مدیرکل هواشناسی استان کرمانشاه اعلام کرد بر اساس آخرین برآوردهای اقلیمی، بارش‌های موثر پاییز امسال از اواخر مهر یا اوایل آبان در این استان آغاز خواهد شد و شروع فصل بارش، کمی زودتر از میانگین سال‌های گذشته خواهد بود.

علی‌محمد زورآوند روز شنبه با تشریح وضعیت مورد انتظار بارندگی‌های پاییزه اظهار کرد: هرچند در طول مهرماه احتمال رخداد بارش‌های پراکنده وجود دارد، اما تا اول مهر بارندگی قابل توجهی برای کرمانشاه پیش‌بینی نمی‌شود و برای تحقق بارش موثر باید منتظر سامانه‌های فراگیر و پیاپی بود.

بارش موثر چیست و چه زمانی رخ می‌دهد؟

به گفته زورآوند، بارش موثر به یک بارش محدود و گذرا اطلاق نمی‌شود؛ بلکه زمانی محقق می‌شود که بارندگی فراگیر، مناسب و در چند نوبت پیاپی منطقه را تحت تاثیر قرار دهد. بر این اساس، حتی اگر در مهرماه رگبارهایی رخ دهد، تا زمانی که الگوی بارش پایدار و گسترده نشود، نمی‌توان آن را شروع فصل بارش موثر دانست.

وی افزود: ارزیابی فعلی نشان می‌دهد از میان سه ماه پاییز، وضعیت بارش در آبان و آذر به مراتب بهتر از مهر خواهد بود و هسته اصلی بارش‌های پاییزه در نیمه دوم فصل متمرکز است.

پاییز فراتر از نرمال تحت تاثیر ال‌نینو

مدیرکل هواشناسی کرمانشاه با اشاره به نقش پدیده بزرگ‌مقیاس ال‌نینو در الگوی بارش امسال گفت: مجموع بارش‌های پاییز پیش‌رو در استان بیشتر از حد نرمال برآورد می‌شود و این افزایش بارش به طور مستقیم تحت تاثیر تقویت ال‌نینو در اقیانوس آرام است.

او توضیح داد: معمولا زمانی که شرایط جوی تحت تاثیر ال‌نینو قرار می‌گیرد، میانگین دما نیز اندکی افزایش می‌یابد. برای پاییز کرمانشاه نیز انتظار می‌رود متوسط دما حدود نیم تا یک درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین بلندمدت باشد.

زورآوند در عین حال تاکید کرد که پیش‌بینی‌های بلندمدت و فصلی از دقت محدودی برخوردارند و احتمال تغییر این برآوردها با نزدیک شدن به فصل و تکمیل داده‌های کوتاه‌مدت وجود دارد؛ بنابراین توصیه می‌شود شهروندان و دستگاه‌های اجرایی، اطلاعیه‌های هواشناسی را به صورت مستمر دنبال کنند.

هشدار درباره بارش‌های حدی و گرمایش زمین

بر اساس گزارش‌های علمی، گرمایش جهانی نقش مهمی در تشدید بارش‌های حدی در سراسر دنیا دارد. شواهد نشان می‌دهد الگوهای بارشی در حال تغییر به سمت رگبارهای شدیدتر اما با فواصل زمانی طولانی‌تر است؛ به این معنا که ممکن است حجم زیادی از بارش در مدت چند ساعت نازل شود و در مقابل، دوره‌های بدون بارش نیز طولانی‌تر گردد.

این تغییر الگو می‌تواند پیامدهایی مانند وقوع سیلاب‌های ناگهانی، رانش زمین، تشدید خشکسالی و کمبود منابع آب در فاصله بین بارش‌های سنگین را به همراه داشته باشد. کارشناسان تاکید می‌کنند مدیریت منابع آب و آمادگی برای مقابله با مخاطرات جوی در چنین شرایطی اهمیت دوچندان دارد.

پیش‌بینی کم‌سابقه برای ال‌نینوی امسال

رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور نیز اواسط مردادماه امسال با استناد به الگوهای هواشناسی، شدت ال‌نینوی پیش‌بینی‌شده برای امسال را کم‌سابقه توصیف کرد و گفت شاخص‌های اقلیمی از احتمال بارش‌های نرمال تا فراتر از نرمال در نیمه دوم پاییز حکایت دارد، هرچند برای پیش‌بینی دقیق‌تر باید منتظر تکمیل داده‌های کوتاه‌مدت بود.

اواخر مردادماه، اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) نیز اعلام کرد پدیده ال‌نینو به سرعت در حال تشدید است و حدود ۷۰ درصد احتمال دارد به قوی‌ترین رویداد ثبت‌شده از سال ۱۹۵۰ تاکنون تبدیل شود و رکورد ابرال‌نینوی سال‌های ۱۹۸۲ و ۱۹۸۳ را پشت سر بگذارد. بر اساس این پیش‌بینی‌ها، رویداد پیش‌رو ممکن است از نظر شدت حتی از «سوپر ال‌نینو»ی مشهور ۱۹۸۲-۱۹۸۳ نیز فراتر رود.

ال‌نینو و لانینا چه تاثیری دارند؟

ال‌نینو یک الگوی اقلیمی طبیعی در اقیانوس آرام است که با گرم شدن غیرعادی آب‌های سطحی این اقیانوس همراه است و می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی را در مناطق وسیعی از جهان از جمله خاورمیانه و ایران دستخوش تغییر کند. در مقابل، لانینا فاز سرد این چرخه است که معمولا با کاهش دمای جهانی همراه می‌شود و دوره‌های میانی این دو فاز به عنوان شرایط خنثی شناخته می‌شوند که در آن الگوهای معمول جوی حاکم است.

کارشناسان هواشناسی توصیه می‌کنند با توجه به پیش‌بینی پاییز پربارش‌تر از نرمال، کشاورزان، مدیریت بحران و شهروندان کرمانشاهی از هم‌اکنون برای بهره‌برداری بهینه از بارش‌ها و کاهش خسارات احتمالی ناشی از سیلاب‌های پاییزه برنامه‌ریزی کنند.