طرح‌های رنگارنگ فرش دستباف خراسان جنوبی این روزها بار دیگر به منبع درآمدی پایدار برای خانواده‌های تحت حمایت کمیته امداد تبدیل شده است. مدیرکل کمیته امداد امام خمینی (ره) خراسان جنوبی اعلام کرد که مددجویان این استان از ابتدای سال جاری تاکنون با تولید و فروش فرش‌های دستباف، موفق به کسب درآمدی بالغ بر ۸۴ میلیارد ریال شده‌اند؛ دستاوردی که نقش مهمی در توانمندسازی اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار برای اقشار کم‌برخوردار دارد.

تولید ۱۱۵ تخته فرش در کمتر از ۶ ماه

«عرب» مدیرکل کمیته امداد خراسان جنوبی با اشاره به عملکرد حوزه اشتغال و قالیبافی این نهاد گفت: از ابتدای امسال تاکنون، ۱۱۵ تخته فرش دستباف به متراژ مجموع ۶۵۰ مترمربع توسط بافندگان تحت حمایت در سراسر استان تولید شده است. ارزش ریالی این تولیدات ۸۴ میلیارد ریال برآورد می‌شود که مستقیماً به چرخه درآمد خانوارهای مجری طرح بازگشته است.

وی تأکید کرد که این اقدام در راستای حمایت از اشتغال مددجویان و توسعه فعالیت‌های قالیبافی به عنوان یکی از ظرفیت‌های بومی و مزیت‌دار استان انجام شده و کمیته امداد تلاش کرده است با تأمین مواد اولیه، تسهیلات و نظارت فنی، زمینه تولید باکیفیت و فروش مطمئن را برای بافندگان فراهم کند.

۹۵۰ کارگاه فعال با ۱۲۰۰ بافنده

به گفته مدیرکل کمیته امداد خراسان جنوبی، در حال حاضر ۹۵۰ کارگاه قالیبافی در نقاط مختلف استان فعال هستند و در مجموع هزار و ۲۰۰ نفر بافنده در این کارگاه‌ها به صورت مستقیم مشغول به کارند. این کارگاه‌ها عمدتاً در مناطق روستایی و کمتر برخوردار دایر شده‌اند و به عنوان کانون اشتغال خانگی، امکان کسب درآمد را بدون نیاز به مهاجرت فراهم کرده‌اند.

عرب افزود: تمرکز کمیته امداد بر ایجاد کارگاه‌های خرد و خانگی باعث شده است که زنان سرپرست خانوار و جوانان جویای کار بتوانند در محیط خانه و در کنار رسیدگی به امور خانواده، به تولید فرش دستباف بپردازند و به استقلال مالی برسند. این رویکرد علاوه بر کاهش هزینه‌های تولید، به حفظ هنر اصیل قالیبافی در استان نیز کمک کرده است.

تنوع چشمگیر طرح‌ها و نقوش بومی

یکی از ویژگی‌های برجسته فرش دستباف خراسان جنوبی، تنوع در طرح و نقش است که با تکیه بر توانمندی بافندگان بومی شکل گرفته است. مدیرکل کمیته امداد استان در این باره توضیح داد: تولیدات امسال در طرح‌ها و نقوش متنوعی از جمله ریزماهی ترنج، ریزماهی سراسری، گل‌فرنگ، خشتی، محرمات، بوته‌جقه و نائین بافته شده‌اند.

این تنوع نشان می‌دهد که بافندگان استان علاوه بر تسلط بر نقوش سنتی، توانایی اجرای طرح‌های پرطرفدار بازار را نیز دارند. همین قابلیت باعث شده است فرش خراسان جنوبی از نظر کیفیت بافت، رنگ‌بندی و اصالت طرح، جایگاه قابل قبولی در بازار داخلی پیدا کند و زمینه برای بازاریابی و فروش بهتر فراهم شود.

آموزش دو مرحله‌ای برای ارتقای کیفیت بافت

عرب با اشاره به برنامه‌های آموزشی کمیته امداد برای توانمندسازی بافندگان گفت: آموزش‌ها متناسب با شرایط و سطح مهارتی هر بافنده به دو شیوه ارائه می‌شود. بخش نخست، آموزش‌های چهره‌به‌چهره و عملی است که توسط ناظران فنی به صورت مستقیم در محل اجرای طرح برگزار می‌شود.

به گفته وی، در این شیوه، ناظران فنی با حضور در کارگاه‌ها، نقاط ضعف و نیازهای آموزشی هر بافنده را شناسایی کرده و آموزش‌های کاربردی و اصلاحی را به صورت فردی ارائه می‌دهند. بخش دوم نیز شامل دوره‌های پایدارسازی و به‌بافی است که با هدف ارتقای سطح مهارت، اصلاح روش‌های اجرایی، افزایش کیفیت بافت و تثبیت مهارت‌های فنی دنبال می‌شود.

وی تصریح کرد: این چرخه آموزشی مستمر موجب شده است که علاوه بر افزایش سرعت بافت، کیفیت محصول نهایی نیز به طور محسوسی بهبود یابد و فرش‌های تولیدی از نظر رج‌شمار، یکدستی بافت و ثبات رنگ، استانداردهای لازم برای عرضه در بازار را کسب کنند.

قالیبافی؛ مسیر توانمندسازی پایدار مددجویان

کارشناسان حوزه اشتغال معتقدند توسعه قالیبافی در قالب طرح‌های کمیته امداد، یکی از کم‌هزینه‌ترین و پایدارترین روش‌های توانمندسازی خانواده‌های نیازمند است. فرش دستباف به دلیل ارزش افزوده بالا، قابلیت نگهداری طولانی و تقاضای همیشگی در بازار، می‌تواند درآمدی مستمر و مطمئن برای بافندگان ایجاد کند.

در خراسان جنوبی که از دیرباز به عنوان یکی از قطب‌های فرش دستباف شرق کشور شناخته می‌شود، احیای کارگاه‌های خانگی و حمایت از بافندگان بومی نه تنها به معیشت مددجویان کمک کرده، بلکه به حفظ میراث فرهنگی و هنری این منطقه نیز یاری رسانده است. کمیته امداد اعلام کرده است که برنامه حمایت از قالیبافان در نیمه دوم سال نیز با پرداخت تسهیلات جدید، تأمین نخ و نقشه و توسعه بازار فروش ادامه خواهد یافت.