استاندار تهران بر لزوم تغییر رویکرد در ساماندهی معتادان متجاهر تأکید کرد و گفت: هدف از اجرای طرح‌های جمع‌آوری، انتقال موقت افراد از خیابان به مراکز نگهداری و بازگشت دوباره آنان پس از چند ماه نیست؛ بلکه باید از مرحله جمع‌آوری تا درمان، مهارت‌آموزی، اشتغال و حمایت پس از خروج، یک زنجیره منسجم و پایدار ایجاد شود.

محمدصادق معتمدیان در جلسه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان تهران که با حضور سردار عباسعلی محمدیان فرمانده انتظامی تهران بزرگ و جمعی از مسئولان قضایی، اجرایی و حمایتی برگزار شد، جایگاه موضوع اعتیاد را در سیاست‌های اجتماعی کشور ویژه و تعیین‌کننده دانست و بر ضرورت ارتقای کارآمدی جلسات این شورا تأکید کرد.

لزوم کار کارشناسی و بومی‌سازی سیاست‌ها برای تهران

معتمدیان با اشاره به اهمیت خروجی‌محور بودن تصمیمات شورا گفت: جلسات شورای هماهنگی و کمیته‌های تخصصی آن باید مسئله‌محور، کارشناسی و دارای مصوبه مشخص و قابل پیگیری باشد. مصوبات نباید روی کاغذ بماند و باید تا حصول نتیجه به‌طور مستمر دنبال شود.

وی افزود: سیاست‌های کلان مبارزه با مواد مخدر در سطح ملی تعریف شده است، اما نحوه اجرا و اولویت‌بندی اقدامات در هر استان باید متناسب با شرایط بومی همان منطقه تنظیم شود. تهران به دلیل تراکم جمعیت، پیچیدگی آسیب‌های اجتماعی، گستردگی حاشیه‌نشینی و تمرکز آسیب‌ها، شرایطی متفاوت از بسیاری از استان‌ها دارد و محدودیت منابع نیز ایجاب می‌کند که برنامه‌ها بر اساس اولویت‌های واقعی پایتخت متمرکز شود.

به گفته استاندار تهران، بدون شناخت دقیق مسئله و اولویت‌بندی علمی، پراکندگی منابع و موازی‌کاری دستگاه‌ها نتیجه مطلوبی به همراه نخواهد داشت.

قدردانی از دستگاه‌های میدانی و ضرورت رفع موانع

استاندار تهران در ادامه از تلاش‌های فرماندهی انتظامی تهران بزرگ، دستگاه قضایی، شهرداری تهران، سازمان بهزیستی، سازمان زندان‌ها و سایر مجموعه‌های فعال در حوزه مقابله با مواد مخدر قدردانی کرد و گفت: بخش عمده بار عملیات میدانی مقابله با خرده‌فروشی مواد مخدر و جمع‌آوری و ساماندهی معتادان متجاهر بر دوش نیروهایی است که به‌صورت شبانه‌روزی در میدان حضور دارند.

وی تصریح کرد: حمایت از این مجموعه‌ها و رفع موانع پیش روی آنان باید به‌طور جدی در دستور کار شورای هماهنگی قرار گیرد تا امکان اجرای مستمر و مؤثر مأموریت‌ها فراهم شود.

ساماندهی معتادان نباید به جمع‌آوری مقطعی خلاصه شود

معتمدیان با تأکید بر ضرورت اصلاح چرخه ساماندهی معتادان متجاهر اظهار کرد: تجربه نشان داده است که اگر چرخه ساماندهی به جمع‌آوری و نگهداری چندماهه محدود شود، فرد پس از ترخیص دوباره به همان محیط قبلی بازمی‌گردد و چرخه آسیب تکرار می‌شود.

وی افزود: زنجیره ساماندهی باید از لحظه جمع‌آوری آغاز شود و با درمان، بازتوانی، مهارت‌آموزی، توانمندسازی، ایجاد اشتغال و حمایت پس از خروج تکمیل شود. در این زنجیره، هر حلقه مکمل حلقه دیگر است و حذف هر کدام می‌تواند کل فرآیند را ناکارآمد کند.

استاندار تهران حمایت از خانواده افراد درگیر اعتیاد را بخش جدایی‌ناپذیر این زنجیره دانست و گفت: بسیاری از معتادان متجاهر دارای خانواده‌هایی هستند که خود در معرض آسیب‌های جدی اقتصادی، اجتماعی و روانی قرار دارند. بنابراین حمایت‌های اجتماعی نباید تنها معطوف به فرد باشد، بلکه باید سازوکار مشخصی برای پشتیبانی از خانواده‌های نیازمند این افراد نیز طراحی و اجرا شود.

نقش مهارت‌آموزی و اشتغال در پیشگیری از بازگشت به اعتیاد

معتمدیان با اشاره به اهمیت توانمندسازی اقتصادی بهبودیافتگان گفت: فردی که پس از گذراندن دوره درمان و بازتوانی، بدون مهارت، شغل، درآمد و پشتوانه اجتماعی به جامعه بازگردد، با احتمال بسیار بالا دوباره در معرض لغزش و بازگشت به چرخه اعتیاد قرار خواهد گرفت.

وی بر استفاده حداکثری از ظرفیت سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، ظرفیت‌های دستگاه‌های متولی اشتغال و تسهیلات موجود برای ایجاد فرصت شغلی پایدار تأکید کرد و افزود: باید مسیر مشخصی برای اتصال بهبودیافتگان به بازار کار تعریف شود تا فرد بتواند هویت شغلی و اجتماعی جدیدی به دست آورد و انگیزه لازم برای حفظ پاکی را پیدا کند.

ضرورت ایجاد بانک اطلاعاتی یکپارچه

استاندار تهران یکی از خلأهای جدی در حوزه سیاست‌گذاری اعتیاد را فقدان بانک اطلاعاتی جامع و قابل تبادل میان دستگاه‌های مسئول عنوان کرد و گفت: بدون دسترسی به اطلاعات دقیق و یکپارچه درباره سابقه درمان، دفعات بازگشت، وضعیت اشتغال، حمایت‌های دریافت‌شده و وضعیت خانواده، امکان برنامه‌ریزی دقیق و ارزیابی اثربخشی اقدامات وجود ندارد.

وی خاطرنشان کرد: این بانک اطلاعاتی باید با همکاری دستگاه‌های ملی و استانی ایجاد شود و به‌صورت برخط در اختیار نهادهای تصمیم‌گیر قرار گیرد تا هر فرد دارای پرونده مشخص و قابل رهگیری باشد و از دوباره‌کاری و هدررفت منابع جلوگیری شود.

مقابله با شبکه‌های قاچاق؛ اولویت ویژه پایتخت

معتمدیان در بخش دیگری از سخنان خود، مقابله با شبکه‌های قاچاق و سوداگران مواد مخدر را از اولویت‌های اصلی استان تهران برشمرد و گفت: موقعیت ارتباطی پایتخت و قرار گرفتن آن در مسیرهای مختلف جابه‌جایی کالا و جمعیت، شرایط متفاوتی را در حوزه قاچاق ایجاد کرده است.

وی افزود: برای مقابله مؤثر با این شبکه‌ها، تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی، انتظامی و عملیاتی و افزایش هماهنگی میان پلیس، دستگاه‌های امنیتی و دستگاه قضایی ضروری است و باید با تمرکز بر ضربه به سرشبکه‌ها و قطع مسیرهای توزیع، از گسترش خرده‌فروشی در محلات جلوگیری کرد.

استفاده از ظرفیت محلات، خیران و نهادهای مردمی

استاندار تهران با تأکید بر اینکه مبارزه با اعتیاد صرفاً وظیفه دستگاه‌های دولتی نیست، گفت: ظرفیت عظیم مساجد، بسیج، خیران، گروه‌های جهادی و مجموعه‌های مردمی می‌تواند در اجرای برنامه‌های محله‌محور، پیشگیری از اعتیاد، حمایت از خانواده‌ها و همراهی در فرآیند بازتوانی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.

وی تصریح کرد: تهران به دلیل حجم و پیچیدگی آسیب‌های اجتماعی، نیازمند مدلی منسجم و یکپارچه است؛ مدلی که از مقابله با قاچاق آغاز شود و تا درمان، بازتوانی، توانمندسازی و بازگشت کامل فرد به زندگی عادی ادامه یابد. ارزیابی عملکرد شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان نیز باید بر اساس نتایج ملموس و پایدار همین فرآیند باشد، نه صرفاً تعداد افراد جمع‌آوری‌شده.

معتمدیان در پایان خاطرنشان کرد که موفقیت در این مسیر مستلزم هم‌افزایی همه دستگاه‌ها، پرهیز از اقدامات جزیره‌ای و توجه همزمان به ابعاد انتظامی، درمانی، حمایتی و فرهنگی پدیده اعتیاد است.