سیروس مقدم، کارگردان باسابقه سینما و تلویزیون، در کارگاهی آموزشی با محوریت اصول کارگردانی و تصویرسازی، از ضرورت «پیشتصویرسازی» در فرآیند فیلمسازی سخن گفت. به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از دلآرا ودودی، این کارگردان تأکید کرد که فیلمساز حرفهای باید پیش از آنکه دوربین را روشن کند، فیلم خود را بهصورت کامل در ذهن ببیند، بسازد و سپس آن را به تصویر تبدیل کند.
استوریبورد؛ نقشه راه کارگردان پیش از ورود به صحنه
مقدم در این نشست، استوریبورد را یکی از پایههای اصلی و غیرقابل چشمپوشی در فیلمسازی دانست و گفت این ابزار به کارگردان اجازه میدهد پیش از اجرای عملی هر صحنه، درباره تمام جزئیات بصری تصمیمگیری کند. به گفته او، قاببندی، انتخاب زاویه دوربین، محل قرار گرفتن بازیگران و حتی اتفاقات کوچکی که در پسزمینه رخ میدهد، همگی باید در مرحله استوریبورد مشخص شوند.
وی افزود: وقتی کارگردان با طراحی دقیق وارد صحنه میشود، گروه اجرایی نیز تکلیف خود را میداند و زمان و انرژی کمتری صرف آزمون و خطا خواهد شد. استوریبورد در واقع زبان مشترک کارگردان با مدیر فیلمبرداری، طراح صحنه و سایر عوامل است.
نور، سایه و حتی تاریکی؛ ابزاری برای معنا
این کارگردان در بخش دیگری از صحبتهای خود به اهمیت عناصر بصری در ساخت تصویر اشاره کرد و گفت: شناخت عناصری مانند خط، نقطه، نور، سایه و پرسپکتیو برای هر فیلمسازی ضروری است. به اعتقاد مقدم، تصویر سینمایی تنها یک قاب زیبا نیست، بلکه حامل معنا و مفهوم است.
او تأکید کرد که حتی تاریکی مطلق در یک صحنه میتواند معنادار باشد و به اندازه نور، در خدمت روایت قرار گیرد. در فیلمهای موفق، استفاده از نور و ترکیببندی تصویری صرفاً برای جذابیت بصری نیست، بلکه به انتقال حس، شخصیتپردازی و پیشبرد داستان کمک میکند. فیلمساز باید بداند هر سایه و هر منبع نوری چه تأثیری بر احساس مخاطب میگذارد.
تجربه یک صحنه دشوار؛ چگونه پیشبینی مشکلات را آسان میکند
سیروس مقدم با اشاره به تجربه شخصی خود در اجرای یکی از صحنههای پیچیده و دشوار، توضیح داد که طراحی قبلی و پیشتصویرسازی دقیق، به گروه کمک کرد تا پیش از فیلمبرداری، چالشهای احتمالی را شناسایی و برای آن راهحل پیدا کنند. به گفته او، اگر این مرحله نادیده گرفته شود، گروه در حین فیلمبرداری با مشکلات غیرمنتظرهای روبهرو میشود که ممکن است به کیفیت نهایی اثر لطمه بزند.
وی خاطرنشان کرد: وظیفه اصلی کارگردان این است که اجزای پراکنده شامل بازی، نور، حرکت دوربین، دکور و ریتم را در کنار یکدیگر قرار دهد و از آنها یک روایت تصویری واحد و منسجم بسازد. این انسجام بدون تمرین ذهنی و طراحی اولیه به دست نمیآید.
هوش مصنوعی؛ دستیاری توانمند اما نه جایگزین خلاقیت انسانی
مقدم در ادامه به تحول ابزارها و امکانات فیلمسازی در سالهای اخیر اشاره کرد و حضور فناوریهای نوین را فرصتی ارزشمند برای نسل جدید فیلمسازان دانست. او درباره هوش مصنوعی گفت: این فناوری میتواند همراه، مشاور و دستیار خوبی برای فیلمساز باشد، در ایدهپردازی، طراحی صحنه و حتی تدوین کمک کند، اما نمیتوان سرنوشت فیلمسازی را به آن سپرد.
به باور این کارگردان، مؤلفههای انسانی مانند معصومیت، وجدان، تجربه زیسته و نگاه عاطفی به جهان، عناصری هستند که هیچ الگوریتمی قادر به بازتولید آنها نیست. فیلم در نهایت محصول نگاه انسانی است و هوش مصنوعی تنها میتواند این نگاه را تقویت کند، نه اینکه جایگزین آن شود.
درس ماندگار ناصر تقوایی؛ راز تمایز در پشتکار است
سیروس مقدم در پایان کارگاه، با تأکید بر اهمیت تلاش مستمر و خستگیناپذیری در مسیر فیلمسازی، به نقل قولی از ناصر تقوایی اشاره کرد که سالها پیش به او گفته شده بود. او گفت: «تا وقتی که کارگردان نشسته، تو نباید بنشینی.»
مقدم این جمله را چکیدهای از فلسفه حرفهای خود دانست و افزود: آنچه انسانها را از یکدیگر متمایز میکند، استعداد صرف نیست، بلکه استمرار، صبر و ادامه دادن مسیر در شرایط سخت است. فیلمسازی حرفهای پر از فراز و نشیب است و تنها کسانی که با عشق و پشتکار میمانند، به نتیجه میرسند.
نظرات (0)