اکبر عبدی که نامش با نقشهای کمدی ماندگار و خندههای شیرین در خاطره ایرانیان ثبت شده، دوم مرداد ۱۴۰۵ پس از سالها فعالیت هنری چشم از جهان فروبست. اما نگاهی عمیقتر به کارنامه هنری او، تصویری فراتر از یک کمدین موفق را پیش روی مخاطبان قرار میدهد؛ تصویر بازیگری که بارها از دل پژوهشهای تاریخی، اسناد کهن و کتابهای تاریخ به پرده سینما و تلویزیون راه یافت و شخصیتهای تاریخی را برای نسلها زنده کرد.
همکاری با بزرگان سینمای ایران
عبدی در طول دوران حرفهای خود با برجستهترین فیلمسازان تاریخ سینمای ایران همکاری کرد. از داریوش مهرجویی در «اجارهنشینها» و ناصر تقوایی در «ای ایران» گرفته تا علی حاتمی در «مادر» و «دلشدگان»، محسن مخملباف در «ناصرالدینشاه آکتور سینما» و داود میرباقری در «آدمبرفی». این فهرست بلند نشان میدهد عبدی به راحتی از سینمای مؤلف تا کمدی و آثار تاریخی در حرکت بود و در هر ژانری تواناییهای خود را به نمایش میگذاشت.
نقشآفرینی او در فیلم «مادر» ساخته علی حاتمی و ایفای نقش «غلامرضا»، یکی از ماندگارترین بازیهای تاریخ سینمای ایران محسوب میشود. این نقش برای او سیمرغ بلورین جشنواره فجر را به ارمغان آورد و ثابت کرد عبدی تنها به کمدی محدود نیست و در نقشهای دراماتیک نیز توانایی کمنظیری دارد.
حضور مستمر در فیلمهای تاریخی درباره قاجار
یکی از برجستهترین وجوه کارنامه عبدی که کمتر به آن پرداخته شده، حضور پرشمار او در آثاری با موضوع تاریخ ایران است. او در «دلشدگان» علی حاتمی که بر پایه سالها پژوهش درباره تاریخ موسیقی ایران و سفر گروهی از نوازندگان ایرانی در دوره قاجار به اروپا ساخته شده بود، نقشآفرینی کرد. این فیلم با الهام از شخصیتهای واقعی موسیقیدانان آن دوره شکل گرفت.
عبدی در «ناصرالدینشاه آکتور سینما» به کارگردانی محسن مخملباف نیز به روایت خلاقانه ورود سینما به ایران و علاقه ناصرالدینشاه به فناوریهای نوین پرداخت. هرچند این فیلم روایتی خیالپردازانه دارد، اما بر پایه اسناد تاریخی دوره قاجار و پژوهشهای مربوط به تاریخ سینمای ایران شکل گرفته است.
«گراند سینما» ساخته حسن هدایت و «جنگجوی پیروز» به کارگردانی مجتبی راعی دیگر آثار تاریخی عبدی هستند. در «جنگجوی پیروز» که در دهه ۷۰ ساخته شد، عبدی نقش ناصرالدینشاه قاجار را ایفا کرده که یکی از معدود تجربههای او در قالب یک شخصیت واقعی تاریخ ایران به شمار میرود. این فیلم به توطئههای دربار، دخالت بریتانیا در مسئله هرات و رقابتهای سیاسی دوران قاجار میپردازد.
نقشآفرینی در سریالهای تاریخی ماندگار
تلویزیون ایران نیز صحنه دیگری از تواناییهای تاریخی عبدی بود. داود میرباقری که آثارش همواره مبتنی بر پژوهشهای تاریخی و مذهبی است، از عبدی در مجموعه ماندگار «امام علی (ع)» در نقش «مترجم رومی» استفاده کرد. این سریال حاصل سالها مطالعه منابع تاریخی معتبر از جمله «تاریخ طبری» و «الکامل» بود و عبدی در فضایی کاملاً جدی و تراژیک ظاهر شد.
میرباقری بعدها بار دیگر از عبدی در «معصومیت از دست رفته» بهره گرفت. «وزیرمختار» ساخته سعید نیکپور نیز بر اساس زندگی الکساندر گریبایدوف، نویسنده و دیپلمات روس، با تکیه بر اسناد تاریخی و سفرنامههای دوره فتحعلیشاه قاجار تولید شد و عبدی در آن نقشآفرینی کرد.
همکاری با مسعود جعفری جوزانی در مجموعه «در چشم باد» که سه مقطع مهم از تاریخ معاصر ایران از نهضت جنگل تا دفاع مقدس را روایت میکند، و حضور در «سالهای مشروطه» ساخته محمدرضا ورزی، مسیر نقشآفرینی عبدی در روایت تاریخی را تکمیل کرد.
حضور در آثار مذهبی و علمی
عبدی حتی در پروژههای مذهبی و علمی نیز حضوری مؤثر داشت. مجموعه «ثارالله» به کارگردانی شهریار بحرانی با محوریت حرکت امام حسین (ع) از مکه به کربلا و مجموعه «جابر بن حیان» به کارگردانی جواد افشار که بر زندگی دانشمند نامدار جهان اسلام استوار بود، از جمله این آثار هستند که هر یک بر پایه پژوهشهای تاریخی و منابع مکتوب شکل گرفته بودند.
بازیگر تاریخ مکتوب ایران
اکبر عبدی اگرچه تنها یک اقتباس مستقیم ادبی به نام «تحفه هند» در کارنامه دارد، اما بخش قابل توجهی از فعالیت حرفهایاش در آثاری سپری شد که از دل تاریخ مکتوب، اسناد، خاطرات و پژوهشهای تاریخی بیرون آمده بودند. او هنرمندی بود که بارها لباس شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی را بر تن کرد و تصویری ماندگار از تاریخ ایران در ذهن مخاطبان نقش زد.
این وجه از کارنامه اکبر عبدی نشان میدهد که او تنها یک کمدین خوشچهره نبود، بلکه هنرمندی چندبعدی بود که در روایت تصویری تاریخ ایران نیز سهمی ماندگار و فراموشنشدنی از خود به جای گذاشت.
نظرات (0)