حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، خطیب نماز جمعه این هفته تهران که در دانشگاه تهران برگزار شد، با محور قرار دادن موضوع خانواده و پیوند آن با هویت اجتماعی، نسبت به پیامدهای ترویج بی‌عفتی و بی‌بندوباری در جوامع مدرن غربی هشدار داد و تأکید کرد که فروپاشی خانواده، جامعه را به سمت بی‌هویتی و آسیب‌های عمیق اجتماعی سوق می‌دهد.

انتقاد از فرهنگ مدرن غربی و پیامدهای آن

رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه با اشاره به آنچه «جاهلیت مدرن» خواند، گفت: این جریان با برافراشتن پرچم بی‌حیایی و اصالت بخشیدن به لذت و هوسرانی، از خطوط وحیانی و مرزهای اخلاقی عبور کرده و یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌ها را به بنیان خانواده وارد ساخته است. به گفته او، سازندگان این فرهنگ با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علم، فناوری، هنر و فلسفه‌سازی و با تکیه بر قدرت گسترده رسانه‌ای و اقتصادی خود، الگویی منحط را در قالب شبیخون فرهنگی به دیگر جوامع صادر کرده‌اند.

حاج‌علی‌اکبری افزود: نکته قابل توجه این است که عوارض این روند پیش از هر جامعه‌ای، دامن خود غرب را گرفته است. به تعبیر او، «خورشید خانواده که خورشید همه فضیلت‌هاست، در غرب در حال غروب است» و بسیاری از شهروندان این جوامع اکنون با پیامدهای فروپاشی خانواده دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

ازدواج و تعهد در سراشیبی کم‌فروغی

خطیب نماز جمعه تهران، ازدواج را امری مقدس و از مهم‌ترین پیوندهای انسانی میان زن و مرد دانست و آن را نخستین مدرسه عشق، وفا، محبت، مسئولیت‌پذیری و تربیت نسل توصیف کرد. او گفت در بسیاری از جوامع غربی، تمایل به تشکیل خانواده کاهش یافته و ازدواج از رونق افتاده است.

به گفته حاج‌علی‌اکبری، در چنین فضایی روابط زودگذر و بدون تعهد گسترش یافته، تجرد قطعی افزایش پیدا کرده و شکل‌های جایگزین و ناپایدار روابط جای خانواده را گرفته است. او افزود: طلاق نیز در برخی از این جوامع به امری عادی و حتی در مواردی به ارزشی مثبت تلقی می‌شود و حتی خانواده‌هایی که باقی مانده‌اند نیز در معرض تزلزل و فروپاشی قرار دارند.

کودکان؛ قربانیان اصلی خانواده‌های متزلزل

امام جمعه موقت تهران با تأکید بر آسیب‌پذیری کودکان در خانواده‌های ناپایدار اظهار کرد: کودکانی که خارج از پیمان ازدواج متولد می‌شوند یا در خانواده‌های متزلزل رشد می‌کنند، با مشکلات عاطفی و تربیتی فراوانی روبه‌رو هستند و بسیاری از آنان در حسرت آغوش گرم پدر و امنیت خانواده پایدار باقی می‌مانند.

وی فهرستی از آسیب‌های ناشی از فروپاشی خانواده را برشمرد و گفت: فقر عاطفی، بیماری‌ها و اختلالات روانی، احساس تنهایی، ترس و اضطراب، افسردگی، خشونت، گرایش به خودکشی و پناه بردن به مواد مخدر، روان‌گردان‌ها و مشروبات الکلی از جمله پیامدهایی است که به دنبال تضعیف نهاد خانواده پدید می‌آید.

خانواده؛ عبرت، متهم و مهاجم فرهنگی

حاج‌علی‌اکبری با دعوت به مطالعه دقیق تجربه غرب گفت: فرهنگ منحط غرب را باید هم به عنوان یک عبرتکده پیش روی خود داشته باشیم و هم به عنوان یک متهم بزرگ که با ترویج بی‌عفتی به بنیان خانواده‌ها آسیب زده است. او این فرهنگ را مهاجمی غدار، مکار و خطرناک توصیف کرد که به فرهنگ خودی شبیخون زده و نباید نسبت به آن غفلت کرد.

خطیب جمعه تهران در ادامه به نگاه راهبردی نظام سلطه به مسئله خانواده اشاره کرد و گفت: از منظر استکبار جهانی و بر اساس مطالعات آنان، یکی از راه‌های میانبر برای سلطه و استعمار ملت‌ها، ترویج بی‌عفتی و هرزگی و در نتیجه تضعیف خانواده است. به گفته او، جامعه بی‌خانواده، انسان بی‌تعلق، بی‌هویت و بی‌وطن تربیت می‌کند و در چنین شرایطی تسلط بر منابع و ذخایر یک ملت برای سلطه‌گران آسان‌تر می‌شود. از همین رو باید مسئله خانواده را موضوعی سرنوشت‌ساز و اساسی تلقی کرد.

مزیت بزرگ ملت ایران؛ خانواده‌محوری

رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه با اشاره به جایگاه خانواده در فرهنگ ایرانی - اسلامی گفت: ملت ایران در پرتو اسلام، مکتب اهل‌بیت (ع) و تمدن کهن خود، از مزیتی برجسته به نام خانواده برخوردار است و در جهان به عنوان ملتی خانواده‌دار، خانواده‌دوست و دارای پیوندهای عمیق عاطفی شناخته می‌شود.

او این ویژگی را از سویی مانعی بزرگ در برابر سلطه و از سوی دیگر عاملی رشک‌برانگیز برای دشمنان دانست و افزود: دشمنان، مقاومت ملی ایرانیان را متکی به سنگر خانواده می‌دانند و به همین دلیل تلاش می‌کنند به این بنیان آسیب بزنند. وقتی پیوندهای درونی، مهر و محبت و مواسات میان مردم ایران را می‌بینند، این سرمایه اجتماعی را سدی جدی در برابر اهداف خود ارزیابی می‌کنند.

انقلاب اسلامی؛ معجزه خانواده

حاج‌علی‌اکبری با بیان اینکه «انقلاب اسلامی ایران در حقیقت معجزه خانواده بود»، اظهار کرد: برخلاف بسیاری از انقلاب‌ها که با محوریت احزاب و اصناف شکل گرفتند، انقلاب سال ۱۳۵۷ انقلابی مردمی و خانوادگی بود که با رهبری امام خمینی (ره) به پیروزی رسید. به گفته او، ملت ایران بر اساس تربیت اهل‌بیتی خود، حضوری خانوادگی در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و انقلابی داشته و سیره پیامبر اعظم (ص) و اهل‌بیت (ع) نیز الگویی از حضور خانوادگی در میدان‌های مختلف بوده است.

وی دوران دفاع مقدس را نمونه‌ای درخشان از این حضور دانست و گفت: خانه‌ها به پرورشگاه مجاهدان و رزمندگان تبدیل شد و ستارگان آسمان ایران از شهیدان و چهره‌های تابناک دفاع مقدس، محصول خانواده‌هایی بودند که در فضای محبت و تربیت دینی رشد کرده بودند. نقش مادران و همسران رزمندگان در این دوره به اندازه‌ای گسترده و تعیین‌کننده بود که بدون حضور آنان، ملت ایران نمی‌توانست از پس جنگ تحمیلی برآید.

خطیب نماز جمعه تهران تأکید کرد: این خانواده مؤمن، مجاهد، عفیف، شجاع و ایثارگر بود که ملت ایران را پیروز کرد؛ خانواده‌ای پرورش‌یافته در مساجد و خانه‌های خدا.

حضور خانوادگی از راهپیمایی‌ها تا دفاع اخیر

حاج‌علی‌اکبری با اشاره به استمرار این سرمایه اجتماعی گفت: حضور میلیونی مردم در راهپیمایی‌های ۲۲ بهمن، روز قدس، نمازهای جمعه و دیگر اجتماعات بزرگ، عمدتاً حضوری خانوادگی بوده و ملت ایران حضور فتنه‌شکن خود را نیز به برکت همین پیوند خانوادگی رقم زده است.

او به حوادث و دفاع اخیر نیز اشاره کرد و گفت: در این دوره جلوه ویژه‌ای از حضور خانواده‌ها را شاهد بودیم؛ بسیاری از دانشمندان، سرداران و مردم عادی به صورت خانوادگی به شهادت رسیدند. حتی رهبر مجاهد و مظلوم ما نیز خانوادگی به شهادت رسید و بسیاری از سیاستمداران و چهره‌ها همسر و فرزند خود را از دست دادند.

خطیب جمعه تهران در پایان به دیدار اخیر خود با خانواده‌ای در اطراف تهران اشاره کرد که ۱۱ نفر از اعضای آن از پدربزرگ و مادربزرگ تا فرزندان و نوه‌ها به شهادت رسیده بودند. به گفته او، این خانواده ۱۴ نفره هر شب در تجمعات شبانه حضور داشتند و دشمن با همراهی منافقین، این بیت نورانی را هدف قرار داد. با این حال بازماندگان همچنان مقاوم و سربلند هستند. وی این پایداری را نماد ویژگی ملت ایران دانست: خانواده در لحظات سخت در میدان است و در برابر دشمن مقاومت می‌کند.