کمیته فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر در یکصد و چهارمین نشست خود، مسیر جدیدی برای برنامههای پیشگیری از اعتیاد ترسیم کرد؛ مسیری که تمرکز بر محلههای پرخطر، ارزیابی دقیق اثربخشی و استفاده از ظرفیت همه دستگاهها را در اولویت قرار میدهد.
مجید قربانی، سرپرست اداره کل پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر، روز پنجشنبه با تشریح مصوبات این جلسه گفت: این کمیته یکی از مهمترین و پرمخاطبترین کمیتههای ستاد است که با حضور نمایندگان ۱۷ دستگاه و نهاد بزرگ کشور برگزار میشود و در نشست اخیر نیز چند وزارتخانه گزارش عملکرد خود در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را در چارچوب برنامه هفتم توسعه ارائه کردند.
گزارش دستگاهها در چارچوب برنامه هفتم توسعه
به گفته قربانی، گزارشهای ارائه شده نشان میدهد اقدامات مناسبی در حوزه پیشگیری از اعتیاد در حال اجراست و مجموعه این فعالیتها میتواند زمینه را برای تقویت برنامههای پیشگیرانه و دستیابی به نتایج مطلوبتر فراهم کند. او تأکید کرد که هماهنگی بیندستگاهی و انسجام برنامهها، شرط اصلی اثرگذاری در این حوزه است و کمیته تلاش میکند با همافزایی ظرفیتها، از موازیکاری جلوگیری و منابع را به سمت اولویتهای واقعی هدایت کند.
در این جلسه علاوه بر ارائه گزارش عملکرد، مصوبات یکصد و سومین نشست کمیته نیز جمعبندی شد. بر اساس تصمیم اعضا، کارگروههایی که پیش از این در پنج محور اصلی پیشبینی شده بودند، با جدیت و قدرت بیشتری به فعالیت خود ادامه خواهند داد.
فعالسازی کارگروههای پنجگانه با تمرکز بر ظرفیتهای اجتماعی
قربانی با اشاره به جزئیات این کارگروهها اظهار کرد: هدف از فعالسازی این ساختارها، تمرکز دقیقتر بر حوزههای مختلف اجتماعی و بهرهگیری از ظرفیتهای موجود برای پیشگیری از اعتیاد است. این کارگروهها در محورهای زیر تعریف شدهاند:
- خانواده به عنوان نخستین نهاد تربیتی و مهمترین حلقه پیشگیری
- محیط کار و ارتقای سلامت کارکنان در سازمانها و بنگاههای اقتصادی
- محله با محوریت اجتماعمحور کردن برنامهها
- فضاهای عمومی شهری و روستایی برای پوشش گستردهتر گروههای در معرض خطر
- رسانه و نقش آن در آگاهیبخشی، آموزش و تغییر نگرش عمومی
به گفته سرپرست اداره کل پیشگیری ستاد، تمرکز بر این پنج عرصه باعث میشود برنامهها دقیقتر، بومیتر و اثربخشتر طراحی شود و در نهایت نتایج ملموستری در کاهش گرایش به اعتیاد به همراه داشته باشد.
برنامههای عملیاتی نهایی شد؛ اجرا از امروز
یکی از خبرهای مهم نشست اخیر، نهایی شدن برنامههای عملیاتی حوزه پیشگیری بود. قربانی اعلام کرد این برنامهها تقریباً به مرحله نهایی رسیده و از امروز وارد فاز اجرا میشود. از دستگاههای عضو کمیته انتظار میرود برنامههای پیشبینیشده را با همان دقت و جدیتی که در مراحل تدوین و بررسی مورد توجه بود، به اجرا بگذارند.
وی افزود: برنامههای عملیاتی به گونهای تدوین شده که قابلیت اجرا در سطوح مختلف ملی، استانی و محلی را داشته باشد و در عین حال انعطاف لازم برای انطباق با شرایط فرهنگی و اجتماعی هر منطقه را نیز حفظ کند.
سنجش اثربخشی؛ ملاک موفقیت صرف اجرا نیست
نکته قابل توجه در برنامههای جدید، افزوده شدن سازوکار ارزیابی اثربخشی است. قربانی در این باره توضیح داد: در دوره جدید، صرف اجرای یک برنامه نمیتواند ملاک موفقیت آن باشد. باید میزان اثربخشی و نتایج حاصل از اجرای هر برنامه به طور دقیق بررسی شود.
به گفته او، برای این منظور چکلیستهای ارزیابی طراحی شده است که شاخصهای کمی و کیفی را در بر میگیرد. این چکلیستها کمک میکند تا مشخص شود هر برنامه تا چه اندازه توانسته بر آگاهی، نگرش و رفتار گروه هدف تأثیر بگذارد و آیا توانسته است نرخ آسیب را در جامعه هدف کاهش دهد یا خیر. نتایج این ارزیابیها مبنای تصمیمگیری برای ادامه، اصلاح یا توقف برنامهها خواهد بود.
آسیبشناسی محلههای پرخطر؛ مبنای برنامهریزی برای ۱۴۰۶
محور مهم دیگری که در برنامههای جدید پررنگ شده، آسیبشناسی محلههای پرخطر است. سرپرست اداره کل پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: این اقدام میتواند مقدمهای برای برنامهریزی دقیقتر در سال ۱۴۰۶ باشد تا با شناخت بهتر شرایط محلهها و مناطق مختلف کشور، برنامههای پیشگیری متناسب با نیازها و آسیبهای هر منطقه طراحی و اجرا شود.
وی هدف اصلی این رویکرد را دستیابی به «آمایش دقیق پیشگیری» عنوان کرد و افزود: یکی از اهداف ما این است که در برنامهریزیهای آینده نگاه جغرافیایی دقیقتری به پراکندگی آسیبها داشته باشیم. شرایط محلههای حاشیهنشین کلانشهرها با مناطق روستایی یا شهرهای کوچک متفاوت است و نمیتوان نسخهای واحد برای همه مناطق پیچید. بنابراین برنامهها باید با توجه به ویژگیهای جمعیتی، فرهنگی و اقتصادی هر منطقه بومیسازی شود.
این آسیبشناسی قرار است با مشارکت دستگاههای عضو، نهادهای محلی، سازمانهای مردمنهاد و استفاده از دادههای میدانی انجام شود تا تصویری واقعی از کانونهای خطر و عوامل زمینهساز اعتیاد به دست آید.
ادامه مسیر با ریاست جدید کمیته
قربانی با اشاره به آغاز دوره جدید فعالیت کمیته فرهنگی و پیشگیری ابراز امیدواری کرد که با حضور دکتر امیری اصفهانی که مسئولیت ریاست کمیته را پذیرفته است، روند فعالیتها شتاب بیشتری بگیرد. به گفته وی، جلسه بعدی کمیته حدود یک ماه آینده به ریاست امیری اصفهانی برگزار خواهد شد و انتظار میرود با تداوم همکاری همه دستگاههای عضو، شاهد اقدامات مؤثرتر و نتایج بهتر در حوزه پیشگیری از اعتیاد باشیم.
او در پایان تأکید کرد: پیشگیری از اعتیاد یک مأموریت فرابخشی است و بدون مشارکت خانوادهها، مدارس، محیطهای کاری، رسانهها و مدیریت محلی نمیتوان به موفقیت پایدار دست یافت. ستاد مبارزه با مواد مخدر تلاش میکند با تمرکز بر محله و خانواده، حلقه پیشگیری را از سطح کلان به سطح زندگی روزمره مردم نزدیکتر کند.
نظرات (0)