انتشار یک توییت اقتصادی از سوی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، که در آن سیاستهای پولی فدرالرزرو آمریکا را به چالش کشیده بود، به سرعت به یکی از پربحثترین موضوعات در محافل اقتصادی و رسانهای جهان تبدیل شد. این توییت که با معرفی معادلهای جدید تحت عنوان «قاعده تیلور گلوگاهها» همراه بود، نه تنها در فضای مجازی بیش از ۵ میلیون بار دیده شد، بلکه تحلیلگران ارشد انرژی، اقتصاددانان و فعالان والاستریت را نیز به واکنش واداشت.
پیام اصلی توییت چه بود؟
قالیباف روز گذشته در شبکه اجتماعی ایکس، با لحنی کنایهآمیز خطاب به سیاستگذاران واشنگتن نوشت که افزایش نرخ بهره از سوی فدرالرزرو نمیتواند مشکل اصلی اقتصاد آمریکا را حل کند. او تأکید کرد:
«ببینم فدرالرزرو با بالا بردن نرخ بهره میتواند تنگه هرمز را باز کند یا یک بشکه نفت بیشتر تولید کند؟! با بالا و پایین کردن نرخ بهره نمیشود انتظارات تورمی در آمریکا را مدیریت کرد؛ چرا که این انتظارات متاثر از شوک طرف عرضه ناشی از مسدود شدن گلوگاههای انرژی یعنی تنگه هرمز و بابالمندب است. این ریسک تنگه هرمز است که نرخ را مشخص میکند و کنترل این ریسک اکنون دست ایران است.»
به باور رئیس مجلس، دکترین کلاسیک بانک مرکزی آمریکا که بر کنترل تورم از طریق ابزار نرخ بهره استوار است، در شرایطی که تورم ریشه در شوک عرضه و انسداد گلوگاههای استراتژیک انرژی دارد، کارآمد نیست. او با ارجاع به «قاعده تیلور» که رابطهای شناختهشده میان نرخ بهره، تورم و تولید ناخالص داخلی را توصیف میکند، از نسخهای بومیشده با محوریت تنگه هرمز و بابالمندب رونمایی کرد؛ معادلهای که به گفته او، نرخ بهره واقعی در آمریکا را نه فدرالرزرو، بلکه ریسک ژئوپلیتیک در خلیج فارس تعیین میکند.
از لوور تا والاستریت؛ واکنشهای جهانی
این توییت در مدت کوتاهی بازتاب گستردهای در میان چهرههای دانشگاهی و فعالان بازارهای مالی پیدا کرد:
- استیو هو، پژوهشگر ارشد مؤسسه سیلیکوندیتا در نیویورک با کنایه نوشت: «این توییت را باید در موزه لوور آویزان کرد!»؛ تعبیری که به قدرت تحلیل و اثرگذاری پیام اشاره داشت.
- حساب تحلیلی VKMacro هشدار داد: «آخرین باری که قالیباف فرمول ریاضی منتشر کرد، قیمت نفت تا دو ماه در سقف تاریخی خود باقی ماند.»
- فیلیپ پیلکینگتون، اقتصاددان و مشاور سرمایهگذاری دانشگاه کینگستون که چهرههایی چون جیدی ونس و جو کنت از دنبالکنندگان او هستند، تأکید کرد: «قالیباف میگوید ایران نرخ بهره حقیقی و شاخصهای اقتصادی آمریکا را دیکته میکند و کاملاً حق با اوست.»
- آرنو برتراند، تحلیلگر برجسته ژئوپلیتیک اظهار داشت: «تاکنون ندیده بودم کشوری با یک معادله ریاضی کشور دیگری را تهدید کند؛ قالیباف رسماً نشان داد که ایران در حال تعیین سیاستهای پولی بانک مرکزی آمریکاست.»
- اکانت سرشناس Nostra این اقدام را «ترول کردن فدرالرزرو در سطح مدرک دکتری» توصیف کرد.
- حساب تحلیلی The Resonance نوشت: «ترامپ اکنون به یک تیم مجزا از کارشناسان نیاز دارد تا فقط بفهمند مسئولان ایرانی چه میگویند!»
شاید مهمترین واکنش را پروفسور فرانسوا بالو، استاد دانشگاه یوسیال لندن مطرح کرد؛ او با مقایسه توییت اخیر ترامپ و قالیباف نوشت: «اگر آمریکایی بودم، از اینکه سیاستمداران کشور دشمن تا این حد از رئیسجمهور خودم باسوادتر، باهوشتر و مطلعتر از اقتصاد هستند، احساس شرمساری و نگرانی میکردم.»
همزمان کانالهای تحلیل ریسک با انتشار این مقایسه تحت عنوان «با دقت انتخاب کنید؛ کوانت شما در برابر کوانت ایران» نوشتند که جنگ فرمولها در دنیای قدرت، دست برتر محاسباتی ایران در گلوگاههای انرژی را تأیید میکند.
الجزیره: موشکی به نام توییت
شبکه الجزیره در گزارشی تحلیلی، توییت قالیباف را «موشکی جدید و غیرمنتظره» توصیف کرد و نوشت: «روز چهارشنبه، تهران موشک غیرمنتظره دیگری را در جنگ خود علیه ایالات متحده به کار گرفت: یک توییت حاوی یک معادله ریاضی.»
این شبکه به نقل از کریس بوشامپ، تحلیلگر ارشد بازار در گروه IG آورد: «این توییتها یک نمونه فوقالعاده و چشمگیر از تبلیغات سیاسی و روانی از سوی ایران هستند؛ کشوری که در سال ۲۰۲۶ دستکم توانایی چشمگیری در آزار دادن و روی اعصاب رفتن حریف آمریکایی خود نشان داده است.»
الجزیره افزود رئیس مجلس ایران با استناد به معادله تیلور و در بحبوحه بسته شدن مؤثر تنگه هرمز، نرخ بهره آمریکا را به سخره گرفته است.
ادامه یک راهبرد ارتباطی
این نخستین بار نیست که قالیباف از ابزار شبکههای اجتماعی برای ارسال پیام اقتصادی-سیاسی به افکار عمومی آمریکا استفاده میکند. ماه گذشته نیز او طرحی گرافیکی با عبارت «آمریکا را دوباره گرسنه کنید» منتشر کرد؛ عبارتی که بازی معناداری با شعار معروف دونالد ترامپ «آمریکا را دوباره بزرگ کنیم» بود. در آن پست، قالیباف با استناد به آمار ناامنی غذایی و گرسنگی در ایالات متحده نوشت: «نمیتوان شکستها را با ادعاهای دروغین پوشاند.»
ناظران معتقدند هدف مشترک این توییتها، ملموس کردن هزینههای تنش و جنگ برای جامعه آمریکا از مسیر قیمتها، بازار انرژی و سیاستهای پولی است؛ به گونهای که مخاطب آمریکایی اثر مستقیم تحولات گلوگاههای انرژی را بر سفره و تورم داخلی خود درک کند.
چرا «ریسک تنگه هرمز» نرخ بهره را تعیین میکند؟
از منظر اقتصادی، استدلال مطرحشده در توییت قالیباف بر تمایز میان «تورم ناشی از تقاضا» و «تورم ناشی از شوک عرضه» استوار است. فدرالرزرو به طور سنتی با افزایش نرخ بهره، تقاضا را مهار و تورم را کنترل میکند؛ اما زمانی که تورم از اختلال در عرضه نفت و گاز و افزایش هزینه حملونقل انرژی از تنگه هرمز و بابالمندب نشأت میگیرد، افزایش بهره نه تنها عرضه را ترمیم نمیکند، بلکه میتواند با افزایش هزینه تأمین مالی، رکود را تشدید کند.
در چنین شرایطی، انتظارات تورمی در آمریکا بیش از آنکه به تصمیمات واشنگتن وابسته باشد، به تحولات امنیتی و ژئوپلیتیک در غرب آسیا گره میخورد؛ موضوعی که تحلیلگران غربی نیز در واکنش به توییت قالیباف به آن اذعان کردهاند. از نگاه آنها، ایران با نمایش پیوند مستقیم میان امنیت انرژی و سیاست پولی آمریکا، ابزار چانهزنی جدیدی را در معادلات بینالمللی به نمایش گذاشته است.
در مجموع، بازتاب جهانی توییت قالیباف نشان میدهد که یک پیام کوتاه در شبکههای اجتماعی، زمانی که بر پایه یک استدلال اقتصادی دقیق و یک واقعیت ژئوپلیتیک انکارناپذیر بنا شده باشد، میتواند از مرزهای دیپلماسی کلاسیک عبور کرده و به موضوعی محوری در والاستریت، دانشگاههای غربی و رسانههای بینالمللی تبدیل شود.
نظرات (0)