رئیس سازمان بهزیستی کشور با هشدار نسبت به شتاب بیسابقه سالمندی در ایران اعلام کرد که سهم جمعیت سالمند کشور تا سال ۱۴۳۰ به ۳۱ درصد خواهد رسید و اگر از امروز برای این تحول جمعیتی برنامهریزی نشود، بخش بزرگی از جامعه دوران سالمندی را با کیفیت پایین زندگی سپری خواهد کرد.
سیدجواد حسینی، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان بهزیستی، روز یکشنبه در نشست شورای سالمندان خراسان جنوبی گفت: جامعه ایران در آستانه ورود کامل به دوره سالمندی قرار دارد، اما سرعت پیر شدن جمعیت بسیار بالاست و متناسب با این سرعت، امکانات، تجهیزات و برنامههای لازم را تدارک ندیدهایم.
سالمندی چندلایه؛ از فقر تا تنهایی
حسینی یکی از ویژگیهای مهم سالمندی در ایران را «چندلایه و چندوجهی» بودن آن دانست و توضیح داد: سالمندی در کشور ما تنها یک پدیده جمعیتی نیست، بلکه با مسائلی مانند فقر، معلولیت، تنهایی، نبود نظام مراقبت مستمر رسمی و غیررسمی و بار بالای بیماری گره خورده است.
به گفته او، ۶۲ درصد از سالمندان کشور حداقل به یک بیماری مزمن مبتلا هستند و در صورت تداوم بیبرنامگی، کیفیت زندگی این گروه بهشدت افت خواهد کرد. همچنین افزایش سن در بسیاری از موارد با کاهش درآمد و افزایش وابستگی به حمایتهای اجتماعی همراه میشود.
تصویر اقتصادی سالمندان خراسان جنوبی
رئیس سازمان بهزیستی با استناد به دادههای پیمایشی، وضعیت درآمدی سالمندان خراسان جنوبی را نمونهای از چالشهای اقتصادی سالمندان عنوان کرد:
- میانگین دهک درآمدی کل سالمندان استان ۴.۱۰ است، در حالی که میانگین کل جامعه استان ۴.۴۸ است.
- این شاخص برای سالمندان ۶۰ تا ۷۰ سال ۴.۸۵ و برای سالمندان بالای ۷۰ سال با سقوط محسوس به ۳.۲۳ میرسد.
- میانگین درآمد ماهانه سالمندان استان پنج میلیون و ۷۵۹ هزار و ۴۵۸ ریال است که پس از سیستان و بلوچستان پایینترین رقم در کشور محسوب میشود.
- میانگین هزینهکرد سالانه از طریق کارتهای بانکی حدود ۳۸ میلیون تومان است؛ کمترین توان مصرفی سالمندان در بین استانها.
- میانگین مجموع دارایی سالمندان استان یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان است که در گروه بالای ۷۰ سال به حدود ۸۸۵ میلیون تومان کاهش مییابد.
حسینی افزود: تنها ۲۹.۶ درصد از سالمندان خراسان جنوبی معادل ۳۰ هزار و ۵۳۹ نفر تحت پوشش مستمری سازمان تأمین اجتماعی هستند. وابستگی به یارانه نیز بسیار بالاست؛ ۹۱.۳۵ درصد در گروه ۶۰ تا ۷۰ سال و ۹۶.۴ درصد در گروه بالای ۷۰ سال به یارانه وابستهاند که نشاندهنده وضعیت نامناسب معیشتی است.
به گفته او، بیشترین وابستگی سالمندان این استان به نهادهای حمایتی مربوط به کمیته امداد امام خمینی (ره) و پس از آن سازمان بهزیستی است و برای ارتقای شاخصهای رفاه اجتماعی این قشر، تمرکز سیاستی بیشتری لازم است.
سه چالش اصلی؛ سرعت، چندلایگی و دیدهنشدن مسئله
رئیس سازمان بهزیستی سه مسئله کلیدی حوزه سالمندی را «سرعت بالای سالمندی، چندلایه بودن پدیده و مسئلهنشدن آن در ذهن جامعه» عنوان کرد و گفت: یک مسئله اجتماعی دو وجه عینی و ذهنی دارد. ممکن است پدیدهای در واقعیت وجود داشته باشد اما تا زمانی که در ذهن مردم و مسئولان به عنوان مسئله صورتبندی نشود، در برنامهریزیها جایگاه واقعی خود را پیدا نمیکند.
او تأکید کرد: سالمندی امروز در عرصه عینی یک مسئله جدی است، اما هنوز در ذهن جامعه و نظام برنامهریزی به اندازه کافی به عنوان اولویت شناخته نشده و نیاز به گفتمانسازی گسترده دارد.
فرصتهای اقتصاد نقرهای و اشتغال مراقبتی
حسینی در بخش دیگری از سخنانش به ظرفیتهای اقتصادی سالمندی اشاره کرد و گفت: در کنار چالشها، فرصتهای مهمی بهویژه در حوزه اشتغال وجود دارد. سه حوزه اشتغال دیجیتال، اشتغال سبز و اشتغال مراقبتی مهمترین عرصههای اشتغال در جهان هستند که در این میان، اشتغال مراقبتی فراگیرترین، سریعترین و کمهزینهترین ظرفیت برای اشتغالزایی است.
او با یادآوری اینکه میانگین سن بازنشستگی در ایران حدود ۵۲ سال و امید به زندگی حدود ۷۶ سال است، افزود: به این ترتیب حدود یکسوم عمر افراد در دوره سالمندی سپری میشود و بخش قابل توجهی از آن مربوط به «سالمندی جوان» است. سالمند جوان از تجربه، مهارت و توان کافی برخوردار است و میتوان از ظرفیت او در مشاغل سبک، محلهمحور و خانگی استفاده کرد؛ کاری که هم کیفیت زندگی سالمند را بالا میبرد و هم به درآمد خانوار، اقتصاد محلی و تولید ناخالص داخلی کمک میکند.
رئیس سازمان بهزیستی این رویکرد را بخشی از «اقتصاد نقرهای» دانست و گفت: ظرفیت اقتصاد نقرهای هنوز در نگاه برنامهریزان کشور به اندازه کافی دیده نشده است. به همین منظور دبیرخانه اشتغال نقرهای راهاندازی شده و بزرگترین نمایشگاه بینالمللی سالمندی و اقتصاد نقرهای آبانماه در تهران برگزار خواهد شد.
ارتقای شورای سالمندان و بازنگری سند ملی
حسینی از ارتقای ساختار شورای سالمندان کشور خبر داد و گفت: ریاست این شورا بر عهده رئیسجمهور و دبیری آن بر عهده سازمان بهزیستی است. تاکنون سه جلسه در سطح ملی برگزار شده و هفته آینده نیز جلسه دیگری با حضور رئیسجمهور یا معاون اول برگزار میشود تا سطح تصمیمگیری در حوزه سالمندی ارتقا یابد.
به گفته او، سند سالمندی کشور که سالها بهروزرسانی نشده بود، بهصورت جامع بازنگری شده و قرار است در جلسه آینده شورا بررسی و تصویب شود. در این سند موضوعات بیمهها، خدمات سالمندی، ظرفیتهای موجود و الزامات سیاستی دیده شده است. همچنین با توجه به اینکه تنها حدود یک درصد قوانین کشور را قوانین پشتیبان سالمندی تشکیل میدهد، لایحه جامع حمایت از سالمندی تدوین و در مسیر بررسی در کمیسیونهای مرتبط قرار گرفته است.
پیمایش ملی و داشبورد هوشمند سالمندی
رئیس سازمان بهزیستی شناخت دقیق از وضعیت سالمندان را از نیازهای فوری کشور دانست و گفت: در حوزه معلولیت اطلاعات نسبتاً دقیقی از تعداد، وضعیت اقتصادی، خانوار، محل زندگی و نیازها در اختیار داریم، اما در حوزه سالمندی چنین شناخت یکپارچهای وجود نداشت. مجوز پیمایش ملی سالمندان اخذ شده و تاکنون ۱۲ سند سالمندی با اتکا به پیمایشهای انجامشده تهیه شده است.
او افزود: حتی در جریان جنگ نیز پیمایشی درباره آثار جنگ بر سالمندان و سیاستهای مورد نیاز انجام شد و اکنون اطلاعات ۲۷ دستگاه فعال در حوزه سالمندان در قالب یک سامانه و داشبورد مدیریت مبتنی بر هوش مصنوعی در حال طراحی است تا خدمات یکسانسازی و نظارت و مدیریت فعالیتها بهبود یابد.
توسعه شهرهای دوستدار سالمند و مقابله با تنهایی
حسینی با اشاره به توسعه شهرهای دوستدار سالمند گفت: در ابتدای مسئولیت تنها یک شهر دوستدار سالمند داشتیم، اما اکنون این تعداد به ۱۷ شهر رسیده و شهر هجدهم نیز در آستانه اضافه شدن است. او پیشنهاد داد با موافقت استاندار، بیرجند نیز به این شبکه بپیوندد.
وی درباره معضل تنهایی سالمندان توضیح داد: بررسیها نشان میدهد بسیاری از سالمندان، احساس تنهایی را حتی بیشتر از مشکلات اقتصادی، مسکن و سلامت مطرح میکنند. بر همین اساس مراکز «مهر و گفتوگو» راهاندازی شده و اکنون ۲۵۵ مرکز در کشور فعال است. در خراسان جنوبی نیز این مراکز با حمایت مسئولان استانی توسعه یافته است.
رئیس سازمان بهزیستی از اجرای طرح توانمندسازی سالمندان تنها خبر داد و گفت: در خراسان جنوبی حدود چهار هزار و ۳۷۶ سالمند بهتنهایی زندگی میکنند که میتوانند در قالب این طرح حمایت شوند. همچنین تربیت روانشناسان متخصص سالمند، اجرای طرح «مهربان» برای پیوند نسل کودک و سالمند و آمادگی برای راهاندازی دهکده سلامت اجتماعی سالمندان در استان در دستور کار است.
تعهد اشتغالزایی برای مددجویان خراسان جنوبی
حسینی در پایان به برنامههای حمایتی استان اشاره کرد و گفت: در سفر گذشته ایجاد ۶۰۰ فرصت شغلی برای مددجویان استان تعهد شده بود که با تلاش مسئولان استانی ۷۴۵ فرصت محقق شد. برای سال ۱۴۰۵ نیز ایجاد ۶۳۱ فرصت شغلی جدید برای مددجویان خراسان جنوبی با اختصاص ۳۴۰ میلیارد تومان اعتبار بلاعوض تعهد میشود. علاوه بر این، برای ۳۹۱ نفر از مددجویان که از سوی شرکتها، کارگاهها و کارخانهها به کار گرفته شوند، پرداخت ۵۰ درصد حداقل دستمزد با اعتبار ۱۶ میلیارد تومان پیشبینی شده است.
به گفته رئیس سازمان بهزیستی، ترکیب سیاستهای حمایتی، توانمندسازی و استفاده از ظرفیت اقتصاد نقرهای میتواند تهدید سالمندی شتابان را به فرصتی برای ارتقای رفاه، اشتغال و انسجام اجتماعی تبدیل کند، مشروط به آنکه برنامهریزیها متناسب با سرعت تحولات جمعیتی پیش برود.
نظرات (0)