروشیمی و سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی به مرحله اجرا نزدیک شده است.

این تفاهم‌نامه در آیین اختتامیه هشتمین نمایشگاه بین‌المللی فارمکس به امضای محمد متقی، مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی و فرامرز اختراعی، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی رسید و بر اساس آن، دو طرف توسعه همکاری برای تبدیل محصولات پایه و میانی پتروشیمی به مواد شیمیایی تخصصی، مواد حدواسط و مواد مؤثره دارویی (API) را دنبال خواهند کرد.

هدف اصلی؛ شناسایی نیازها در برابر ظرفیت‌ها

مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی با تشریح اهداف این همکاری گفت: هدف اصلی از این حضور، شناسایی ظرفیت‌های موجود در زنجیره ارزش از صنعت پتروشیمی تا صنعت دارو و بررسی زمینه‌های توسعه این زنجیره است.

محمد متقی تأکید کرد: باید نیازهای زنجیره دارویی کشور به دقت شناسایی و اولویت‌بندی شود و سپس این نیازها در مقابل ظرفیت‌ها و محصولات قابل تولید در صنعت پتروشیمی قرار گیرد تا مشخص شود در کدام بخش‌ها امکان توسعه زنجیره و ایجاد ارزش افزوده بیشتر وجود دارد.

به گفته وی، در بخش‌هایی از این زنجیره هنوز ظرفیت‌های توسعه‌نیافته و حلقه‌های مفقوده وجود دارد و تمرکز اصلی باید بر شناسایی همین حلقه‌ها باشد تا بتوان فرصت‌های سرمایه‌گذاری مشخصی را طراحی و به سرمایه‌گذاران علاقه‌مند معرفی کرد.

حلقه مهم مواد حدواسط

متقی یکی از بخش‌های کلیدی مورد توجه در این همکاری را حلقه مواد حدواسط دانست و توضیح داد: میان محصولات پتروشیمی و محصول نهایی دارویی، یک لایه مهم به نام مواد حدواسط وجود دارد که باید برای توسعه آن تمرکز بیشتری انجام شود.

وی افزود: بخشی از تمرکز ما این است که بتوانیم مواد اولیه پتروشیمی را به مواد حدواسط مورد نیاز صنعت دارو تبدیل کنیم و از این طریق، یک حلقه مهم میان صنعت پتروشیمی و تولید مواد اولیه دارویی ایجاد شود. به گفته او، با اتصال این دو صنعت، علاوه بر تکمیل زنجیره ارزش، می‌توان ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کرد و زمینه اشتغال و توسعه فعالیت‌های صنعتی را در کشور فراهم آورد.

تفاوت استانداردها؛ ضرورت خالص‌سازی تخصصی

مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی به تفاوت استانداردهای حاکم بر دو صنعت اشاره کرد و گفت: زمانی که محصولات پتروشیمی تولید می‌شوند، بیشتر بر اساس استانداردهای صنعتی تعریف و عرضه می‌شوند، اما هنگامی که قرار است این محصولات وارد زنجیره دارویی شوند، باید الزام‌ها و استانداردهای خاص و سختگیرانه صنعت دارو را نیز رعایت کنند.

وی تصریح کرد: برخی مواد پتروشیمی برای تبدیل شدن به مواد اولیه دارویی نیازمند خالص‌سازی و آماده‌سازی‌های خاص هستند و این فرآیند باید کاملاً مطابق با استانداردهای صنعت دارو انجام شود. از این رو، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های خالص‌سازی و ارتقای کیفیت، یکی از محورهای اصلی همکاری خواهد بود.

از پلیمرهای پزشکی تا بسته‌بندی دارو

متقی با اشاره به ظرفیت‌های صنعت پتروشیمی در حوزه تجهیزات پزشکی نیز اظهار داشت: بخش دیگری از این زنجیره به محصولات پلیمری و مواد مورد استفاده در تجهیزات و ملزومات پزشکی و بسته‌بندی مربوط می‌شود. پتروشیمی کشور در تولید انواع پلیمرهای مورد نیاز برای سرنگ، کیسه‌های خون، تجهیزات یک‌بارمصرف و همچنین فیلم‌ها و ظروف بسته‌بندی دارو ظرفیت قابل توجهی دارد که می‌تواند در همکاری با صنعت دارو فعال‌تر شود.

نقشه زنجیره ارزش و سبد پروژه‌های راهبردی

به گفته مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی، در این تفاهم‌نامه موضوعاتی همچون تدوین نقشه زنجیره ارزش پتروشیمی ـ دارو، شناسایی مواد اولیه مورد نیاز صنعت دارو، احصای فناوری‌های مورد نیاز، تعیین استانداردهای مواد اولیه و ایجاد سبد پروژه‌های راهبردی پیش‌بینی شده است.

وی تأکید کرد که هدف این همکاری صرفاً اضافه کردن یک عنوان جدید به زنجیره پتروشیمی یا طرح کلی کاهش واردات نیست، بلکه باید مشخص شود کدام زنجیره‌ها از نظر فنی، اقتصادی و فناوری قابلیت توسعه دارند، چه حلقه‌هایی در کشور مفقود هستند و برای تکمیل آنها چه پروژه‌هایی می‌توان تعریف کرد.

متقی با بیان اینکه اجرای مفاد تفاهم‌نامه باید از همین امروز آغاز شود، نقشه راه چهار مرحله‌ای این همکاری را تشریح کرد:

  • نخست، شناسایی دقیق و اولویت‌بندی نیازهای واقعی صنعت دارو
  • دوم، تطبیق این نیازها با ظرفیت‌ها و محصولات قابل تولید در صنعت پتروشیمی
  • سوم، شناسایی حلقه‌های مفقوده و تعریف پروژه‌های مشخص با توجیه فنی و اقتصادی
  • چهارم، معرفی این پروژه‌ها به سرمایه‌گذاران و شرکت‌های توانمند برای ورود به مرحله سرمایه‌گذاری و تولید

وی افزود: به همین منظور، تشکیل کارگروه راهبری مشترک و دبیرخانه دائمی نیز در تفاهم‌نامه پیش‌بینی شده تا این مسیر به صورت مستمر دنبال و قابل پیگیری باشد.

نگاه سندیکای دارویی؛ ارزش افزوده و پروژه‌های مشترک

فرامرز اختراعی، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی نیز در این آیین گفت: این تفاهم‌نامه می‌تواند زمینه توسعه محصولات پتروشیمی از مواد پایه تا محصولات نهایی و ایجاد ارزش افزوده بیشتر در این زنجیره را فراهم کند.

وی با تأکید بر ظرفیت‌های همکاری مشترک میان دو صنعت ابراز امیدواری کرد: با اجرای این تفاهم‌نامه، علاوه بر تأمین مواد پایه مورد نیاز صنعت دارو، زمینه سرمایه‌گذاری و اجرای پروژه‌های مشترک میان سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی و مجموعه‌های پتروشیمی کشور نیز فراهم شود.

کارشناسان معتقدند تکمیل این زنجیره می‌تواند وابستگی به واردات مواد اولیه دارویی را کاهش دهد، ارزبری را کم کند و تاب‌آوری صنعت سلامت کشور را در برابر نوسانات ارزی و تحریم‌ها افزایش دهد؛ مشروط بر آنکه پروژه‌های تعریف‌شده با فناوری روز، استانداردهای بین‌المللی دارویی و مشارکت بخش خصوصی به سرانجام برسد.