حمیده حاجاسماعیلی، نامی که در تاریخ معاصر ایران به عنوان نماد ایستادگی در برابر اجبار سیاسی برای بیحجابی ثبت شده است. این بانوی ۱۸ ساله اهل کهک استان قم، در سال ۱۳۱۵ خورشیدی، زمانی که رژیم پهلوی با شدت تمام قانون کشف حجاب را اجرا میکرد، در برابر مأموران دولتی مقاومت کرد و به شهادت رسید.
تولد در کهک؛ آغاز راه
حمیده حاجاسماعیلی در سال ۱۲۹۷ خورشیدی در منطقه کهک قم دیده به جهان گشود. او در خانوادهای مذهبی و معتقد پرورش یافت و از همان نوجوانی به حجاب و عفاف پایبند بود. اما دوران نوجوانی و جوانی او مصادف با یکی از سختترین دورههای تاریخ معاصر ایران شد؛ دورانی که رضاشاه پهلوی با صدور قانون کشف حجاب در سال ۱۳۱۴، بهاجبار زنان را به بیحجابی فرامیخواند.
مقاومت تا پای جان
در یکی از روزهای سال ۱۳۱۵، مأموران رژیم برای اجرای این قانون به کهک مراجعه کردند و قصد داشتند بهزور چادر از سر حمیده بردارند. اما این دختر جوان با تمام وجود در برابر آنان ایستادگی کرد. درگیری شدیدی میان او و مأموران رخ داد که در جریان آن، چادر حمیده پاره شد. ضربات روحی و جسمی وارد شده در این ماجرا به حدی سنگین بود که او را راهی بستر بیماری کرد و سرانجام به شهادت رساند.
از آن روز، حمیده حاجاسماعیلی به عنوان «شهیده راه عفت» و «شهیده حجاب» در میان مردم منطقه شناخته شد. او نخستین زنی بود که در اعتراض به قانون کشف حجاب در ایران به شهادت رسید.
مزاری که از یادها رفته بود
پس از شهادت، پیکر حمیده در محلی در کهک به خاک سپرده شد. اما سالها این مزار در غربت و بیتوجهی باقی ماند و بسیاری از مردم منطقه نیز از وجود آن بیخبر بودند. تا این که چند سال پیش، مریم عربنژاد، عضو سابق شورای شهر کهک، به دنبال الگوسازی برای نسل جوان، تحقیقاتی را درباره این شهیده آغاز کرد.
وی در این باره میگوید: «دغدغهام پیدا کردن الگو برای نسل جوان بود. مزار این شهیده در هیاهوی شهر فراموش شده بود، اما بازسازی آن، ادای دینی بود به زنی که برای حفظ حجابش جان خود را از دست داد و به شهادت رسید.»
بوستان حجاب؛ پیوند مزار شهیده با شهر
در تیرماه ۱۴۰۱، بوستان محل دفن این شهیده به «بوستان حجاب» تغییر نام یافت. این اقدام نمادین، پیوندی میان مزار شهیده و فضای شهری ایجاد کرد و آغازی شد برای دیده شدن جایگاه معنوی این بانوی بزرگوار. اکنون این مزار نه تنها یک سنگ قبر ساده، بلکه به دریچهای برای گفتگو با نسل جوان تبدیل شده است.
به گفته مسئولان محلی، این ظرفیت میتواند به یک قطب گردشگری مذهبی در منطقه کهک تبدیل شود. برای تحقق این امر، نیاز است مسئولان با طراحی یادمانهای مناسب و نصب تابلوهای راهنما، اطراف این مزار را ساماندهی کنند.
الگویی برای امروز
حمیده حاجاسماعیلی به نسل امروز میآموزد که برای تقرب به خدا و حفظ ارزشها، نیازی به کارهای خارقالعاده نیست. انتخاب آگاهانه در زمانه خود و ایستادگی بر آن، گاه به قیمت جان تمام میشود، اما راه را برای نسلهای آینده هموار میکند.
امروز نام حمیده حاجاسماعیلی یادآور این حقیقت است که امنیت دینی و فرهنگی جامعه، حاصل ایستادگی بانوانی است که بیهیاهو از حریم خود دفاع کردند. او ستارهای درخشان در تاریخ معاصر ایران است که نشان داد چادر و حجاب برای برخی آنقدر ارزش دارد که جان خود را فدای آن کنند.
نظرات (0)