رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت، از تغییر رویکرد اساسی در حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط و حرکت شهرکهای صنعتی کشور به سمت الگوی نسل جدید خبر داد. این تحول که در مراسم گرامیداشت روز صنایع کوچک تشریح شد، بر پایه اسناد بالادستی، راهبردهای کلان وزارت صمت و نیازهای واقعی بخش صنعت طراحی شده است.
طهمورث لاهوتی با تبیین چشمانداز جدید سازمان متبوع خود، تاکید کرد که دوره نگاه صرفاً کالبدی به شهرکهای صنعتی به پایان رسیده و امروز این مجموعهها باید به زیستبومی هوشمند، تخصصی و پایدار تبدیل شوند که خدمات مشترک، مدیریت یکپارچه و ارتباط ساختاریافته با زنجیرههای بزرگ صنعتی را به طور همزمان فراهم میکند.
نقشه راه ۶ محور راهبردی برای صنایع کوچک
به گفته لاهوتی، در ابتدای امسال پنج محور راهبردی از سوی وزیر صنعت، معدن و تجارت ابلاغ شد که به طور مستقیم با مأموریتهای سازمان صنایع کوچک و شبکه شهرکهای صنعتی پیوند دارد. بر همین اساس، سازمان نیز ۶ محور راهبردی عملیاتی را برای اجراییسازی این سیاستها در دستور کار قرار داده است تا بستر مداخلات توسعهای هدفمند فراهم شود.
وی افزود: سازمان صنایع کوچک در سالهای اخیر مسیر روشنی را برای بازتعریف نحوه مداخله و حمایت از بنگاهها دنبال کرده و تلاش شده است سیاستگذاریها نه بر اساس الگوهای کلی، بلکه متناسب با زیستبوم واقعی صنایع کوچک و متوسط کشور تدوین شود.
ارتقای زنجیره ارزش و توسعه مزیتمحور منطقهای
معاون وزیر صمت، هسته اصلی برنامه تحولی را سه ضلع «ارتقای زنجیره ارزش»، «تقویت پیوند پایدار میان بنگاههای کوچک و صنایع بزرگ» و «توسعه منطقهای مبتنی بر مزیتهای بومی» عنوان کرد. به گفته او، حرکت از توسعه جغرافیایی پراکنده به سمت توسعه تخصصی و مزیتمحور، کلید افزایش رقابتپذیری صنایع کوچک است.
در این چارچوب، توجه ویژه به صنایع معدنی به دلیل ظرفیت بالای آن در ایجاد ارزش افزوده، اشتغال پایدار و حرکت به سمت توسعه متوازن، در اولویت قرار گرفته است. لاهوتی با ارائه آماری از جایگاه این بخش در ساختار خوشهای کشور گفت: حدود ۹ درصد از صنایع معدنی در قالب تجمعات کسبوکار سازماندهی شدهاند، نزدیک به ۱۰ درصد از خوشههای صنعتی کشور به صنایع معدنی اختصاص دارد و در میان خوشههای در دست اجرا نیز سهمی حدود ۹ درصدی به این حوزه تعلق گرفته است.
وی همچنین به جایگاه خوشههای کسبوکار در برنامه هفتم پیشرفت اشاره کرد و یادآور شد که با پیگیریهای سازمان و حمایت معاونت برنامهریزی و بهبود محیط کسبوکار وزارت صمت، سند خوشههای کسبوکار در سال ۱۴۰۳ عملیاتی شد و اکنون بخشی از پروژههای توسعهای سازمان در همین قالب تعریف شده است. بر این اساس، سازمان ظرفیت ویژهای برای اتصال هدفمند بنگاههای کوچک به زنجیره ارزش صنایع بزرگ معدنی ایجاد کرده است.
شهرکهای تخصصی معدنی؛ از خواف تا سراسر کشور
لاهوتی تاکید کرد که هدف نهایی، تکمیل زنجیره ارزش معدن و ایجاد ارتباطی کاملاً ساختاریافته میان بنگاههای کوچک و متوسط با صنایع بزرگ معدنی است تا از خامفروشی فاصله گرفته و ارزش افزوده بیشتری در داخل کشور خلق شود. در همین راستا، شهرکهای صنعتی واقع در مناطق دارای مزیت معدنی به سمت تخصصی شدن سوق داده میشوند.
به گفته او، شهرک صنعتی شهرستان خواف در استان خراسان رضوی به عنوان یکی از نمونههای پیشرو در این طرح هدفگذاری شده است؛ منطقهای که به دلیل برخورداری از ذخایر و صنایع معدنی، ظرفیت تبدیل شدن به قطب تخصصی زنجیره فولاد و صنایع وابسته را دارد و میتواند الگویی برای سایر مناطق دارای مزیت مشابه باشد.
تعریف جدید از شهرک صنعتی؛ اکوسیستم هوشمند و پایدار
رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران تصریح کرد: امروز نمیتوان شهرک صنعتی را صرفاً مجموعهای از قطعات زمین تفکیکشده تعریف کرد. شهرک نسل جدید باید اکوسیستمی هوشمند باشد که خدمات مشترک دیجیتال، مدیریت یکپارچه انرژی و زیرساختها و تمرکز بر صنایع تخصصی را در یک بستر یکپارچه ارائه دهد.
این رویکرد به معنای عبور از نگاه سنتی «واگذاری زمین و تأمین آب و برق» به سمت ارائه بسته کامل خدمات فناورانه، لجستیکی و مدیریتی است که بهرهوری، تابآوری و پایداری زیستمحیطی را به طور همزمان ارتقا میدهد.
معماری هوشمند از داده تا تصمیمسازی
لاهوتی معماری شهرکهای هوشمند را در سه لایه تشریح کرد: لایه نخست شامل زیرساختها و دادههای پایه است، در لایه میانی دادهها یکپارچه شده و به خدمات دیجیتال و مفهوم «دوقلوی دیجیتال» شهرک تبدیل میشود و در لایه نهایی، در سطح حکمرانی، امکان تصمیمسازی مبتنی بر داده و شواهد برای مدیران و سیاستگذاران فراهم میآید.
وی با بیان اینکه منطق این معماری، گذار از مدیریت واکنشی و جزیرهای به مدیریت پیشنگر و یکپارچه است، افزود: حکمرانی داده، حلقه اتصال تمام این لایههاست. باید اطمینان یافت که دادههای عملیاتی قابل اعتماد، استاندارد و امن هستند تا بتوانند مبنای تصمیمهای درست قرار گیرند. تحول دیجیتال صرفاً یک فناوری وارداتی نیست، بلکه زیرساختی برای ارتقای کیفیت مدیریت، بهرهوری و تابآوری در شهرکها و نواحی صنعتی به شمار میرود.
در همین راستا، سامانه نظام پیمانکاری که در دستور رونمایی قرار گرفته، به عنوان بستری برای یکپارچهسازی دادههای زنجیره صنعتی معرفی شد تا کارفرمایان و پیمانکاران بتوانند در فضایی شفاف و قابل رصد، نیازها و ظرفیتهای خود را به یکدیگر متصل کنند.
هسته مشترک هوشمند با حفظ محرمانگی اطلاعات
به گفته معاون وزیر صمت، در گام نخست، ایجاد «هسته مشترک شهرکمحور هوشمند» در دستور کار است. اتصال بنگاهها به این هسته کاملاً داوطلبانه و با رضایت صاحبان صنایع انجام میشود و فرآیند تبادل اطلاعات به صورت کنترلشده خواهد بود.
لاهوتی تاکید کرد: این تفکیک هوشمند، ضمن حفظ مالکیت و محرمانگی دادههای هر بنگاه، امکان تبادل هدفمند اطلاعات را برای ارائه خدماتی مانند زنجیره تأمین دیجیتال، برنامهریزی منابع سازمانی (ERP) و مدیریت بهینه انرژی فراهم میکند. اطلاعات هر واحد تولیدی در اختیار هسته مربوطه باقی میماند و تنها در چارچوب خدمات تعریفشده و با مجوز، به اشتراک گذاشته میشود.
هدفگذاری یک شهرک هوشمند در هر استان
رئیس سازمان صنایع کوچک از برنامهای ملی برای هوشمندسازی متوازن خبر داد و گفت: با همکاری معاونت برنامهریزی وزارت امور اقتصادی و دارایی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مقرر شده در هر استان یک شهرک صنعتی به عنوان پایلوت هوشمند هدفگذاری شود.
زیرساختهای لازم برای این تحول از محل اعتبار مالیاتی واحدهای صنعتی و همچنین اعتبار مالیاتی استانی تأمین خواهد شد؛ سازوکاری که به گفته لاهوتی، امکان مشارکت مستقیم بخش خصوصی در توسعه فناوری و هوشمندسازی را بدون اتکا صرف به بودجه دولتی فراهم میکند.
مرکز توسعه روابط پیمانکاری؛ نهاد میانجی میان کوچکها و بزرگها
بخش دیگر سخنان لاهوتی به راهاندازی «مرکز توسعه روابط پیمانکاری» میان بنگاههای کوچک و بزرگ اختصاص داشت؛ مرکزی که با تمرکز بر حوزههایی مانند اتصالات الکتروموتورها، تجهیزات نیروگاهی و سیستمهای کوچک و بزرگ شکل گرفته و هدف آن ارتقای زنجیره تأمین، توسعه صنعت ماشینسازی و صنایع تجهیزمحور کشور است.
وی با قدردانی از همکاری اتاق بازرگانی ایران، به ویژه هیئترئیسه جدید و دبیرکل اتاق و همچنین نقش محوری آقای مصدق به عنوان طراح محتوای علمی و عملیاتی پروژه، گفت: این مرکز در محل اتاق ایران مستقر خواهد شد و مدیریت و اجرای آن نیز بر عهده اتاق خواهد بود.
لاهوتی فلسفه ایجاد این مرکز را پایدارسازی روابطی دانست که امروز به صورت مقطعی میان بنگاههای کوچک و بزرگ شکل میگیرد اما تداوم نمییابد. به گفته او، مرکز با ایفای نقش نهاد میانجی و تنظیمگر، اطلاعات پراکنده بنگاهها و نیازهای کارفرمایان را ساماندهی کرده و آن را به شبکهای شفاف، هدفمند و قابل مدیریت برای تطبیق عرضه و تقاضای صنعتی تبدیل میکند. نتیجه این سازوکار، تنظیمگری هوشمند روابط پیمانکاری، افزایش رقابتپذیری، کاهش وابستگی وارداتی و ارتقای جایگاه بنگاههای کوچک در زنجیره ارزش ملی و حتی بینالمللی خواهد بود.
وی همچنین از برنامهریزی برای پیوند این مرکز با سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (یونیدو) خبر داد تا پس از بهبود شرایط بینالمللی، از ظرفیت همکاریهای فنی و بینالمللی برای انتقال دانش و استانداردسازی روابط پیمانکاری بهره گرفته شود. توسعه پیوند با صنایع بزرگ، ارتقای زنجیره تأمین محصولات راهبردی و ایجاد بستر همکاری پایدار، از اهداف کلیدی این مرکز عنوان شد که انتظار میرود خروجی آن به حکمرانی نوین و کارآمد در حوزه صنایع کوچک منجر شود.
نظرات (0)