طرح جدید صندوق سرمایه‌گذاری ارزی بورسی با نام «رویش» به‌عنوان ابزاری برای جذب منابع ارزی راکد در خانه‌ها مطرح شده و به گفته یکی از نمایندگان مجلس، در صورت طراحی درست سازوکارهای حقوقی و اقتصادی، می‌تواند بخشی از ارز و طلای در اختیار مردم را به سمت تولید و تجارت هدایت کند.

حجت‌الاسلام قاسم روانبخش، نماینده مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان درباره این صندوق ارزی اظهار کرد که ایده کلی این طرح می‌تواند مفید ارزیابی شود. به گفته او، ایده‌های مشابهی پیش‌تر نیز در دولت‌های گذشته مطرح بوده و حتی پیشنهادهایی برای راه‌اندازی صندوق‌هایی مبتنی بر طلا نیز ارائه شده بود، اما اکنون و در شرایط فعلی اقتصاد، اجرای دقیق و اعتمادساز چنین صندوقی اهمیت بیشتری یافته است.

چرا مردم به نگهداری ارز روی می‌آورند؟

روانبخش با اشاره به انگیزه خانوارها برای تبدیل دارایی به ارز گفت: در شرایطی که ارزش پول ملی تحت فشار تورمی قرار دارد و نرخ ارز روندی عمدتاً صعودی را تجربه می‌کند و ثبات مشخصی بر بازار حاکم نیست، طبیعی است که بخشی از مردم برای حفظ قدرت خرید خود، بخشی از دارایی‌شان را به ارز تبدیل کرده و نزد خود نگه دارند.

وی افزود: وقتی چشم‌انداز بازار ارز همراه با نوسان و ابهام است، نگهداری ارز در خانه به‌عنوان یک پناهگاه دارایی تلقی می‌شود. در چنین فضایی، هر طرحی که بتواند این منابع را بدون ایجاد نگرانی برای مالکان آن‌ها، به چرخه رسمی اقتصاد وارد کند، می‌تواند هم به نفع مردم و هم به نفع اقتصاد کلان باشد.

صندوق «رویش» چه هدفی دارد؟

به گفته این نماینده مجلس، عرضه نخستین صندوق ارزی ذیل طرح رویش با این هدف طراحی شده که ارزهای در اختیار مردم و همچنین طلا و سکه‌های نگهداری‌شده در منازل را به سمت صندوق‌های مشخص و تحت نظارت هدایت کند. در صورت تحقق این امر، دولت و نهادهای اقتصادی می‌توانند از این منابع برای اهداف کلان‌تری همچون واردات، فعالیت‌های تجاری و تأمین نیازهای ارزی کشور بهره ببرند.

روانبخش تصریح کرد که این صندوق قرار است نقش واسط مطمئن میان دارندگان ارز و بخش واقعی اقتصاد را ایفا کند؛ به این معنا که دارایی‌های خُرد ارزی که اکنون خارج از شبکه بانکی و بورسی باقی مانده و عملاً نقشی در تولید ندارد، تجمیع شده و در مسیر تأمین مالی واردات و تولید به کار گرفته شود.

تضمین بازگشت ارزی و شراکت در سود؛ کلید جلب اعتماد

نماینده مجلس تأکید کرد که موفقیت طرح «رویش» به شدت وابسته به نوع قرارداد و سازوکار اجرایی آن است. به گفته وی، باید قراردادی شفاف با مردم منعقد شود که بر اساس آن، صندوق یا دولت مجاز باشد با منابع تجمیع‌شده فعالیت اقتصادی و تجاری انجام دهد و صاحب سرمایه نیز به‌طور مستقیم در سود حاصل از این فعالیت شریک باشد.

مهم‌ترین شرط اعتمادساز از نگاه روانبخش، تضمین بازگشت اصل ارز به صورت ارزی است. او توضیح داد: اگر مردم احساس کنند هر زمان که اراده کنند می‌توانند اصل ارز خود را دقیقاً به شکل ارزی از صندوق یا بانک دریافت کنند، اعتماد شکل می‌گیرد و تمایل به مشارکت افزایش می‌یابد.

وی افزود: در این مدل، اگر قیمت ارز در بازار افزایش یابد یا ثابت بماند، اصل دارایی فرد محفوظ می‌ماند و علاوه بر آن، سود ناشی از به‌کارگیری آن در فعالیت‌های اقتصادی نیز به او تعلق می‌گیرد. اگر این قراردادها بر اساس موازین شرعی و به شکل حلال طراحی شوند، انگیزه خوبی برای حضور گسترده مردم ایجاد خواهد شد.

از تأمین ارز واردات تا وام ارزی به تولیدکنندگان

روانبخش با اشاره به کارکرد کلان این منابع گفت: ورود ارزهای خانگی به چرخه رسمی می‌تواند به راه افتادن چرخ اقتصاد کشور کمک کند، به‌ویژه در حوزه تجارت خارجی که دولت برای تأمین کالاها نیاز مبرم به ارز دارد. در حال حاضر بخش قابل توجهی از ارز در خانه‌ها نگهداری می‌شود و عملاً وارد چرخه اقتصادی نمی‌شود.

به گفته او، اگر این منابع با سازوکاری مطمئن و مورد اعتماد وارد اقتصاد شود، می‌تواند نقش مؤثری در تأمین ارز مورد نیاز برای واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و نیازهای واحدهای تولیدی ایفا کند. در عین حال باید این امکان فراهم شود که شرکت‌ها و بخش خصوصی دارای نیاز واقعی به ارز نیز بتوانند از منابع این صندوق بهره‌مند شوند.

وی پیشنهاد داد: ارزهای تجمیع‌شده در صندوق می‌تواند در قالب وام ارزی در اختیار کارخانه‌ها یا شرکت‌های خصوصی معتبر و دارای اهلیت قرار گیرد. این رویکرد به تأمین مالی تولید، کاهش فشار بر منابع ارزی دولت و افزایش بهره‌وری کمک می‌کند.

طلا و سکه‌های خانگی هم وارد صندوق می‌شود؟

نکته دیگری که این نماینده مجلس به آن اشاره کرد، امکان گسترش دامنه صندوق به دارایی‌های طلایی مردم است. به گفته وی، موضوع می‌تواند شامل دریافت سکه و طلاهای نگهداری‌شده در خانه‌ها نیز باشد؛ اقدامی که هم تضمینی برای سرمایه‌گذاری مردم محسوب می‌شود و هم به تأمین منابع برای صنعت و تولید کشور کمک می‌کند.

روانبخش در جمع‌بندی اظهار کرد: در صورت طراحی درست، شفاف و حلال سازوکار صندوق ارزی «رویش»، این طرح می‌تواند هم حافظ منافع سپرده‌گذاران باشد و هم ابزاری کارآمد برای سیاست‌گذار در مدیریت بازار ارز و حمایت از تولید به شمار آید. اعتماد عمومی، شفافیت قراردادها و امکان نقدشوندگی سریع، سه ضلع اصلی موفقیت این طرح خواهند بود.