مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان از آماده‌باش کامل دستگاه‌های اجرایی و امدادی این استان برای مقابله با بارش‌های سنگین پاییز امسال خبر داد؛ بارش‌هایی که به گفته مراجع هواشناسی، سهم بیشتری برای خوزستان و حوضه‌های بالادستی زاگرس خواهد داشت.

علی عبدالهی با اشاره به ویژگی‌های خاص جغرافیایی خوزستان گفت: این استان به دلیل قرار گرفتن در پایین‌دست حوضه‌های بزرگ آبریز کشور، همواره در معرض دو نوع تهدید همزمان یعنی سیلاب شهری و سیلاب رودخانه‌ای قرار دارد و به همین دلیل برنامه‌ریزی برای پاییز امسال باید هر دو سناریو را پوشش دهد.

پیش‌بینی بارش‌های قوی و بسیار قوی در زاگرس

به گفته عبدالهی، بر اساس گزارش‌ها و تحلیل‌های دریافتی از مراجع مختلف هواشناسی، برای پاییز امسال بارش‌های قوی و حتی بسیار قوی در کشور پیش‌بینی شده و منطقه زاگرس و استان خوزستان در کنار استان‌های همجوار بالادستی، سهم قابل توجهی از این بارش‌ها را خواهند داشت.

او تاکید کرد که این پیش‌بینی‌ها اگرچه می‌تواند نویدبخش بهبود منابع آبی باشد، اما در صورت نبود آمادگی، خطر وقوع آبگرفتگی گسترده و طغیان رودخانه‌ها را نیز به همراه دارد. به همین دلیل استاندار خوزستان بر ضرورت آمادگی برای بدترین سناریوهای احتمالی تاکید کرده است.

برنامه‌ریزی از نیمه خرداد؛ از دستورالعمل تا آموزش میدانی

مدیرکل مدیریت بحران خوزستان با اشاره به زمان‌بندی اقدامات پیشگیرانه اظهار داشت: از نیمه دوم خردادماه، جلسات متعددی با حضور تمامی دستگاه‌های وظیفه‌مند و مسئول برگزار شده و برنامه‌ها در قالب بازدیدهای میدانی، ابلاغ دستورالعمل‌های اجرایی و برگزاری دوره‌های آموزشی تقسیم‌بندی و پیگیری شده است.

به گفته او، این جلسات به صورت مستمر ادامه داشته و هدف آن ایجاد هماهنگی بین‌بخشی و جلوگیری از غافلگیری دستگاه‌ها در زمان وقوع بارش‌های شدید بوده است. سناریوهای مختلفی برای شرایط اضطراری طراحی شده و هر دستگاه وظایف مشخص خود را در اختیار دارد.

نقشه ماندآب‌ها برای مهار آبگرفتگی شهری

عبدالهی در تشریح اقدامات مربوط به سیلاب شهری گفت: در همکاری مشترک میان شهرداری‌ها و شرکت آب و فاضلاب، آسیب‌شناسی دقیقی از بارش‌های سال‌های گذشته انجام شد. در این بررسی‌ها، نقاطی که دچار ماندآب طولانی‌مدت شده بودند به دقت روی نقشه جانمایی و مدت زمان ماندگاری آب در هر نقطه ثبت شد.

وی افزود: پس از شناسایی این نقاط بحرانی، راهکارهای اضطراری برای تخلیه سریع‌تر آب و جلوگیری از آبگرفتگی معابر استخراج و تقسیم کار مشخصی میان شهرداری و شرکت آبفا انجام شده تا در زمان بارش، هر بخش بداند دقیقا در کدام محدوده باید وارد عمل شود.

این مقام مسئول به شرایط خاص کلانشهر اهواز نیز اشاره کرد و گفت: اهواز به دلیل بافت سرزمینی تقریبا مسطح و فاقد شیب طبیعی، وضعیت متفاوتی نسبت به بسیاری از شهرهای کشور دارد. به همین دلیل هدایت و دفع روان‌آب‌ها در آن پیچیده‌تر است و اجرای کامل پروژه‌های جمع‌آوری و هدایت روان‌آب ناگزیر به زمان بیشتری نیاز دارد، اما اقدامات موقت و اضطراری برای کاهش خسارت در دستور کار قرار گرفته است.

هماهنگی با وزارت نیرو؛ ۱۰۲ نقطه بحرانی سیل‌بند در ۱۰ شهرستان

بخش مهم دیگری از برنامه آماده‌سازی خوزستان، مدیریت سیلاب رودخانه‌ای و کنترل حوضه‌های آبریز است. عبدالهی در این باره گفت: از اواخر خردادماه جلسات مشترکی با سازمان آب و برق خوزستان و با هماهنگی وزارت نیرو آغاز شده تا آخرین وضعیت سیل‌بندها و سازه‌های حفاظتی بررسی شود.

به گفته او، در نتیجه این بررسی‌ها، ۱۰۲ نقطه از سیل‌بندها که وضعیت خطرناک‌تر و آسیب‌پذیرتری داشتند در ۱۰ شهرستان استان شناسایی و برای انجام اقدامات اضطراری، ترمیم و تقویت اولویت‌بندی شده‌اند. این نقاط در اولویت تخصیص ماشین‌آلات و اعتبارات قرار گرفته‌اند تا پیش از آغاز بارش‌های اصلی پاییز به پایداری نسبی برسند.

وی همچنین از هماهنگی برای مدیریت بهینه مخازن سدها خبر داد و تصریح کرد: نحوه رهاسازی آب از سدهای بزرگ استان با هماهنگی کامل میان مدیریت بحران و وزارت نیرو انجام خواهد شد تا هم از فشار ناگهانی بر رودخانه‌ها جلوگیری شود و هم از ظرفیت سدها برای ذخیره‌سازی سیلاب‌های احتمالی به بهترین شکل استفاده شود.

دو روی سکه بارش‌های سیل‌آسا؛ فرصت برای تالاب‌ها و تهدید برای شهرها

مدیرکل مدیریت بحران خوزستان با نگاه جامع به پیامدهای بارش‌های پرحجم تاکید کرد: این بارش‌ها تنها تهدید نیستند و می‌توانند آثار مثبت قابل توجهی نیز به همراه داشته باشند؛ از جمله بهبود ذخیره آب پشت سدها، احیای تالاب‌های مهم استان مانند هورالعظیم و شادگان، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و رونق طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری که سال‌هاست استان به آن نیاز دارد.

اما به گفته او، بهره‌مندی از این فرصت‌ها تنها زمانی ممکن است که پیامدهای منفی بارش‌ها به درستی مدیریت شود. وی هشدار داد که بدون کنترل روان‌آب‌ها، لایروبی به‌موقع، تقویت سیل‌بندها و آمادگی نیروهای امدادی، همان بارش مفید می‌تواند به سیل و خسارت تبدیل شود.

آمادگی کامل دستگاه‌های امدادی و خدماتی

عبدالهی در پایان تاکید کرد: در حال حاضر تمامی دستگاه‌های اجرایی، امدادی، خدماتی و نیروهای هلال احمر، شهرداری‌ها، آبفا، راهداری و ... بر اساس سناریوهای از پیش تعیین‌شده در حالت آماده‌باش قرار دارند و هماهنگی‌های لازم برای واکنش سریع به هرگونه حادثه احتمالی ناشی از بارش‌های پرحجم انجام شده است.

به گفته او، هدف اصلی مجموعه مدیریت بحران استان، کاهش حداکثری خسارت‌های جانی و مالی، حفظ زیرساخت‌ها و در عین حال استفاده بهینه از نزولات جوی برای جبران کمبود منابع آبی در سال‌های اخیر است.