در هفته‌های پایانی تابستان و با نزدیک شدن به ماه مهر، بسیاری از خانواده‌ها در تب‌وتاب آماده کردن فرزندان برای سال تحصیلی جدید هستند. در این میان، خرید لوازم‌التحریر از دفتر و مداد گرفته تا کیف و جامدادی، به یکی از مهم‌ترین برنامه‌های شهریور تبدیل می‌شود. اما تنوع خیره‌کننده محصولات در ویترین فروشگاه‌ها گاهی باعث خریدهای هیجانی و غیرضروری می‌شود؛ خریدهایی که هم بودجه خانواده را تحت فشار قرار می‌دهد و هم لزوما به کار دانش‌آموز نمی‌آید.

کارشناسان حوزه خانواده و آموزش معتقدند با چند تصمیم ساده و منطقی می‌توان خریدی هوشمندانه، اقتصادی و در عین حال جذاب برای کودکان داشت؛ خریدی که هم سلیقه فرزند را در نظر بگیرد و هم نیاز واقعی مدرسه را پوشش دهد.

اول کشو و کمد را چک کنید؛ خیلی چیزها هنوز قابل استفاده است

ساده‌ترین راه برای جلوگیری از هزینه‌های اضافی، مرور وسایل باقی‌مانده از سال گذشته است. پیش از مراجعه به فروشگاه، سری به کشو، کمد یا کیف مدرسه پارسال بزنید. اغلب چند مداد سالم، پاک‌کن، خط‌کش، مداد رنگی، تراش، دفتر نیمه‌استفاده یا جامدادی مناسب هنوز قابل استفاده است.

نگه داشتن وسایل سالم و خرید فقط اقلامی که واقعا تمام شده یا آسیب دیده‌اند، علاوه بر صرفه‌جویی مالی، یک درس مهم تربیتی نیز برای کودک دارد: لزومی ندارد با شروع هر سال تحصیلی همه چیز نو شود. برای نمونه اگر دانش‌آموز چند دفتر سفید با برگه‌های سالم دارد، می‌توان از آن‌ها برای درس‌هایی با حجم کمتر یا به عنوان دفتر تمرین و چرک‌نویس استفاده کرد.

فهرست بنویسید؛ ضروری را از فانتزی جدا کنید

یکی از ترفندهای خرید منطقی، تهیه فهرست مکتوب بر اساس نیاز واقعی است. بهتر است پیش از خرید، اقلام مورد نیاز را در سه گروه دسته‌بندی کنید:

  • ضروری: وسایلی که حتما باید تهیه شوند مانند دفتر، مداد، خودکار، پاک‌کن و تراش بر اساس فهرست اعلامی مدرسه
  • قابل استفاده از سال قبل: وسایلی که سالم مانده‌اند و نیاز به خرید مجدد ندارند
  • در صورت نیاز: اقلامی که در طول سال و بر حسب ضرورت تهیه خواهند شد

این تقسیم‌بندی مانع از آن می‌شود که والدین و کودکان تحت تاثیر رنگ‌ها و طرح‌های جذاب، وسایلی بخرند که در طول سال کمتر به کار می‌آید. به یاد داشته باشید تعداد و نوع لوازم باید متناسب با مقطع تحصیلی باشد؛ دانش‌آموز ابتدایی به مداد، مداد رنگی و دفترهای با خط‌کشی درشت‌تر نیاز دارد، در حالی که دانش‌آموز متوسطه بیشتر با خودکار، دفترهای تفکیک‌شده برای هر درس و ابزارهای تخصصی مانند وسایل هندسه سروکار دارد.

جذابیت ظاهری، تنها معیار انتخاب نباشد

دفترهایی با طرح شخصیت‌های کارتونی محبوب، مدادهای اکلیلی و جامدادی‌های چندطبقه پر از زیپ و جیب، برای کودکان بسیار وسوسه‌انگیز است. اما والدین باید از خود بپرسند: «این وسیله قرار است چند بار و برای چه کاری استفاده شود؟» اگر پاسخ روشنی وجود ندارد، احتمالا خرید آن ضروری نیست.

برای کودکان کم‌سن‌وسال، یک پاک‌کن بسیار بزرگ یا جامدادی حجیم و سنگین ممکن است بیشتر از آنکه مفید باشد، دست‌وپاگیر شود؛ جای زیادی در کیف می‌گیرد، باعث گم شدن وسایل دیگر می‌شود و نظم کیف را به هم می‌زند. در مقابل، وسایل ساده، سبک و بادوام معمولا عمر طولانی‌تری دارند و استفاده از آن‌ها راحت‌تر است. البته این به معنای حذف کامل سلیقه کودک نیست؛ باید میان علاقه او و نیاز واقعی تعادل برقرار کرد. اجازه دهید کودک از میان چند گزینه کاربردی، طرح مورد علاقه خود را انتخاب کند.

دفتر را با دقت انتخاب کنید؛ هر درس دفتر خودش

دفتر پرکاربردترین ابزار دانش‌آموز است و تقریبا هر روز استفاده می‌شود، بنابراین کیفیت صحافی، تعداد برگ، قطع و حتی راحتی باز و بسته کردن آن اهمیت دارد. برای دانش‌آموزان دبستانی، دفترهایی با جلد مقاوم، صحافی محکم و بازشوی آسان مناسب‌تر است.

در پایه‌های بالاتر، بهتر است به جای یک دفتر بسیار قطور برای همه دروس، چند دفتر باریک و مجزا برای هر درس تهیه شود. این کار حمل‌ونقل را آسان‌تر می‌کند و دانش‌آموز می‌تواند بر اساس برنامه روزانه، فقط دفترهای همان روز را همراه ببرد. برچسب‌زدن دفترها با نام درس و نام دانش‌آموز نیز نظم بیشتری به کیف می‌دهد و پیدا کردن دفتر مورد نظر را سریع‌تر می‌کند. حتما تعداد صفحات و قطع دفتر را با فهرست مدرسه هماهنگ کنید.

مداد و خودکار راحت، مهم‌تر از تبلیغات پرزرق‌وبرق

در انتخاب ابزار نوشتاری، به جای توجه به ادعاهای تبلیغاتی، راحتی دست کودک را ملاک قرار دهید. مداد یا خودکاری که بیش از حد باریک، لغزنده یا سنگین باشد، باعث خستگی و فشار به انگشتان می‌شود و کیفیت نوشتن را کاهش می‌دهد. یک نوشت‌افزار ساده و خوش‌دست که کودک بدون فشار زیاد بتواند با آن بنویسد، بهترین انتخاب است.

فراموش نکنید هیچ مدل خاصی از مداد یا خودکار نمی‌تواند مشکلات نوشتاری را به‌تنهایی برطرف کند. عادت صحیح دست گرفتن قلم و وضعیت درست نشستن هنگام نوشتن اهمیت بیشتری دارد. اگر کودک به طور مرتب از درد مچ یا انگشتان هنگام نوشتن شکایت می‌کند، بهتر است موضوع را با معلم یا یک متخصص در میان بگذارید. همچنین فعالیت‌هایی مانند نقاشی با مداد رنگی و کار با قلم، به تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف کودکان کمک می‌کند.

جامدادی خلوت و کیف مرتب؛ کمتر، کاربردی‌تر است

هدف از جامدادی، دسترسی سریع به وسایل ضروری است، نه تبدیل شدن به انباری کوچک و سنگین. بسیاری از کودکان به دلیل علاقه به تنوع، تعداد زیادی مداد، خودکار، ماژیک و هایلایتر را در جامدادی می‌ریزند و در نتیجه برای پیدا کردن یک مداد ساده هم زمان زیادی تلف می‌شود.

بهتر است همراه کودک، وسایل واقعا ضروری را گلچین کنید و هر چند هفته یک بار جامدادی را خالی و مرتب کنید؛ مدادهای کوتاه غیرقابل استفاده، خودکارهای تمام‌شده و وسایل شکسته را دور بریزید. می‌توانید این کار را به یک عادت خانوادگی تبدیل کنید؛ مثلا جمعه عصر، پنج دقیقه زمان برای مرتب کردن کیف و جامدادی برای هفته آینده اختصاص دهید.

کیف مدرسه را سبک و استاندارد ببندید

خرید لوازم‌التحریر بدون توجه به کیف مدرسه کامل نمی‌شود. کیفی انتخاب کنید که متناسب با جثه کودک باشد، دو بند پهن و قابل تنظیم داشته باشد و به خوبی روی پشت قرار بگیرد. استفاده از هر دو بند و تنظیم آن به گونه‌ای که کیف نزدیک به پشت بماند، به توزیع متوازن وزن کمک می‌کند.

وزن کیف موضوعی جدی است؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهد کیف‌های سنگین با افزایش گزارش کمردرد و خستگی در برخی دانش‌آموزان مرتبط است. بنابراین لازم نیست دانش‌آموز هر روز همه کتاب‌ها و دفترها را حمل کند. بر اساس برنامه درسی هر روز، فقط وسایل همان روز را در کیف بگذارید و وسایل غیرضروری را خارج کنید.

خرید را به کلاس مهارت زندگی تبدیل کنید

خرید لوازم‌التحریر می‌تواند فرصتی عالی برای آموزش مفاهیم اقتصادی و مسئولیت‌پذیری به کودکان باشد. برای بخشی از خرید، بودجه مشخصی تعیین کنید و از فرزندتان بخواهید میان چند گزینه، دست به انتخاب بزند. مثلا بگویید: «برای دفتر و جامدادی این مقدار بودجه داریم، حالا تو انتخاب کن کدام را بیشتر دوست داری.» این تجربه، کودک را با مفهوم اولویت‌بندی، انتخاب و مدیریت پول آشنا می‌کند.

همچنین در خانه، جای ثابتی برای کیف و وسایل مدرسه در نظر بگیرید. داشتن یک گوشه مشخص برای انجام تکالیف و قرار دادن وسایل در دسترس، عادت‌های مطالعه منظم را تقویت می‌کند و از گم شدن یا فراموشی وسایل جلوگیری می‌کند. در نهایت، خرید هوشمندانه به معنای خرید گران‌ترین یا پرزرق‌وبرق‌ترین وسایل نیست؛ بلکه به معنای انتخاب آگاهانه، متناسب با سن، نیاز و بودجه خانواده است. کیفی مرتب با چند قلم کاربردی و بادوام، بسیار ارزشمندتر از کیفی سنگین و پر از وسایل اضافی و بلااستفاده خواهد بود.