فرآیند جذب اعضای هیئت علمی در دانشگاه‌های کشور در سال‌های اخیر با فراز و نشیب‌های فراوانی همراه بوده و برای بسیاری از پذیرفته‌شدگان به چالشی طولانی‌مدت تبدیل شده است. بر اساس پیام‌های ارسالی شهروندخبرنگاران به باشگاه خبرنگاران جوان، گروهی از پذیرفته‌شدگان فراخوان‌های ملی جذب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲، با وجود طی کردن مراحل علمی و مصاحبه، هنوز موفق به آغاز به کار رسمی در دانشگاه‌ها نشده‌اند.

فراخوان ملی و طی کردن مراحل علمی

این افراد می‌گویند با اعتماد به فراخوان رسمی و سراسری وزارت علوم در فرآیند جذب شرکت کرده و تمامی مراحل ارزیابی علمی، مصاحبه تخصصی و بررسی صلاحیت‌های عمومی را پشت سر گذاشته‌اند. فراخوان جذب اعضای هیئت علمی به عنوان مهم‌ترین مسیر ورود نخبگان و دانش‌آموختگان دکتری به بدنه آموزش عالی کشور شناخته می‌شود و هر ساله جمع زیادی از متقاضیان برای کسب جایگاه هیئت علمی در دانشگاه‌های دولتی رقابت می‌کنند.

با این حال، به گفته شهروندخبرنگاران، روند جذب پس از اعلام نتایج اولیه، در برخی دانشگاه‌ها متوقف یا با تاخیر طولانی مواجه شده است. در مواردی حتی دانشگاه‌ها مجددا اقدام به برگزاری مصاحبه کرده‌اند؛ اقدامی که موجب سردرگمی و تکرار فرآیند برای داوطلبانی شده که پیش‌تر ارزیابی شده بودند.

ابلاغ رأی در ۱۴۰۳ اما بدون استخدام قطعی

بر اساس اطلاعات مطرح‌شده، پس از گذشت نزدیک به دو سال از فراخوان سال ۱۴۰۲، تعدادی از پذیرفته‌شدگان در سال ۱۴۰۳ موفق به دریافت ابلاغ رأی شده‌اند. اما این ابلاغ به معنای پایان کار نبوده است. مشکلاتی مانند نبود مجوز استخدامی در دانشگاه محل پذیرش، عدم تطابق رشته تحصیلی با نیاز اعلام‌شده گروه آموزشی و برخی موانع اداری دیگر، مانع از صدور حکم استخدام و شروع به کار رسمی آنان شده است.

نکته قابل توجه این است که برای پذیرفته‌شدگان فراخوان سال ۱۴۰۱ در سال گذشته و همچنین فراخوان سال ۱۴۰۳ در سال جاری، ردیف‌های استخدامی از سوی مراجع ذی‌ربط صادر شده، اما پرونده پذیرفته‌شدگان فراخوان ۱۴۰۲ و بخشی از پذیرفته‌شدگان سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ همچنان بدون ردیف و در وضعیت بلاتکلیفی قرار دارد. این تبعیض در تخصیص ردیف‌ها، پرسش‌ها و گلایه‌های زیادی را در میان جامعه علمی ایجاد کرده است.

گره پرونده در سازمان برنامه و بودجه

به گفته این شهروندخبرنگاران، در حال حاضر پرونده جذب این گروه از اعضای هیئت علمی به سازمان برنامه و بودجه کشور رسیده و تعیین تکلیف نهایی منوط به تصمیم‌گیری و تخصیص ردیف استخدامی از سوی این سازمان و هماهنگی با وزارت علوم و سازمان امور اداری و استخدامی است. پذیرفته‌شدگان می‌گویند هر روز با چالش یا ابهام جدیدی مواجه می‌شوند و نبود پاسخ شفاف، نگرانی آن‌ها را دوچندان کرده است.

کارشناسان آموزش عالی نیز تاکید می‌کنند که تاخیر چندساله در جذب هیئت علمی علاوه بر پیامدهای فردی، می‌تواند به نظام آموزشی کشور نیز آسیب بزند؛ چرا که دانشگاه‌ها با کمبود عضو هیئت علمی در برخی رشته‌ها مواجه‌اند و در عین حال نیروهای تأییدشده و آماده به کار، ماه‌ها و حتی سال‌ها پشت درهای بسته اداری معطل مانده‌اند.

پیامدهای معیشتی؛ از استعفا تا مهاجرت

بلاتکلیفی ادامه‌دار، زندگی شخصی و حرفه‌ای بسیاری از پذیرفته‌شدگان را تحت تاثیر قرار داده است. بر اساس پیام ارسالی، تعدادی از این افراد با اطمینان از نتیجه فراخوان، از مشاغل قبلی خود استعفا داده‌اند، برخی برای نزدیک شدن به محل خدمت به شهر دیگری مهاجرت کرده‌اند و برای شروع تدریس، پژوهش و تشکیل کلاس‌های درسی برنامه‌ریزی کرده بودند. اما اکنون نه تنها حکم استخدامی دریافت نکرده‌اند، بلکه هیچ تعهد مشخصی نیز از سوی دستگاه‌های مسئول درباره آینده شغلی آن‌ها ارائه نشده است.

این وضعیت برای قشری که سال‌ها برای کسب مدرک دکتری و ارتقای سوابق علمی تلاش کرده‌اند، فشار مضاعفی از نظر معیشتی، اجتماعی و روانی ایجاد کرده است. برخی از آن‌ها ناچار به اشتغال موقت غیرمرتبط شده‌اند تا هزینه‌های زندگی را تامین کنند، در حالی که جایگاه علمی آن‌ها در دانشگاه همچنان خالی مانده است.

درخواست رسیدگی فوری از مسئولان

پذیرفته‌شدگان فراخوان‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ از وزارت علوم، سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی کشور می‌خواهند تا با تسریع در صدور مجوزها و ردیف‌های استخدامی، تکلیف این پرونده چندساله را روشن کنند. آن‌ها خواستار شفاف‌سازی درباره دلایل تأخیر، اعلام زمان‌بندی دقیق برای صدور احکام و جلوگیری از تکرار این تجربه برای فراخوان‌های آینده هستند.

به نظر می‌رسد تعیین تکلیف سریع این گروه نه تنها به رفع نگرانی ده‌ها خانواده دانشگاهی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند اعتماد جامعه علمی به فرآیندهای رسمی جذب را نیز بازسازی کند و از هدررفت سرمایه انسانی متخصص جلوگیری نماید. شهروندخبرنگاران تاکید کرده‌اند که پیگیری این موضوع از طریق رسانه‌ها و نهادهای مسئول را تا حصول نتیجه ادامه خواهند داد.