سامانه نظام مبادلات پیمانکاری فرعی (ISPX) با هدف ایجاد پیوند ساختاری میان بنگاههای کوچک و متوسط با صنایع بزرگ و پروژههای ملی رونمایی شد. مقامهای بخش خصوصی میگویند این سامانه میتواند شکاف دیرینه میان عرضه و تقاضا در اقتصاد صنعتی کشور را پر کند و مسیر حضور بنگاههای ایرانی در زنجیرههای ارزش منطقهای و بینالمللی را هموار سازد.
سامانهای فراتر از یک پایگاه داده
پیام باقری، عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، در مراسم رونمایی از این سامانه که همزمان با روز ملی حمایت از صنایع کوچک برگزار شد، تأکید کرد که ISPX را نباید صرفاً یک سامانه ثبت مشخصات بنگاهها دانست. به گفته او، این زیرساخت باید به نقطهای برای بازتعریف جایگاه بنگاههای ایرانی در اقتصاد ملی، منطقهای و جهانی تبدیل شود.
باقری با اشاره به اینکه راهاندازی این سامانه حاصل سالها همکاری مشترک میان سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و اتاق بازرگانی ایران به عنوان نماینده بخش خصوصی است، این روز را «روزی مبارک در تقویم اتاق بازرگانی» توصیف کرد و از تلاش دستاندرکاران آن قدردانی نمود.
ثمره همکاری دولت و بخش خصوصی
عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه هر زمان دولت و بخش خصوصی نقش خود را به درستی ایفا کرده و در کنار هم قرار گرفتهاند نتایج مطلوبی حاصل شده است، راهاندازی ISPX را نمونهای موفق از این همافزایی دانست. او افزود این سامانه میتواند زمینهساز تحولی جدی در نظام مبادلات پیمانکاری فرعی کشور باشد، به شرط آنکه از سطح یک ابزار اداری فراتر رود و به بستر واقعی همکاری اقتصادی تبدیل شود.
گذار اقتصاد جهانی از منابع به شبکهها
باقری در تشریح ضرورت شکلگیری چنین سامانهای به تحولات عمیق اقتصاد جهانی اشاره کرد و گفت: قدرت اقتصادی در دنیا بهتدریج از استخراج منابع طبیعی به سمت ایجاد و توسعه شبکههای بههمپیوسته در حال حرکت است؛ شبکههایی در حوزه انرژی، داده، فناوری و مالی که کشورها برای حفظ رقابتپذیری باید بتوانند در تار و پود آن قرار گیرند.
به گفته او، مسئله امروز یک بنگاه اقتصادی دیگر صرفاً دسترسی به بازار نیست، بلکه چگونگی اتصال به شبکههای اقتصادی و قرار گرفتن در زنجیره ارزش و زنجیره تأمین است. نظام مبادلات پیمانکاری فرعی دقیقاً برای پاسخ به همین نیاز طراحی شده است.
بنگاههای کوچک؛ موتور محرک اما مغفول
این فعال بخش خصوصی با یادآوری نقش کلیدی بنگاههای کوچک و متوسط (SME) در اقتصادهای پیشرفته اظهار کرد: در دنیا این بنگاهها موتور پیشران اقتصاد و عامل اصلی اشتغالزایی هستند. سؤال اساسی این است که چرا برخی کشورها توانستهاند از ظرفیت تولیدی و صادراتی این بنگاهها به خوبی بهره ببرند، در حالی که در برخی اقتصادها این ظرفیت همچنان بلااستفاده مانده است.
وی تصریح کرد که مشکل اصلی نه کمبود ظرفیت فیزیکی یا نیروی انسانی، بلکه نبود سازوکار مؤثر برای اتصال بنگاه به عنوان عرضهکننده به بخش تقاضاست. به عبارت دیگر، حلقه مفقوده، «همرسانی» میان عرضه و تقاضاست.
شکاف میان عرضه توانمند و تقاضای بزرگ
باقری توضیح داد: در یک سو، صنایع بزرگ، پروژههای ملی و بنگاههای پیشرو قرار دارند که به دنبال شناسایی تأمینکنندگان توانمند برای رفع نیازهای خود هستند و در سوی دیگر، انبوهی از بنگاههای کوچک و متوسط با ظرفیتهای قابل توجه تولید و خدمات حضور دارند. با این حال، میان این دو بخش شکاف جدی در زمینه شناسایی و ارتباط وجود دارد.
او تأکید کرد که این شکاف الزاماً به ضعف بنگاهها مربوط نمیشود، بلکه ناشی از فقدان شبکهسازی است. اگر به دنبال توسعه صنعتی پایدار هستیم، باید این همرسانی شکل بگیرد، در غیر این صورت ظرفیتهای موجود بالقوه و مغفول باقی خواهند ماند.
به باور این عضو اتاق بازرگانی، در سیاستگذاری صنعتی نباید تنها به فکر ایجاد واحدهای تولیدی جدید بود؛ بلکه باید ظرفیتهای موجود را به یکدیگر متصل کرد تا در قالب یک زیستبوم اقتصادی، خریدار، تأمینکننده، فروشنده و صادرکننده در کنار هم قرار گیرند و به رقابتپذیری پایدار دست یابند.
معیار موفقیت ISPX چیست؟
باقری با تأکید بر لزوم نگاه نتیجهمحور به سامانه جدید گفت: موفقیت ISPX با تعداد بنگاههای ثبتنامشده یا تعداد قطعات تولیدشده سنجیده نمیشود. ملاک اصلی این است که چه میزان قرارداد واقعی در بستر این سامانه منعقد میشود، چه سطحی از همکاری و تولید مشترک شکل میگیرد و مهمتر از همه، قطعه یا محصول تولیدی چگونه در زنجیره ارزش داخلی و جهانی جای میگیرد.
وی اهداف اصلی نظام مبادلات پیمانکاری فرعی را در چهار محور خلاصه کرد: اتصال بنگاهها به یکدیگر، انطباق ظرفیتها، قرار گرفتن در زنجیره ارزش و زنجیره تأمین، و استفاده حداکثری از توان تولیدی موجود. در افق بلندمدت نیز این نظام باید به سکویی برای بینالمللی شدن بنگاههای کوچک و متوسط و بهرهگیری آنها از بازارهای صادراتی تبدیل شود.
تجربه جهانی؛ الگویی از ۶۰ کشور تا ترکیه
عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی با اشاره به تجارب بینالمللی گفت: موضوع پیمانکاری فرعی طی چند دهه گذشته در بیش از ۶۰ کشور جهان مورد توجه قرار گرفته و مدلهای متنوعی برای آن طراحی شده است. در میان کشورهای همسایه نیز عمان و ترکیه تجارب قابل توجهی دارند.
وی تجربه ترکیه را نمونهای آموزنده دانست و افزود: در این کشور طی سه دهه گذشته، توسعه نظام پیمانکاری فرعی با این نگاه دنبال شده که هدف صرفاً تولید فیزیکی یک قطعه نیست، بلکه نحوه قرار گرفتن آن قطعه در زنجیره ارزش اهمیت دارد. در مدل ترکیه ابتدا تقاضای مؤثر شناسایی میشود، سپس فهرستی از تأمینکنندگان توانمند تهیه شده و در مرحله بعد مذاکرات هدفمند میان طرفین برای رسیدن به قرارداد و همکاری اقتصادی آغاز میشود.
باقری خاطرنشان کرد که در بخش عرضه نیز باید روابط تجاری صحیح و پایدار میان بنگاهها شکل بگیرد تا ظرفیت صنایع کوچک و متوسط بتواند به نیاز صنایع بزرگ و بازارهای داخلی و خارجی متصل شود.
در پایان، وی تأکید کرد که موفقیت نهایی نظام مبادلات پیمانکاری فرعی زمانی محقق خواهد شد که این سامانه از مرحله ثبت اطلاعات عبور کند و به بستری زنده برای ایجاد قرارداد، تعمیق همکاری میان بنگاهها، تقویت زنجیره تأمین و افزایش سهم بنگاههای کوچک و متوسط در اقتصاد ملی و زنجیرههای ارزش جهانی تبدیل شود.
نظرات (0)