شبکه بانکی کشور در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵ دو نقش متفاوت اما مکمل را ایفا کرده است: پاسخگویی به نیازهای اعتباری خرد خانوارها و تأمین مالی فعالیتهای اقتصادی. بررسی آمارهای منتشرشده از تسهیلات پرداختی نشان میدهد که هر یک از این دو حوزه، الگوی خاص خود را در تعداد و ارزش تسهیلات دارند.
جایگاه صنعت و معدن در دریافت تسهیلات
بر اساس آمار سهماهه نخست سال جاری، بخش صنعت و معدن بیشترین سهم را از ارزش کل تسهیلات بانکی به خود اختصاص داده است. این برتری که بیش از هر چیز ناشی از ماهیت سرمایهبر صنایع است، نشاندهنده نیاز مستمر بنگاههای صنعتی به منابع مالی کلان برای تأمین مواد اولیه، خرید تجهیزات، نوسازی خطوط تولید و بهویژه تأمین سرمایه در گردش است.
افزایش هزینه نهادههای تولید، طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه و نیاز دائمی به نقدینگی، عواملی هستند که باعث شدهاند صنعت و معدن با وجود تعداد نسبتاً محدود فقرات تسهیلات، بیشترین حجم از منابع اعتباری را جذب کند. میانگین مبلغ هر فقره تسهیلات در این بخش حدود ۸۶ میلیارد ریال برآورد میشود که چندین برابر میانگین تسهیلات پرداختی به خانوارهاست.
بخش خدمات؛ رتبه دوم در جذب منابع بانکی
پس از صنعت و معدن، بخش خدمات جایگاه دوم را در جذب منابع بانکی به خود اختصاص داده است. گستردگی فعالیتهای خدماتی، سهم بالای این بخش در اشتغال کشور و تنوع بنگاههای فعال در این حوزه، موجب شده تقاضا برای تسهیلات در این بخش هم از نظر تعداد و هم از نظر مبلغ در سطح بالایی قرار گیرد.
بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط خدماتی برای تأمین سرمایه در گردش، خرید تجهیزات و توسعه فعالیت خود به منابع بانکی وابسته هستند. به همین دلیل، بخش خدمات از نظر تعداد تسهیلات دریافتی در میان صاحبان کسبوکار در رتبه نخست قرار گرفته است.
بازرگانی؛ تجارتی با وامهای بزرگ
بخش بازرگانی نیز از نظر میانگین مبالغ تسهیلات جایگاه قابل توجهی دارد. فعالیتهای تجاری معمولاً به منابع قابل توجهی برای خرید و نگهداری موجودی کالا، تأمین مالی واردات و صادرات و مدیریت سرمایه در گردش نیاز دارند. به همین دلیل، هرچند تعداد تسهیلات این بخش نسبت به خدمات یا کشاورزی کمتر است، اما ارزش هر فقره تسهیلات در آن بالاتر است.
تسهیلات خرد خانوار؛ تعداد بالا، مبلغ محدود
در سوی دیگر ماجرا، خانوارها قرار دارند. سهم بالای خانوارها از تعداد تسهیلات لزوماً به معنای دریافت بخش عمده منابع بانکی نیست. بخش زیادی از تسهیلات پرداختی به خانوارها را وامهای خردی همچون تسهیلات ازدواج، فرزندآوری، قرضالحسنه، ودیعه مسکن یا خرید و تعمیر مسکن تشکیل میدهد.
این تسهیلات اگرچه تعداد بسیار زیادی از متقاضیان را پوشش میدهند، اما مبلغ هر فقره آنها نسبت به تسهیلات پرداختی به بنگاههای اقتصادی بسیار کمتر است. از همین رو، خانوارها با وجود در اختیار داشتن بیشترین تعداد فقرات تسهیلات، سهم کمتری از ارزش کل منابع پرداختی را به خود اختصاص دادهاند.
تفاوت میانگین وامها در بخشهای مختلف
بررسی میانگین مبلغ هر فقره تسهیلات به خوبی تفاوت ماهیت نیازهای مالی بخشهای مختلف را نشان میدهد. در بخش کشاورزی، پراکندگی بهرهبرداران و کوچک بودن مقیاس بسیاری از واحدهای تولیدی سبب شده است تعداد تسهیلات نسبتاً بالا اما ارزش هر فقره محدود باشد.
در بخش مسکن و ساختمان نیز با وجود اهمیت این بخش در اقتصاد، شرایط بازار، طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه و سهم قابل توجه تسهیلات خرد مرتبط با خرید یا تعمیر مسکن، میانگین مبلغ هر فقره را در سطح پایینتری نسبت به صنعت و بازرگانی نگه داشته است.
جمعبندی
آمار تسهیلات سهماهه نخست ۱۴۰۵ نشان میدهد که شبکه بانکی همزمان دو مأموریت متفاوت را دنبال کرده است: پاسخگویی به نیازهای اعتباری خرد خانوارها از طریق پرداخت تعداد زیادی تسهیلات با مبالغ محدود، و تأمین مالی فعالیتهای مولد اقتصادی از طریق تخصیص بخش عمده منابع به صنعت و معدن و خدمات.
از این رو، ارزیابی عملکرد اعتباری شبکه بانکی صرفاً بر اساس تعداد فقرات تسهیلات نمیتواند تصویر دقیقی از نحوه تخصیص منابع ارائه دهد و تحلیل همزمان تعداد و ارزش ریالی تسهیلات، درک جامعتری از جهتگیری اعتبارات در اقتصاد کشور فراهم میکند.
نظرات (0)