نخستین همایش «حقوقدانان جان‌فدا» روز یکشنبه، پنجم مرداد ۱۴۰۵، با هدف تبیین ابعاد حقوقی تجاوز نظامی اخیر و پیگیری مسئولیت عاملان آن در مجامع بین‌المللی برگزار شد. در این مراسم که با استقبال گسترده جامعه حقوقی کشور مواجه شد، کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، به همراه جمعی از حقوقدانان برجسته و استادان دانشگاه حضور داشتند.

دیپلماسی عزتمند در برابر تجاوز نظامی

حسن فدایی، حقوق‌دان و عضو هیئت علمی دانشگاه، به عنوان نخستین سخنران این همایش، به تشریح ابعاد حقوقی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی پرداخت و اظهار داشت: پیگیری‌های حقوقی این تجاوز آشکار در مجامع بین‌المللی با عنوان نقض آشکار حقوق بین‌الملل در حال انجام است و این موضوع می‌تواند زمینه پاسخگویی حقوقی عاملان این اقدامات را فراهم آورد.

وی با اشاره به پویش مردمی «جان‌فدا» تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پویش، اثبات قدرت نرم و انسجام اجتماعی ملت ایران بود. حضور مردم در صحنه نشان داد که سرمایه اجتماعی و همبستگی ملی می‌تواند حتی از بمباران‌های راهبردی نیز اثرگذارتر باشد و همین حضور به پشتوانه و قوت قلب جبهه مقاومت تبدیل شد.

فدایی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت دیپلماسی عزتمند تأکید کرد و گفت: هرچند امروز در میدان و خیابان از اقتدار برخورداریم، اما این اقتدار باید در عرصه دیپلماسی نیز با حفظ عزت ملی نمود پیدا کند. تاریخ اسلام نمونه‌های روشنی از دیپلماسی مبتنی بر عزت و اقتدار را به نمایش گذاشته است.

وی در ادامه با استناد به روایتی از دوران امام علی(ع)، داستان «ترماح» را روایت کرد که با شجاعت و بدون هراس، در برابر معاویه ایستاد و عزت اسلام را حفظ کرد. این حقوق‌دان تأکید کرد که دیپلماسی عزتمند نه از هیبت ظاهری دشمن هراس دارد و نه از بیان حقیقت عقب‌نشینی می‌کند.

تروریسم دارویی؛ ابعاد حقوقی حملات به زیرساخت‌های سلامت

فاطمه نداف، دیگر سخنران این همایش، با تشریح ابعاد حملات هدفمند به زیرساخت‌های دارویی کشور، خواستار گنجاندن موضوع «تروریسم دارویی» در پرونده‌های حقوقی بین‌المللی شد. وی تأکید کرد که این اقدامات سلامت بیماران و غیرنظامیان را به‌صورت مستقیم هدف قرار داده است.

نداف با اشاره به حمله به ۲۵ مرکز و مجموعه دارویی در جریان جنگ اظهار کرد: کارخانه‌های تولید دارو، انبارهای ذخیره دارو و شبکه‌های توزیع از جمله مراکزی بودند که مورد حمله قرار گرفتند. این اقدام نشان‌دهنده یک حمله سازمان‌یافته، هدفمند و چندلایه علیه امنیت دارویی کشور است.

وی با تشریح مصادیق این حملات افزود: انبار ذخیره داروهای بیماران خاص، از جمله داروهای بیماران مبتلا به ام‌اس و همچنین شیرخشک نوزادان، در جریان یکی از حملات دچار آتش‌سوزی شد و بخش عمده‌ای از ذخایر آن از بین رفت. همچنین شرکت «توفیق دارو» که در تولید داروهای پیچیده و پرهزینه بیماران سرطانی، هموفیلی و ام‌اس فعالیت داشت، هدف قرار گرفت که می‌تواند وابستگی کشور به واردات دارو را افزایش دهد.

این حقوقدان ادامه داد: شرکت سها وابسته به جمعیت هلال احمر که در تأمین اقلام حیاتی از جمله پانسمان، آنتی‌بیوتیک و تجهیزات درمانی نقش دارد و نیز انستیتو پاستور ایران با بیش از یک قرن سابقه در تولید واکسن و کنترل بیماری‌های واگیردار، از دیگر مراکزی بودند که مورد حمله قرار گرفتند.

لزوم پیگیری بین‌المللی تروریسم دارویی

نداف با اشاره به محدودیت مسیرهای واردات دارو، جلوگیری از ورود کمک‌های بشردوستانه و استمرار تحریم‌های دارویی، تأکید کرد که این عوامل فشار مضاعفی بر نظام سلامت کشور وارد کرده است. وی از مسئولان و فعالان حوزه سلامت برای حفظ ذخایر دارویی کشور قدردانی کرد و گفت: امنیت دارویی امروز کشور حاصل تلاش گسترده مجموعه‌ای از مسئولان، کادر درمان، تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی است.

این حقوقدان در پایان خاطرنشان کرد: این تلاش‌ها نباید موجب نادیده گرفتن ابعاد حقوقی حملات هدفمند به زیرساخت‌های دارویی شود و لازم است موضوع «تروریسم دارویی» در کنار سایر پرونده‌های حقوقی و بین‌المللی با جدیت پیگیری شود.

جمع‌بندی

نخستین همایش حقوقدانان جان‌فدا در حالی به کار خود پایان داد که شرکت‌کنندگان بر ضرورت پیگیری حقوقی جنایات جنگی و تجاوز نظامی علیه ایران در مجامع بین‌المللی تأکید کردند. این گردهمایی نشان داد که جامعه حقوقی کشور آماده است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل، پاسخگوی حقوقی عاملان تجاوز و جنایت علیه ملت ایران باشد.