ادعای منتشر شده درباره نجات معجزه‌آسای یک خلبان پس از سقوط آزاد با واکنش یک منبع نظامی آگاه روبه‌رو شد؛ منبعی که ویدئوهای دست‌به‌دست شده در این باره را ساختگی و غیرواقعی توصیف کرده و تأکید دارد روایت ارائه شده با اصول اولیه علم و فیزیک سقوط سازگاری ندارد.

بر اساس گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، این منبع نظامی در ارزیابی ویدئوها و روایت‌های منتشر شده گفته است که نجات فرد پس از سقوط آزاد با سرعت حدود ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت، بدون سامانه نجات استاندارد و در شرایط ادعا شده، از نظر علمی قابل پذیرش نیست و نمی‌توان آن را به عنوان یک رخداد واقعی پذیرفت.

چرا روایت نجات از نظر علمی رد شد؟

به گفته این منبع، سقوط آزاد با سرعتی در حدود ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت، انرژی جنبشی بسیار بالایی ایجاد می‌کند و برخورد با سطح زمین یا حتی آب در چنین سرعتی، در صورت نبود چتر نجات، سامانه ضربه‌گیر یا تجهیزات حفاظتی ویژه، عملاً غیرقابل تحمل برای بدن انسان است.

کارشناسان نیز پیش از این بارها تأکید کرده‌اند که بدن انسان در سقوط‌های آزاد بدون تجهیزات، آسیب‌های شدید اسکلتی و داخلی متحمل می‌شود و ادعای سلامت کامل یا نجات سریع خلبان پس از چنین سقوطی، نیازمند ارائه مستندات فنی دقیق، گزارش‌های پزشکی و داده‌های پروازی است؛ مستنداتی که در ویدئوهای منتشر شده وجود ندارد و صرفاً به تصاویر تقطیع‌شده و روایت‌های احساسی بسنده شده است.

منبع نظامی مورد اشاره تصریح کرده است که همین خلأ مستندات، تردید درباره اصالت فیلم‌ها را دوچندان می‌کند و نشان می‌دهد ویدئوهای منتشر شده بیشتر به یک سناریوی از پیش طراحی شده شباهت دارند تا ثبت یک واقعه واقعی.

ویدئوهای ساختگی؛ بخشی از عملیات روانی

این منبع آگاه، انتشار این ویدئوها را بخشی از یک عملیات روانی هدفمند دانسته و گفته است هدف اصلی از انتشار چنین روایت‌هایی، منحرف کردن افکار عمومی از ابعاد شکست ارتش آمریکا در تجاوز اخیر به اصفهان است.

به گفته وی، پس از ناکامی در دستیابی به اهداف اعلام شده در این تجاوز، تلاش برای برجسته‌سازی یک داستان قهرمان‌سازی مانند نجات خلبان، می‌تواند به عنوان پوششی رسانه‌ای برای کمرنگ کردن ناکامی عملیاتی و تلفات احتمالی مورد استفاده قرار گیرد؛ الگویی که پیش از این نیز در برخی عملیات‌های نظامی آمریکا و متحدانش سابقه داشته است.

وی تأکید کرده است که انتشار تصاویر فاقد اصالت، بدون زمان و مکان دقیق، بدون شناسنامه پروازی و بدون تأیید نهادهای مستقل، از نشانه‌های کلاسیک جنگ روانی است؛ جایی که احساسات مخاطب هدف قرار می‌گیرد تا پرسش‌های جدی درباره اصل عملیات به حاشیه برود.

تجاوز به اصفهان و روایت‌سازی برای ترمیم وجهه

اشاره این منبع به تجاوز ارتش آمریکا به اصفهان، ناظر بر تحرکات اخیر نظامی است که به گفته مقامات کشورمان با پاسخ قاطع سامانه‌های دفاعی و ناکامی در تحقق اهداف متجاوز همراه بوده است. در چنین شرایطی، روایت‌سازی‌هایی نظیر نجات خلبان می‌تواند تلاشی برای بازسازی وجهه آسیب‌دیده و القای موفقیت در افکار عمومی داخلی و خارجی آمریکا تلقی شود.

تحلیلگران مسائل نظامی نیز معتقدند در جنگ‌های ترکیبی امروز، کنار عملیات میدانی، جنگ روایت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد و انتشار فیلم‌های کوتاه، تدوین‌شده و فاقد قابلیت راستی‌آزمایی، یکی از ابزارهای رایج برای وارونه نشان دادن نتیجه میدان است.

در همین راستا، منبع نظامی از رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی خواسته است در مواجهه با چنین محتواهایی، به بازنشر شتاب‌زده متوسل نشوند و اصالت تصاویر، منبع اولیه انتشار، انطباق زمانی و مکانی و سازگاری علمی روایت را به دقت بررسی کنند.

ضرورت هوشیاری رسانه‌ای

این مقام آگاه در پایان خاطرنشان کرده است که نیروهای مسلح با رصد دقیق تحولات میدانی و رسانه‌ای، هرگونه تحریف واقعیت را زیر نظر دارند و در صورت نیاز، جزئیات بیشتری برای تنویر افکار عمومی ارائه خواهند کرد. وی تأکید کرده است که واقعیت‌های میدانی تجاوز به اصفهان، با روایت‌های جعلی و قهرمان‌سازی‌های نمایشی قابل پوشاندن نیست و انتشار چنین ویدئوهایی نمی‌تواند شکست عملیاتی را به موفقیت رسانه‌ای تبدیل کند.

به نظر می‌رسد با افزایش حساسیت افکار عمومی و گسترش ابزارهای راستی‌آزمایی، امکان موفقیت عملیات‌های روانی مبتنی بر ویدئوهای ساختگی بیش از گذشته کاهش یافته و مخاطبان نسبت به تناقض‌های علمی و فنی چنین روایت‌هایی هوشیارتر شده‌اند.