یگان حفاظت میراث‌فرهنگی استان فارس در نیمه نخست شهریورماه امسال با اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های عملیاتی هدفمند، ضربات قابل توجهی به سوداگران و حفاران غیرمجاز آثار تاریخی وارد کرد. این عملیات‌ها که با تمرکز بر پاسداری از مواریث فرهنگی و جلوگیری از دست‌اندازی به عرصه و حریم محوطه‌های ملی انجام شد، به کشف ده‌ها شیء تاریخی و توقیف تجهیزات حفاری غیرمجاز در چند شهرستان منجر شد.

اجرای طرح سراسری حفاظت از آثار ملی در فارس

سرهنگ محمد احمدی، فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی استان فارس، با اعلام نتایج این طرح‌ها گفت: در راستای تدابیر ابلاغی فرماندهی یگان حفاظت کشور، برنامه‌های بررسی، شناسایی و برخورد با قاچاقچیان اشیای تاریخی و متجاوزان به عرصه و حریم آثار ملی با توان عملیاتی مضاعف در تمامی شهرستان‌های استان به اجرا درآمد.

به گفته او، این طرح‌ها با رویکرد پیشگیرانه و برخورد قاطع با عوامل تخریب لایه‌های تاریخی طراحی شده و نیروهای یگان حفاظت با رصد اطلاعاتی و گشت‌های میدانی، نقاط مستعد حفاری غیرمجاز و فعالیت سوداگران عتیقه را به‌صورت مستمر پایش کرده‌اند. فارس به‌عنوان یکی از غنی‌ترین استان‌های کشور از نظر تراکم آثار تاریخی و محوطه‌های باستانی، همواره در معرض تهدید حفاران غیرمجاز قرار دارد و همین موضوع ضرورت اجرای طرح‌های ضربتی را دوچندان می‌کند.

کشف ۶۱ شیء تاریخی در مرودشت و توقیف فلزیاب در ۵ شهرستان

فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی فارس در تشریح مهم‌ترین دستاورد این دوره از عملیات‌ها اظهار کرد: با تلاش نیروهای یگان در شهرستان مرودشت، ۶۱ قطعه شیء تاریخی به همراه ادوات و ابزار حفاری کشف و ضبط شد. در این رابطه سه متهم که در حال نگهداری و جابه‌جایی این اشیا بودند، دستگیر و برای سیر مراحل قانونی تحویل مراجع قضایی شدند.

وی افزود: همزمان با این عملیات، در چهار شهرستان داراب، بختگان، قیروکارزین و جهرم نیز هرکدام یک دستگاه فلزیاب غیرمجاز کشف شد و متهمان مرتبط با این تجهیزات بازداشت شدند. در شهرستان سروستان نیز نیروهای یگان حفاظت با هوشیاری کامل، ضمن توقیف ادوات حفاری، یک دستگاه فلزیاب دیگر را شناسایی و دو متهم را در این زمینه دستگیر کردند.

به این ترتیب، در بازه زمانی نیمه نخست شهریورماه، علاوه بر کشف محموله بزرگ مرودشت، در مجموع شش دستگاه فلزیاب غیرمجاز و مقادیری ابزار حفاری در پنج شهرستان دیگر استان توقیف شده و تمامی متهمان برای رسیدگی قانونی به دادسرا معرفی شده‌اند. این کشفیات نشان می‌دهد که فعالیت‌های غیرمجاز عمدتاً با استفاده از فلزیاب‌های قاچاق و حفاری‌های شبانه در اراضی حاشیه محوطه‌های تاریخی صورت می‌گیرد که با رصد به‌موقع ناکام مانده است.

هشدار قانونی درباره خرید و فروش فلزیاب

سرهنگ احمدی با هشدار جدی به افرادی که به‌دنبال خرید، فروش یا استفاده از دستگاه‌های فلزیاب هستند، تأکید کرد: بر اساس ضوابط قانونی، هرگونه تبلیغ، خرید، فروش، نگهداری و استفاده از دستگاه فلزیاب صرفاً با اخذ مجوز رسمی از وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی امکان‌پذیر است و خارج از این چارچوب، عملی مجرمانه محسوب می‌شود.

وی توضیح داد: فروشندگان این تجهیزات مکلف هستند دستگاه‌ها را فقط به افرادی عرضه کنند که مجوز خرید قانونی دریافت کرده‌اند و موظف‌اند نسخه‌ای از برگ فروش را که شامل مشخصات هویتی دقیق خریدار و مشخصات فنی دستگاه است، به سازمان میراث‌فرهنگی ارسال کنند. عدم رعایت این الزامات، تخلف محسوب شده و یگان حفاظت بدون هیچ‌گونه اغماضی اقدام به توقیف دستگاه و دستگیری عاملان خواهد کرد.

فرمانده یگان حفاظت فارس خاطرنشان کرد: حفاری غیرمجاز به قصد کشف اموال تاریخی نه تنها موجب تخریب غیرقابل جبران لایه‌های باستان‌شناسی و از بین رفتن اطلاعات تاریخی می‌شود، بلکه پیگرد کیفری سنگینی نیز به همراه دارد و متهمان علاوه بر ضبط تجهیزات، با اتهام تجاوز به میراث ملی مواجه خواهند شد.

قدردانی از همکاری پلیس و دستگاه قضایی و درخواست از مردم

سرهنگ احمدی در پایان از همکاری و پشتیبانی نیروی انتظامی و دستگاه قضایی استان در اجرای این مأموریت‌ها قدردانی کرد و گفت: تعامل سازنده میان یگان حفاظت، پلیس و مراجع قضایی نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت عملیات‌ها و بازدارندگی از تکرار جرم داشته است.

وی از عموم مردم، دوستداران میراث‌فرهنگی و ساکنان جوامع محلی اطراف محوطه‌های تاریخی خواست در صورت مشاهده هرگونه تحرک مشکوک، تردد افراد ناشناس با تجهیزات حفاری، یا تبلیغ فروش فلزیاب و اشیای عتیقه، موضوع را در اسرع وقت به یگان حفاظت میراث‌فرهنگی اطلاع دهند تا از تخریب و غارت میراث چند هزار ساله فارس جلوگیری شود.

استان فارس با در اختیار داشتن آثار شاخصی همچون تخت جمشید، نقش رستم، پاسارگاد و صدها تپه و محوطه باستانی دیگر، یکی از کانون‌های اصلی میراث فرهنگی ایران به شمار می‌رود و حفاظت از این گنجینه ملی نیازمند مشارکت همگانی و برخورد قاطع با سوداگران عتیقه است.