چین بار دیگر توانمندی خود در صنعت فضایی را به رخ کشید. شرکت خصوصی «اوریوناسپیس» (OrienSpace) روز چهارشنبه موشک «گراویتی-۱» را که به عنوان قدرتمندترین موشک سوخت جامد جهان معرفی میشود، با موفقیت از یک سکوی دریایی به فضا پرتاب کرد و ۹ ماهواره را در مدار زمین مستقر ساخت.
این پرتاب که به صورت زنده از تلویزیون مرکزی چین پوشش داده شد، گامی مهم در توسعه فناوری پرتابهای تجاری و سوخت جامد به شمار میرود و نشان میدهد بخش خصوصی فضایی چین با سرعت در حال نزدیک شدن به بازیگران بزرگ دولتی و بینالمللی است.
پرتاب از سکوی شناور در سواحل شانگهای
بر اساس گزارش تلویزیون مرکزی چین (CCTV)، موشک گراویتی-۱ ساعت ۶ صبح به وقت محلی (۰۱:۰۰ به وقت مسکو) از یک سکوی پرتاب شناور در آبهای نزدیک سواحل شانگهای به فضا پرتاب شد. استفاده از سکوی دریایی، انعطافپذیری عملیاتی بالایی به تیم پرتاب میدهد و امکان انتخاب مدارهای متنوع و کاهش محدودیتهای جغرافیایی و ایمنی را فراهم میکند.
شرکت اوریوناسپیس پس از پرتاب اعلام کرد تمامی مراحل پرواز طبق برنامه پیش رفته و محمولهها با موفقیت در مدار تزریق شدهاند. این پرتاب، دومین پرتاب عملیاتی گراویتی-۱ پس از نخستین پرواز آزمایشی آن محسوب میشود و پایداری طراحی این موشک را تأیید میکند.
محموله ۳ تنی؛ ۸ ماهواره اسپیسسیل و یک ماهواره مخابراتی
به گفته اوریوناسپیس، وزن مجموع محمولههای این مأموریت بیش از سه تن بوده است. این محموله شامل هشت ماهواره از منظومه «اسپیسسیل» (SpaceSail) و یک ماهواره آزمایشی دیگر بوده که برای آزمایش فناوریهای ارتباطات بیسیم پرسرعت توسعه یافته است.
تمامی ۹ ماهواره در مداری دایرهای در ارتفاع تقریبی ۸۰۰ کیلومتری از سطح زمین قرار گرفتهاند؛ مداری که در دسته مدار پایین زمین (LEO) قرار دارد و برای منظومههای اینترنتی ماهوارهای، سنجش از دور و آزمایشهای مخابراتی ایدهآل است. ماهوارههای اسپیسسیل بخشی از پروژه بزرگ چین برای ایجاد منظومه اینترنتی ماهوارهای مشابه استارلینک محسوب میشوند و پرتابهای منظم برای تکمیل این منظومه در دستور کار پکن قرار دارد.
ماهواره نهم نیز مأموریتی فناورانه بر عهده دارد و قرار است فناوریهای نوین انتقال داده با پهنای باند بالا و تأخیر کم را در محیط فضا آزمایش کند؛ فناوریای که در صورت موفقیت، میتواند کیفیت خدمات اینترنتی ماهوارهای چین را به طور چشمگیری ارتقا دهد.
گراویتی-۱ چه ویژگیهایی دارد؟
موشک گراویتی-۱ یک حامل فضایی سهمرحلهای با سوخت جامد است که حدود ۳۰ متر طول و ۴.۲ متر قطر دارد. این ابعاد، آن را به یکی از بزرگترین موشکهای سوخت جامد عملیاتی جهان تبدیل کرده است.
مهمترین ویژگیهای فنی اعلامشده برای این موشک عبارتند از:
- ظرفیت حمل بالا: توانایی حمل تا ۶.۵ تن محموله به مدار پایین زمین (LEO) که در میان موشکهای سوخت جامد بیرقیب توصیف شده است.
- پیکربندی سهمرحلهای: هر سه مرحله از پیشرانه سوخت جامد استفاده میکنند که عملیات آمادهسازی و پرتاب را ساده و سریع میکند.
- قطر بدنه ۴.۲ متری: قطر عریضتر نسبت به بسیاری از رقبا، اجازه حمل ماهوارههای حجیمتر و چندین محموله به صورت همزمان را میدهد.
- پرتاب دریایی: قابلیت پرتاب از سکوی شناور، وابستگی به پایگاههای ثابت زمینی را کاهش داده و امکان پرتاب از عرضهای جغرافیایی بهینه را فراهم میکند.
سازندگان گراویتی-۱ تأکید کردهاند که این موشک در حال حاضر قدرتمندترین موشک سوخت جامد عملیاتی در جهان است و رکورد ظرفیت حمل در این کلاس را در اختیار دارد.
چرا موشک سوخت جامد اهمیت راهبردی دارد؟
موشکهای سوخت جامد در مقایسه با موشکهای سوخت مایع، مزایا و چالشهای خاص خود را دارند. پیشرانه جامد به ذخیرهسازی طولانیمدت، آمادهسازی سریع و هزینه عملیاتی پایینتر معروف است و نیاز به سوختگیری پیچیده در لحظات آخر ندارد. این ویژگیها، موشکهای سوخت جامد را برای پرتابهای واکنشی، مأموریتهای تجاری با زمانبندی فشرده و پرتاب از سکوهای متحرک بسیار جذاب میکند.
در مقابل، موشکهای سوخت مایع معمولاً کنترلپذیری و بازده بالاتری دارند، اما گراویتی-۱ نشان میدهد که با طراحی بهینه و استفاده از مواد پیشرفته، میتوان شکاف عملکرد میان این دو فناوری را به میزان قابل توجهی کاهش داد. دستیابی چین به موشکی با ظرفیت ۶.۵ تن در کلاس سوخت جامد، به معنای توانایی پرتاب منظومههای ماهوارهای سنگین بدون نیاز به زیرساختهای پیچیده سوخت مایع است؛ مزیتی که در رقابت تجاری پرتابها تعیینکننده خواهد بود.
خیز بلند چین با تکیه بر بخش خصوصی فضایی
پرتاب موفق گراویتی-۱ تنها یک دستاورد فنی نیست، بلکه نشانهای از تغییر راهبرد کلان فضایی چین نیز هست. در سالهای اخیر، پکن با حمایت از شرکتهای خصوصی مانند اوریوناسپیس، لنداسپیس، آیاسپیس و گالاکتیک انرژی، تلاش کرده انحصار دولتی در حوزه فضا را بشکند و اکوسیستمی مشابه آنچه در آمریکا با اسپیسایکس و راکتلب شکل گرفته، ایجاد کند.
اوریوناسپیس که در سال ۲۰۲۰ تأسیس شده، یکی از جاهطلبترین بازیگران این عرصه است و گراویتی-۱ را به عنوان محصول پرچمدار خود برای تصاحب سهمی از بازار پرتابهای تجاری منظومههای ماهوارهای معرفی کرده است. موفقیت این پرتاب میتواند اعتماد مشتریان داخلی و بینالمللی را برای سفارشهای آتی جلب کند.
چین در سالهای اخیر به طور متوسط بیش از ۶۰ پرتاب فضایی در سال انجام داده و قصد دارد با توسعه موشکهای سوخت جامد و مایع، ایستگاه فضایی تیانگونگ و برنامه اکتشاف ماه و مریخ، جایگاه خود را به عنوان دومین قدرت فضایی جهان تثبیت کند. پرتابهای دریایی مانند مأموریت اخیر، بخشی از راهبرد تنوعبخشی به پایگاههای پرتاب و افزایش نرخ پرتاب سالانه این کشور است.
کارشناسان معتقدند اگر چین بتواند نرخ موفقیت و هزینه رقابتی گراویتی-۱ را حفظ کند، این موشک به گزینهای جدی برای پرتاب منظومههای اینترنتی، ماهوارههای سنجشی و مأموریتهای دولتی سبک و متوسط تبدیل خواهد شد و رقابت در بازار جهانی پرتاب را وارد مرحله جدیدی خواهد کرد.
نظرات (0)