بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مشارکت فعال و تخصصی خود را در فرآیند تهیه و تدوین اسناد تاسیس بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای آغاز کرده و دیدگاههای کشورمان درباره سازوکارهای مالی و حقوقی این نهاد چندجانبه را بهصورت رسمی ارائه کرده است.
بر اساس اعلام باشگاه خبرنگاران جوان، معاون روابط بینالملل بانک مرکزی در نشست تخصصی مشورتی بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای که از روز دوشنبه ۲۳ شهریورماه ۱۴۰۴ در شهر هانگجو چین برگزار میشود، مواضع جمهوری اسلامی ایران را در خصوص مهمترین موضوعات تخصصی مرتبط با تاسیس این بانک تبیین کرده است.
تبیین ۶ محور کلیدی از سوی بانک مرکزی
در این نشست، نماینده ارشد بانک مرکزی ایران بر شش محور اصلی تمرکز کرده است که ستون فقرات هر بانک توسعهای چندجانبه را تشکیل میدهد:
- مدل تامین مالی بانکهای توسعهای چندجانبه: ارائه الگویی پایدار برای تجهیز منابع، متناسب با نیازهای توسعهای کشورهای عضو و پرهیز از وابستگی به منابع ناپایدار و پرنوسان بینالمللی.
- تامین مالی ترجیحی: طراحی سازوکارهایی برای اعطای تسهیلات با شرایط ترجیحی به طرحهای زیربنایی، توسعهای و اولویتدار کشورهای عضو، بهویژه در حوزههای حملونقل، انرژی، فناوری و امنیت غذایی.
- سازوکار پذیرهنویسی سرمایه: تعیین سهم و نحوه مشارکت سرمایهای هر کشور عضو بر مبنای اصول عادلانه، شفاف و متوازن به نحوی که هم توان اقتصادی کشورها لحاظ شود و هم از تمرکز بیش از حد قدرت جلوگیری کند.
- مکانیسم حق رای و سهام: پیشنهاد نظام رایگیری و تخصیص سهام مبتنی بر عدالت و فراگیری که ضمن حفظ کارآمدی تصمیمگیری، از تبعیض و سلطه یک یا چند عضو خاص جلوگیری کند.
- استفاده از پولهای ملی: تاکید ویژه بر تسویه مبادلات و تامین مالی پروژهها با ارزهای ملی اعضا به منظور کاهش وابستگی به دلار، کاهش هزینههای تبدیل ارز و مصونسازی همکاریها در برابر تحریمها و نوسانات نظام مالی بینالمللی.
- مدلهای تصمیمگیری: ارائه الگوهای حکمرانی شفاف، اجماعمحور و در عین حال چابک برای هیات مدیره و ارکان اجرایی بانک به نحوی که منافع جمعی اعضا تامین شود.
این محورها نشان میدهد رویکرد ایران، ایجاد نهادی توسعهمحور، عادلانه و مقاوم در برابر فشارهای سیاسی و مالی خارجی است.
بانک توسعه شانگهای (SCOB)؛ نهادی برای تامین مالی غیرتبعیضآمیز
بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای که به اختصار SCOB نامیده میشود، قرار است بهعنوان بازوی مالی این سازمان عمل کند. سازمان همکاری شانگهای که با عضویت کشورهای بزرگی همچون ایران، چین، روسیه، هند، پاکستان و چندین عضو و شریک گفتوگو به یکی از مهمترین بلوکهای اقتصادی-امنیتی اوراسیا تبدیل شده، تاکنون فاقد یک نهاد مالی اختصاصی برای حمایت از پروژههای مشترک بوده است.
ایده تاسیس این بانک از سالها پیش مطرح بوده و اکنون با تشدید ضرورت تامین مالی مستقل، توسعه کریدورهای حملونقل منطقهای، سرمایهگذاری در انرژی و تحول دیجیتال، بیش از هر زمان دیگری مورد توجه اعضا قرار گرفته است. به گفته منابع مرتبط، مشارکت فعال و ارائه پیشنهادهای سازنده و تخصصی در این فرآیند، میتواند منافع همه کشورهای عضو را در بر بگیرد و زمینه تامین مالی پایدار و غیرتبعیضآمیز طرحهای توسعهای را فراهم کند؛ موضوعی که مورد توجه دبیرخانه سازمان و کشورهای عضو قرار گرفته است.
نشست دو روزه هانگجو؛ گام فنی-حقوقی برای تاسیس
نشست تخصصی مشورتی بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای به مدت دو روز در هانگجو چین برگزار میشود و در آن علاوه بر کشورهای عضو اصلی، کشورهای شریک گفتوگو نیز حضور دارند. دستور کار این اجلاس، بررسی پیشنویس اسناد حقوقی، اساسنامه، ساختار سرمایه و آییننامههای اجرایی بانک است.
هانگجو بهعنوان یکی از قطبهای فناوری و مالی چین، میزبان این گفتوگوهای فنی است و انتظار میرود خروجی آن، همگرایی بیشتر اعضا بر سر چارچوب حقوقی و مدل عملیاتی بانک باشد. حضور فعال بانک مرکزی ایران در این سطح، بیانگر تلاش تهران برای نقشآفرینی در معماری مالی جدید منطقهای است؛ نقشی که فراتر از حضور تشریفاتی و مبتنی بر ارائه راهکارهای عملیاتی ارزیابی میشود.
اهمیت راهبردی برای ایران و اعضا
برای ایران که به عضویت کامل سازمان همکاری شانگهای درآمده، مشارکت در طراحی بانک توسعه از چند منظر حائز اهمیت است. نخست، امکان تامین مالی پروژههای زیرساختی کشور بدون اتکا به نهادهای مالی غربی و با استفاده از ظرفیتهای منطقهای. دوم، تقویت استفاده از پول ملی در مبادلات فرامرزی که میتواند به کاهش آثار تحریمها و توسعه تجارت با همسایگان کمک کند. سوم، حضور در سازوکار تصمیمسازی یک نهاد مالی بینالمللی و اثرگذاری بر قواعد آن از مرحله تدوین.
از منظر کل سازمان نیز، ایجاد یک بانک توسعه چندجانبه میتواند به ابزاری برای تعمیق همگرایی اقتصادی، کاهش شکاف توسعه میان اعضا، پشتیبانی از طرحهای اتصال منطقهای مانند کریدورهای ریلی و جادهای، و افزایش تابآوری اقتصادی در برابر بحرانهای جهانی تبدیل شود. تاکید بر تامین مالی پایدار و غیرتبعیضآمیز، نقطه تمایز این بانک با برخی نهادهای مالی سنتی عنوان شده که بعضا رویکردهای سیاسی را در تخصیص منابع دخالت میدهند.
در مجموع، تداوم حضور کارشناسی و ارائه پیشنهادهای تخصصی از سوی بانک مرکزی ایران میتواند جایگاه کشورمان را بهعنوان یکی از طراحان اصلی قواعد مالی جدید در چارچوب شانگهای تثبیت کند؛ جایگاهی که در صورت نهایی شدن اسناد تاسیس و آغاز به کار رسمی SCOB، به بهرهمندی مستقیم از منابع و تسهیلات آن منجر خواهد شد.
نظرات (0)