صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی به عنوان ابزار جدید بازار سرمایه، با پرداخت سود دلاری و مدیریت حرفه‌ای منابع، به‌عنوان جایگزینی کم‌ریسک و سودآور برای نگهداری فیزیکی ارز معرفی می‌شوند. مسئولان سازمان بورس و بانک مرکزی می‌گویند این صندوق‌ها ضمن ایجاد بازدهی ارزی برای مردم، سرمایه‌های راکد را به سمت پروژه‌های صادراتی و ارزآور هدایت می‌کنند.

سود دلاری؛ تفاوت اصلی با نگهداری اسکناس

علی‌اکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس، در برنامه «میز اقتصاد» رسانه ملی با تشریح مزیت‌های صندوق‌های ارزی گفت: مهم‌ترین تفاوت این صندوق‌ها با نگهداری سنتی ارز، پرداخت سود ارزی است. فردی که اسکناس دلار یا یورو را به صورت فیزیکی نگهداری می‌کند، هیچ سودی دریافت نمی‌کند، در حالی که سرمایه‌گذار در صندوق ارزی از سود حدود ۵ درصدی به صورت دلاری بهره‌مند می‌شود که در مقیاس ارزی، بازدهی قابل توجهی محسوب می‌شود.

به گفته او، این سود در کنار حفظ ارزش اصل دارایی در برابر نوسانات ریالی، انگیزه مهمی برای ورود سرمایه‌های خرد و کلان مردم به این ابزار مالی ایجاد کرده است.

مدیریت حرفه‌ای و مشارکت در پروژه‌های مولد

ایرانشاهی با اشاره به نحوه مدیریت منابع در این صندوق‌ها افزود: دارایی‌های تجمیع‌شده توسط مدیران متخصص و دارای مجوز سازمان بورس به صورت حرفه‌ای مدیریت می‌شود. منابع ارزی جمع‌آوری‌شده به جای راکد ماندن، از طریق مدیر ارزی صندوق به بخش‌های مولد اقتصاد تزریق می‌شود.

وی توضیح داد: در این مدل، سرمایه‌گذار عملاً در بخشی از پروژه‌های اقتصادی که با ارز تأمین مالی شده‌اند سهیم می‌شود و به طور غیرمستقیم در رشد و توسعه اقتصادی کشور نقش ایفا می‌کند. این مشارکت، علاوه بر بازدهی فردی، یک مزیت ملی نیز به همراه دارد و به تأمین مالی ارزی طرح‌های بزرگ بدون فشار بر منابع بانکی کمک می‌کند.

رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری همچنین از برنامه توسعه این ابزار خبر داد و گفت: در صورت موفقیت صندوق‌های درآمد ثابت ارزی که اکنون فعال شده‌اند، راه‌اندازی «صندوق سرمایه‌گذاری پروژه‌های ارزی» نیز در دستور کار قرار دارد تا تأمین مالی پروژه‌های خاص به صورت مستقیم از این محل انجام شود.

پایان ریسک‌های نگهداری فیزیکی ارز

یکی دیگر از محورهای مورد تأکید ایرانشاهی، ناامنی و هزینه‌های نگهداری ارز به صورت اسکناس بود. او گفت: نگهداری ارز در منزل همواره با نگرانی از سرقت، مفقودی و آسیب‌دیدگی همراه است و اگر فرد بخواهد از صندوق امانات بانک استفاده کند، باید هزینه اجاره سالانه پرداخت کند.

به گفته وی، انتقال دارایی ارزی به صندوق‌های سرمایه‌گذاری این دغدغه‌ها را به طور کامل برطرف می‌کند؛ دارایی به نام سرمایه‌گذار ثبت می‌شود، قابل معامله و شفاف است و نیازی به جابه‌جایی و نگهداری فیزیکی اسکناس در خانه یا شرکت نیست.

ترکیب دارایی صندوق‌های ارزی چگونه تعیین می‌شود؟

افشار سرکانیان، مدیر یکی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی، در همین برنامه با اشاره به چارچوب قانونی فعالیت این صندوق‌ها اظهار کرد: این صندوق‌ها یک نهاد مالی دارای اساسنامه و امیدنامه مصوب سازمان بورس و اوراق بهادار هستند و ترکیب دارایی‌های مجاز برای سرمایه‌گذاری به دقت در امیدنامه ذکر شده است.

وی افزود: استراتژی اصلی در تعیین این ترکیب، تمرکز بر دارایی‌هایی با ریسک پایین و بازدهی مناسب ارزی است. بر این اساس، در مرحله نخست، مجوز سرمایه‌گذاری در ابزارهایی مانند اوراق مرابحه ارزی، اوراق سلف ارزی، گواهی سپرده ارزی، سپرده‌های ارزی بانک‌ها و تنزیل اعتبارات اسنادی خارجی به این صندوق‌ها داده شده است.

  • اوراق مرابحه ارزی
  • اوراق سلف ارزی
  • گواهی سپرده و سپرده‌های ارزی بانکی
  • تنزیل اعتبارات اسنادی خارجی

سرکانیان تأکید کرد: انتخاب این ابزارها با هدف ایجاد پرتفویی کم‌ریسک و در عین حال سودآور صورت گرفته تا اعتماد سرمایه‌گذاران به پایداری بازدهی صندوق‌ها جلب شود.

صف ۱.۶ میلیارد دلاری برای انتشار اوراق ارزی

سید آرش شهرآیینی، مدیر اداره تأمین مالی ارزی بانک مرکزی نیز در این برنامه از استقبال گسترده بنگاه‌های ارزآور از ابزار اوراق مرابحه ارزی خبر داد و گفت: در حال حاضر میلیاردها دلار پروژه جذاب صادراتی و ارزآور در کشور وجود دارد که نیازمند تأمین مالی ارزی هستند.

وی تصریح کرد: تنها برای انتشار اوراق مرابحه ارزی که بخش مهمی از پرتفوی صندوق‌های ارزی را تشکیل می‌دهد، تقاضایی به ارزش ۱.۶ میلیارد دلار ثبت شده است. این پروژه‌ها عمدتاً در حوزه‌های پتروشیمی و معدن قرار دارند و به دلیل داشتن بازار صادراتی و مشتری آماده، از جذابیت بالایی برخوردارند.

شهرآیینی افزود: با تجمیع خرد منابع ارزی مردم و سایر سرمایه‌گذاران در صندوق‌ها، امکان هدایت سرمایه‌های راکد به سمت سرمایه‌گذاری‌های مولد فراهم می‌شود. سیاست بانک مرکزی این است که عمدتاً به گروه‌ها و شرکت‌های صادراتی اجازه انتشار اوراق ارزی داده شود؛ به این معنا که پروژه باید خود توان تولید و بازگرداندن ارز را داشته باشد و در زمان بازپرداخت، نیازمند تأمین ارز از بازار نباشد.

به گفته او، طرح‌هایی که اکنون در صف انتشار قرار دارند، همگی از نوع ارزآور هستند و با تکمیل آنها، ضمن ایجاد بازدهی برای سرمایه‌گذاران، ارزآوری کشور نیز تقویت می‌شود. این رویکرد دوگانه، هم سود پایدار دلاری برای مردم ایجاد می‌کند و هم چرخ تولید صادرات‌محور را به حرکت درمی‌آورد.

چشم‌انداز صندوق‌های ارزی برای سرمایه‌گذاران

کارشناسان معتقدند راه‌اندازی صندوق‌های ارزی سه کارکرد همزمان دارد: نخست، ارائه یک ابزار امن و دارای مجوز برای حفظ و افزایش دارایی ارزی مردم بدون ریسک‌های فیزیکی؛ دوم، ایجاد سود مستمر دلاری حدود ۵ درصد که در شرایط تورمی جذاب است؛ و سوم، تجهیز منابع برای پروژه‌های پیشران اقتصادی که به دلیل تحریم‌ها و محدودیت‌های بانکی، دسترسی دشواری به تأمین مالی خارجی دارند.

با توجه به صف ۱.۶ میلیارد دلاری تقاضا برای اوراق و برنامه توسعه به سمت صندوق پروژه‌های ارزی، انتظار می‌رود در ماه‌های آینده نقش این صندوق‌ها در بازار سرمایه و تأمین مالی ارزی کشور پررنگ‌تر شود.