حسن عابدینی، معاون سیاسی رسانه ملی در یادداشتی با عنوان «چابکی، بالندگی و حفظ آنتن» به تشریح عملکرد و دستاوردهای این معاونت در سال‌های اخیر پرداخت و تأکید کرد که معاونت سیاسی با وجود فشارهای امنیتی، نظامی و چالش‌های ساختاری، توانسته از یک واحد صرفاً اطلاع‌رسان به نهادی پویا، بالنده و به تعبیر او «سپر دفاعی و تهاجمی» در جنگ‌های ترکیبی و نظامی تبدیل شود.

به گفته عابدینی، ماهیت کار خبر که پوشش لحظه‌ای ده‌ها رویداد در روز را می‌طلبد، الزاماً نیازمند به‌روزرسانی مستمر در سازوکارها، رویکردها و محتواست؛ به‌روزرسانی که علاوه بر دستاوردهای جاری، برخی از نتایج آن جنبه اثبات کارآمدی و اعلام پیروزی‌های راهبردی دارد.

از ساختار بوروکراتیک تا قرارگاه عملیاتی

معاون سیاسی صداوسیما مهم‌ترین محورهای این تحول را در سه سرفصل خلاصه کرده است: عملیاتی‌سازی تاب‌آوری، چابکی و حفظ آنتن، تثبیت روایت اول و مقابله با جنگ شناختی و راه‌اندازی ۲۰۸ کانال ویژه انتخابات مجلس با هدف تعمیق مردم‌سالاری دینی.

به نوشته او، مدیریت مشارکتی مبتنی بر همدلی و همراهی نیروهای متخصص و باانگیزه باعث شد این دستاوردها فراتر از یک موفقیت رسانه‌ای، پیامدهای ملی و راهبردی به همراه داشته باشد. در این دوره، هماهنگی میان بخش‌های تولید، پژوهش، پخش و فضای دیجیتال به سطحی بی‌سابقه ارتقا یافت و ساختار سلسله‌مراتبی کند و زمان‌بر، جای خود را به گروه‌های عملیاتی واکنش سریع داد؛ گروه‌هایی که توان مدیریت بحران را در لحظه و در کوتاه‌ترین زمان ممکن دارند.

حفظ آنتن؛ دستاوردی فراتر از یک موفقیت فنی

عابدینی، استمرار جریان اطلاع‌رسانی زیر فشار سنگین حملات سایبری و تهدید بمباران زیرساخت‌های ارتباطی را ستون فقرات دستاوردهای معاونت سیاسی توصیف می‌کند. بر اساس ارزیابی‌ها، احتمال درگیری نظامی با رژیم صهیونیستی از مدت‌ها قبل پیش‌بینی می‌شد و به همین دلیل معاونت سیاسی با اتکا به دستورالعمل‌های پدافند رسانه‌ای، سناریوهای متعددی برای حفظ ارتباط با مخاطب در صورت هرگونه ماجراجویی دشمن طراحی کرده بود.

او تأکید می‌کند که برخلاف انتظار و برنامه دشمن برای قطع کامل جریان اطلاع‌رسانی، صداوسیما با چابکی ساختاری و حرفه‌ای‌گری نیروی انسانی، پوشش مستمر خود را حتی در شرایط بحرانی حفظ کرد. به گفته وی، در مقطعی ستاد و صف معاونت سیاسی به‌صورت هم‌زمان هدف موشک‌باران قرار گرفت و در کسری از دقیقه تخریب شد، اما به دلیل تدابیر از پیش اندیشیده‌شده، جریان اطلاع‌رسانی حتی برای لحظه‌ای قطع نشد.

معاون سیاسی رسانه ملی برای تبیین اهمیت این موضوع از «برهان خلف» استفاده می‌کند و می‌پرسد اگر آنتن قطع می‌شد، ارتباط مسئولان با مردم چه آسیبی می‌دید و دشمن چگونه از خلأ اطلاعاتی سوءاستفاده می‌کرد؟ از نگاه او، صرف حفظ سیگنال‌رسانی در آن شرایط، اقدامی «معجزه‌گونه» بود که پیام قدرت و ثبات ساختار دفاعی-رسانه‌ای کشور را به دشمن مخابره کرد و اصل «تداوم اطلاع‌رسانی» (Continuity of Information) را محقق ساخت.

تکبیر روی آنتن؛ نماد اقتدار رسانه‌ای

در بخش دیگری از این یادداشت، به نقش سحر امامی، مجری شبکه خبر در لحظه حمله اشاره شده است. عابدینی اقتدار و آرامش این مجری در حفظ ارتباط زنده با مخاطب و گفتن تکبیر در برابر دوربین را نماد مقاومت رسانه‌ای می‌داند؛ حرکتی که به گفته او با پیام تجلیل رهبر انقلاب، به‌عنوان نشانی ماندگار بر تارک سازمان ثبت شد.

در پیام مورد اشاره آمده است: «من لازم می‌دانم همین جا اشاره کنم به حرکت زیبا و پرمعنایی که آن بانوی مجری تلویزیون در مقابل حمله دشمن انجام داد: تکبیر گفتن و در واقع نشانه قدرت ملت را به همه دنیا ارائه کردن؛ این حادثه تاریخی بود، حادثه بسیار با ارزشی است.»

نبرد روایت‌ها؛ از پایش سریع تا خبرنگاری کوله‌پشتی

معاونت سیاسی برای جلوگیری از سلطه روایت‌های بیگانه و پر کردن خلأ اطلاعاتی در بزنگاه‌هایی چون جنگ ۱۲ روزه، جنگ رمضان، نبرد هرمز، کودتای ۱۸ دی و اجتماعات تاریخی بیعت شبانه و تشییع پیکر امام مجاهد شهید، مجموعه‌ای از اقدامات عملیاتی را اجرا کرده است:

  • بهره‌گیری از واحد پایش سریع برای تولید و انتشار «روایت اول» با کمترین تأخیر زمانی (Real-time)
  • تولید مستمر روایت‌های «حماسه، همدلی، خدمت، اقتدار و سازندگی» و تثبیت آن‌ها در قالب برنامه‌های روزانه
  • انتشار مستندات تصویری و داده‌های تأییدشده برای خنثی‌سازی اخبار جعلی و جلوگیری از ایجاد موج وحشت (Panic) در جامعه
  • توسعه الگوی خبرنگاری خوداتکا شامل خبرنگاری کوله‌پشتی و خبرنگاری موبایلی برای پوشش میدانی بدون وابستگی به زیرساخت سنگین
  • راه‌اندازی شبکه خبر ۲ برای پوشش زنده رویدادهایی که به دلیل محدودیت آنتن در شبکه خبر امکان پخش کامل نداشتند

به گفته عابدینی، معاونت سیاسی و شبکه خبر امروز در زمره شبکه‌های خبری پیشرو دنیا در استفاده گسترده از خبرنگاری خوداتکا در شرایط جنگ و بحران قرار دارند. ارتباط‌های زنده از کانون‌های خبری، از محل اصابت موشک‌ها تا پوشش خبر شهادت فرماندهان و دانشمندان، و روایت‌گری از نقاطی چون مدرسه شجره طیبه میناب، لامرد و دهانه تنگه هرمز، نمونه‌هایی از این مرجعیت میدانی است.

طراحی و پخش روزانه برنامه‌هایی با محوریت «روایت حماسه»، «روایت اقتدار»، «روایت خدمت»، «روایت همدلی» و «روایت حضور» نیز با هدف تثبیت روایت اول در حوزه‌های مختلف در دستور کار قرار گرفته است.

ابرطرح ۲۰۸ کانال انتخاباتی؛ گامی برای تعمیق مردم‌سالاری دینی

بخش دیگر یادداشت به نقش رسانه ملی در انتخابات اختصاص دارد. عابدینی که ریاست ستاد انتخابات رسانه ملی را نیز بر عهده داشته، از اجرای ابرطرح ۲۰۸ کانال انتخاباتی اختصاصی در دوازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به‌عنوان بستری فراتر از گفت‌وگوهای سنتی یاد می‌کند.

به گفته او، این کانال‌ها با دعوت از جریان‌های فکری و طیف‌های مختلف سیاسی و برگزاری میزگردهای تخصصی و پرسش و پاسخ‌های مردمی، انتخابات را از فضای صرفاً احساسی به رقابتی برنامه‌محور تبدیل کردند. این اقدام علاوه بر افزایش آگاهی سیاسی مخاطبان، زمینه انتخاب مبتنی بر شناخت برنامه‌ها و استدلال را فراهم کرد و از غلبه شایعه‌سازی جلوگیری نمود؛ اقدامی که به تعبیر وی، عمق مردم‌سالاری دینی را به نمایش گذاشت.

این تجربه در انتخابات چهاردهمین دوره ریاست‌جمهوری نیز تکرار شد و معاونت سیاسی به کانون جریان‌سازی برای افزایش مشارکت مردمی تبدیل شد.

عبور هم‌زمان از بحران‌های چندگانه

در جمع‌بندی، معاون سیاسی رسانه ملی کارنامه این دوره را نمونه‌ای از توان عبور هم‌زمان از بحران‌های متعدد می‌داند؛ بحرانی که در آن، همکاران متعهد و متخصص با اتکال به خداوند و توجهات حضرت بقیه‌الله الاعظم (عج) توانستند سه مأموریت اصلی را به‌طور هم‌زمان پیش ببرند: صیانت از زیرساخت اطلاع‌رسانی در برابر حملات فیزیکی و سایبری دشمن آمریکایی-صهیونیستی، حفظ حقیقت در برابر جنگ ترکیبی و شناختی، و تقویت مشارکت سیاسی به‌عنوان سرلوحه کار رسانه‌ای.

از نگاه عابدینی، رمز پویایی امروز حوزه خبر نه در تجهیزات صرف، بلکه در تلفیق چابکی ساختاری، بالندگی نیروی انسانی و مهم‌تر از همه «حفظ آنتن» به‌عنوان نماد پیوند ناگسستنی رسانه و مردم است.