عملیات اجرایی فاز جدید بزرگ‌ترین پرورشگاه وقفی خاورمیانه در شیراز آغاز شد. این مجموعه که با عنوان مجتمع «حاج خلیل زالی» در شهر جدید صدرا احداث می‌شود، قرار است به یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های خدمات اجتماعی کشور تبدیل شود و با رویکردی جامع، نیازهای آموزشی، درمانی و توانمندسازی ایتام و اقشار آسیب‌پذیر را پوشش دهد.

به گفته مسئولان اوقاف فارس، این پروژه تنها یک مرکز نگهداری نیست، بلکه الگویی نوین از بهره‌برداری اجتماعی از ظرفیت وقف در مسیر محرومیت‌زدایی و کاهش آسیب‌های اجتماعی به شمار می‌رود.

ارتقای ظرفیت با به‌روزرسانی نیت واقف

حجت‌الاسلام سید عباس موسوی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان فارس، در آیین آغاز عملیات اجرایی این طرح با تأکید بر لزوم به‌روزرسانی نیات واقفان متناسب با نیازهای امروز جامعه گفت: با دریافت مجوزهای لازم از نماینده ولی‌فقیه در استان و سازمان اوقاف و امور خیریه، ظرفیت این مجموعه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.

بر این اساس، ظرفیت پذیرش مددجو که در وقف‌نامه اولیه ۵۰ نفر تعیین شده بود، اکنون به ۶۰۰ تا ۹۰۰ نفر ارتقا یافته و ظرفیت بخش درمانی نیز از ۵ تخت به ۵۰ تخت رسیده است. موسوی این اقدام را نمونه‌ای از پویایی فقه وقف و انطباق آن با مقتضیات روز دانست و افزود که این به‌روزرسانی با رعایت کامل موازین شرعی و حقوقی انجام شده است.

پکیج کامل خدمات اجتماعی در ۵ هکتار

مدیرکل اوقاف فارس این مجتمع را فراتر از یک پرورشگاه توصیف کرد و گفت: آنچه در صدرا ساخته می‌شود یک بسته کامل خدمات اجتماعی است. این مجموعه در زمینی به مساحت ۵ هکتار و با زیربنای ۴۰ هزار متر مربع طراحی شده و شامل بخش‌های متنوعی برای زندگی، آموزش و توانمندسازی مددجویان خواهد بود.

بر اساس طرح ارائه‌شده، این مجتمع دارای فضاهای آموزشی، درمانی، ورزشی، سالن آمفی‌تئاتر، بخش‌های اقامتی و امکانات رفاهی است و هدف اصلی آن، فراهم کردن بستری برای رشد، تحصیل و مهارت‌آموزی کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست عنوان شده است. رویکرد حاکم بر طراحی، ایجاد محیطی شبیه به خانواده و جامعه و پرهیز از نگاه صرفاً نگهداری است.

گلایه از کم‌توجهی مسئولان اجرایی شیراز

موسوی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از میزان توجه مدیران اجرایی به ظرفیت وقف، اظهار کرد: این مجموعه یک سرمایه اجتماعی بی‌نظیر برای شیراز و منطقه است، اما با وجود نقش راهبردی آن در کاهش آسیب‌های اجتماعی، آن‌طور که باید مورد بازدید و حمایت مسئولان قرار نگرفته است.

وی تأکید کرد که توسعه خدمات اجتماعی از مسیر وقف، نیازمند همراهی دستگاه‌های اجرایی، شهرداری و نهادهای فرهنگی است و انتظار می‌رود با آغاز فاز جدید، همکاری‌های بین‌بخشی برای تسریع در تکمیل زیرساخت‌های پیرامونی مانند راه دسترسی، آب، برق و خدمات شهری افزایش یابد.

میراث ماندگار تاجر نیک‌اندیش شیرازی

پشتوانه این پروژه عظیم، وقف تاریخی مرحوم حاج خلیل زالی است؛ تاجر نیک‌اندیش شیرازی متولد سال ۱۲۴۰ هجری شمسی که پس از سال‌ها فعالیت اقتصادی در هندوستان، سرمایه خود را صرف توسعه کشاورزی در اراضی شخصی‌اش در فارس کرد. او حدود پنج سال پیش از درگذشت، تمامی اموال و دارایی‌های خود را با نیت حمایت از ایتام، بیماران بی‌بضاعت و دانش‌آموزان نیازمند وقف کرد تا میراثی پایدار برای نسل‌های آینده باقی بماند.

به گفته مسئولان اوقاف، عواید این موقوفه تنها محدود به صدرا نیست؛ بلکه در سایر نقاط استان از جمله شهرستان‌های بیضا، خفر و کوار نیز در حوزه‌های بهداشت، درمان و آموزش هزینه می‌شود و فاز جدید پرورشگاه صدرا، مهم‌ترین بخش از نقشه راه توسعه این موقوفه در دهه پیش رو است.

نگاه نرم‌افزاری اوقاف؛ از سرپناه تا اشتغال پایدار

حجت‌الاسلام سید مهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه نیز در این مراسم با اشاره به گستردگی موقوفات کشور، گفت: در حال حاضر بیش از ۲۱۷ هزار موقوفه و میلیون‌ها رقبه در کشور وجود دارد و اجرای قانون الزام به صدور اسناد تک‌برگی کاداستر نقطه عطفی در تثبیت مالکیت و صیانت حقوقی از موقوفات پس از قرن‌ها بوده است.

وی افزود: با این اقدام، جایگاه حقوقی موقوفات تثبیت شده و از هرگونه تعرض و دست‌اندازی مصون مانده است.

خاموشی با تأکید بر اینکه حمایت از ایتام نباید به تأمین نیازهای اولیه محدود شود، رویکرد سازمان متبوعش را «نرم‌افزاری» توصیف کرد و گفت: هدف ما صرفاً تأمین خوراک و پوشاک نیست؛ بلکه باید زمینه تحصیل، مهارت‌آموزی، اشتغال و تأمین مسکن پایدار برای ایتام فراهم شود تا آنان بتوانند به صورت مستقل و عزتمند وارد جامعه شوند.

رئیس سازمان اوقاف با اشاره به اولویت حمایت از کودکان معلول و دارای نقص عضو تصریح کرد: این گروه از کودکان کمتر مورد توجه خانواده‌های متقاضی فرزندخواندگی قرار می‌گیرند، در حالی که تجربه نشان داده پس از دریافت حمایت و محبت، توانمندی‌ها و عواطف خود را به بهترین شکل بروز می‌دهند و می‌توانند آینده‌ای روشن داشته باشند.

وی همچنین نسبت به وضعیت سالمندان هشدار داد و بر لزوم کار جهادی برای حمایت عاطفی و معیشتی از این قشر تأکید کرد. خاموشی با اشاره به تجربه موفق جایزه ملی البرز به عنوان الگویی از پویایی نیت واقفان گفت: وقف چون به بودجه نفت و درآمدهای دولتی وابسته نیست، ظرفیتی استثنایی برای ورود به حوزه‌های مغفول و گره‌گشایی از مشکلات مزمن اجتماعی دارد.

مأموریت ویژه؛ کاهش زمان اجرا به کمتر از دو سال

در پایان این مراسم، رئیس سازمان اوقاف دستور ویژه‌ای برای تسریع در تکمیل پروژه صادر کرد. وی با یادآوری تجربیات موفق صنعتی‌سازی و ساخت سریع در شیراز، از تیم مهندسی و نظارت خواست با انضباط کارگاهی، مدیریت دقیق مهندسی و خرید هوشمندانه مصالح، زمان اجرای چهار ساله پیش‌بینی‌شده را به کمتر از دو سال کاهش دهند.

خاموشی تأکید کرد: هر روز تأخیر در بهره‌برداری از این مجموعه، به معنای تأخیر در خدمت‌رسانی به صدها کودک نیازمند است و باید با بسیج امکانات، این خدمت بزرگ هرچه سریع‌تر در اختیار مردم قرار گیرد.

با آغاز این فاز، پیش‌بینی می‌شود بزرگ‌ترین پرورشگاه وقفی خاورمیانه تا دو سال آینده به مرحله بهره‌برداری برسد و به عنوان الگویی ملی برای پیوند سنت حسنه وقف با نیازهای نوین اجتماعی، نقش مهمی در توانمندسازی ایتام و کاهش آسیب‌های اجتماعی در جنوب کشور ایفا کند.