محسن طاهریان، معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد که سامانه «کاتب» تنها مسیر قانونی و رسمی برای ثبت ادعای مالکیت زمین و ملک در کشور است. وی تأکید کرد که هرگونه اقدام از طریق سامانه‌های غیرمجاز می‌تواند زمینه سوءاستفاده افراد سودجو را فراهم کند.

الزام قانونی ثبت ادعا برای چه املاکی است؟

طاهریان در تشریح دامنه اجرایی این سامانه گفت: در شرایط فعلی، تکلیف قانونی ثبت ادعا بیشتر متوجه افرادی است که نسبت به املاکی با اسناد رسمی صادره پس از سال ۱۳۹۶ ادعای مالکیت دارند. این افراد باید در مهلت مقرر نسبت به ثبت ادعای خود از طریق سامانه کاتب اقدام کنند.

وی افزود: با این حال، هیچ محدودیتی برای ثبت ادعای مالکیت سایر املاک از جمله اراضی کشاورزی، باغ‌ها و واحدهای مسکونی در روستاها وجود ندارد و مالکان این املاک نیز می‌توانند فرآیند قانونی ثبت ادعا را از طریق این سامانه آغاز کنند.

نقش بنیاد مسکن در املاک روستایی

معاون سازمان ثبت اسناد توضیح داد که در موارد مربوط به املاک روستایی، ادامه فرآیند ثبت ادعا از طریق بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام می‌شود و متقاضیان بر اساس قوانین مربوط، مسیر دریافت سند مالکیت را پیگیری خواهند کرد. بدین ترتیب، نوع ملک تعیین‌کننده مرجع بعدی اقدام خواهد بود.

تحول دیجیتال در خدمات ثبتی

طاهریان با اشاره به برنامه‌های تحول دیجیتال در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور گفت: توسعه خدمات الکترونیک و هوشمندسازی فرآیندهای ثبتی از مهم‌ترین اولویت‌های این سازمان است و تلاش می‌کنیم میزان مراجعه حضوری مردم به ادارات ثبت را به حداقل ممکن کاهش دهیم.

وی از ایجاد زیرساخت‌های هوشمند برای ارتباط مستقیم میان سازمان ثبت و دستگاه قضایی خبر داد و گفت: در آینده نزدیک، بسیاری از فرآیندهایی که امروز نیازمند مراجعه حضوری هستند، به صورت تمام الکترونیک و بدون واسطه انجام خواهند شد. به عنوان نمونه، در حوزه بازداشت املاک برنامه‌ریزی شده است که قاضی یا مرجع قضایی بتواند مستقیماً از طریق سامانه‌های الکترونیکی دستور بازداشت یا رفع بازداشت ملک را صادر و اجرا کند.

توصیه به شهروندان: عجله نکنید، فقط کاتب

معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی سازمان ثبت به شهروندان توصیه کرد که هیچ نگرانی و شتابی برای ثبت ادعا نداشته باشند، زیرا این تکلیف در حال حاضر تنها بخش مشخصی از املاک را شامل می‌شود و قانون مهلت‌های کافی برای انجام مراحل پیش‌بینی کرده است.

وی تأکید کرد: متقاضیان حتماً فرآیند ثبت ادعا را فقط از طریق سکوی رسمی «کاتب» انجام دهند و از مراجعه به مسیرها یا سامانه‌های غیررسمی که ممکن است زمینه سوءاستفاده افراد سودجو را فراهم کند، خودداری کنند.

آثار حقوقی ثبت ادعا

طاهریان هشدار داد که ثبت ادعا دارای آثار و مسئولیت‌های قانونی است و مردم باید با حسن نیت و دقت کامل نسبت به بارگذاری مدارک و ثبت اطلاعات اقدام کنند. وی تصریح کرد: قانون برای ثبت ادعاهای خلاف واقع، ضمانت اجراهای مشخصی پیش‌بینی کرده است.

طراحی سامانه برای استفاده عمومی

معاون سازمان ثبت اسناد درباره طراحی این سامانه گفت: از ابتدا تلاش کردیم فرآیندها به ساده‌ترین شکل ممکن طراحی شود تا مردم بدون نیاز به دانش تخصصی حقوقی یا فنی بتوانند شخصاً مراحل ثبت ادعا را انجام دهند. هدف این بوده که متقاضی تنها با چند مرحله ساده بتواند اطلاعات خود را ثبت کند.

وی افزود: در تمامی بخش‌هایی که احتمال ابهام وجود داشته، راهنماهای لازم در سامانه پیش‌بینی شده است. برای نمونه اگر متقاضی قصد ثبت ادعا بر اساس قولنامه، صلح‌نامه، گواهی انحصار وراثت یا سایر اسناد را داشته باشد، سامانه توضیح می‌دهد که هر عنوان دقیقاً چه مفهومی دارد و چه مدارکی باید بارگذاری شود. حتی فرم‌های سامانه نیز متناسب با نوع مستند، اطلاعات متفاوتی درخواست می‌کنند.

طاهریان در پایان تأکید کرد: اولویت اصلی سازمان ثبت این بوده است که مردم بتوانند بدون نیاز به مراجعه به اشخاص واسطه و با کمترین میزان پیچیدگی، فرآیند ثبت ادعا را شخصاً انجام دهند و از خدمات الکترونیکی سازمان به آسانی بهره‌مند شوند.