بیمه روستایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایتی برای تأمین امنیت اقتصادی و رفاه خانوارهای ساکن در روستاها طراحی شده است، اما اکنون گروهی از زنان روستایی با ارسال مطالبه‌ای به مسئولان، خواستار بازنگری در شرایط بازنشستگی این بیمه شده‌اند.

بر اساس پیامی که از طریق بخش شهروندخبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان منتشر شده، این زنان درخواست کرده‌اند سن بازنشستگی برای زنان روستایی از ۶۵ سال به ۶۰ سال کاهش یابد و سابقه پرداخت بیمه مورد نیاز نیز از ۱۵ سال به ۱۰ سال برسد.

مطالبه اصلی؛ کاهش ۵ ساله سن و سابقه بیمه

در متن پیام شهروندخبرنگار آمده است: «درود بر شما، چقدر مردمان روستایی خواهش کنند که زنان روستایی را در سن ۶۰ سالگی با پرداخت ده سال بیمه بازنشسته کنند. خدا را خوش نمی‌آید که نسبت به پیام‌های این زنان زحمت‌کش روستایی بی‌توجه باشید.»

در حال حاضر بر اساس ضوابط موجود، زنان روستایی برای بهره‌مندی از مستمری بازنشستگی بیمه روستایی باید به سن ۶۵ سال برسند و حداقل ۱۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشند؛ شرایطی که به باور بسیاری از روستاییان، با واقعیت زندگی و کار در روستا همخوانی ندارد.

مطالبه‌گران می‌گویند کاهش سن بازنشستگی به ۶۰ سال و پذیرش ۱۰ سال سابقه بیمه، می‌تواند گامی مهم در جهت عدالت اجتماعی و حمایت واقعی از زنان مولد در روستاها باشد.

روایت فرسودگی زودرس؛ تفاوت زندگی زن روستایی و شهری

یکی از محورهای اصلی این درخواست، توجه به وضعیت جسمی و سلامت زنان روستایی است. در این پیام تأکید شده که زنان روستایی در ۶۰ سالگی به دلیل سال‌ها کار سخت و بدون وقفه، از نظر جسمانی به‌شدت فرسوده می‌شوند و قابل مقایسه با هم‌سالان شهری خود نیستند.

در این روایت آمده است: «زنان روستایی با سن ۶۰ سال از لحاظ جسمانی فرسوده شده‌اند. زن روستایی ۶۰ ساله را با زن ۶۰ ساله شهری مقایسه کنید؛ زن روستایی زیر بار مسئولیت‌های سنگین، درمانده با هزار درد و بیماری، از زانو درد و دیسک کمر تا مشکلات معده ناشی از استرس کاری روزمره، با صورت‌ها و پوست‌های چروکیده و پیر.»

به گفته این شهروند، کار روزانه در مزرعه، دامداری، امور خانه و مراقبت از خانواده، بدون تعطیلی و مرخصی، فشار مضاعفی بر جسم و روان زنان روستایی وارد می‌کند و عوارض آن در دهه ششم زندگی به‌وضوح نمایان می‌شود. از همین رو، انتظار ۵ سال دیگر برای بازنشستگی و پرداخت ۵ سال حق بیمه بیشتر، «حق زن روستایی نیست».

بیمه روستایی؛ از هدف حمایتی تا ضرورت اصلاح

بیمه روستایی و عشایری با هدف تأمین امنیت اقتصادی، ایجاد رفاه نسبی و کاهش دغدغه آینده برای جامعه روستایی راه‌اندازی شد. این بیمه قرار بود تکیه‌گاهی برای روزهایی باشد که توان کار کاهش می‌یابد و نیاز به حمایت و مستمری پررنگ‌تر می‌شود.

با این حال، منتقدان شرایط فعلی معتقدند اگر سن و سابقه لازم برای بازنشستگی متناسب با شرایط واقعی کار در روستا نباشد، کارکرد حمایتی این ابزار تضعیف می‌شود. به‌ویژه برای زنان که علاوه بر مشارکت در فعالیت‌های کشاورزی و دامپروری، بار اصلی مدیریت خانه و خانواده را نیز بر دوش دارند.

کارشناسان حوزه رفاه اجتماعی نیز پیش‌تر بارها تأکید کرده‌اند که سیاست‌های بیمه‌ای باید با توجه به تفاوت‌های جنسیتی، جغرافیایی و نوع اشتغال بازتنظیم شود تا عدالت بیمه‌ای محقق شود و از مهاجرت روستاییان به شهرها جلوگیری گردد.

انتظار برای پاسخگویی مسئولان

پیام شهروندخبرنگار در پایان با درخواست پیگیری جدی از مسئولان همراه شده است: «لطفاً پیگیر کاهش سن بازنشستگی زنان روستا در سن ۶۰ سالگی با پرداخت ۱۰ سال بیمه باشید.»

این مطالبه در حالی مطرح می‌شود که طی سال‌های اخیر، بحث اصلاح قوانین بازنشستگی و سن بازنشستگی در سطح ملی نیز مورد توجه قرار گرفته، اما فعالان حوزه روستایی تأکید دارند که هرگونه اصلاح باید با نگاه حمایتی به گروه‌های آسیب‌پذیرتر مانند زنان روستایی همراه باشد.

اکنون انتظار می‌رود صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر و همچنین نهادهای قانون‌گذار، با بررسی دقیق این درخواست و ارزیابی پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن، نسبت به امکان اصلاح آیین‌نامه‌های مربوطه شفاف‌سازی کنند.