رانندگی بدون داشتن گواهینامه رسمی در قوانین جمهوری اسلامی ایران یک تخلف ساده رانندگی نیست، بلکه جرمی با پیامدهای کیفری و مالی سنگین محسوب میشود. قانونگذار برای مهار این معضل اجتماعی، مجازاتهایی از جزای نقدی تا حبس تعزیری پیشبینی کرده است که در صورت تکرار تخلف، شدت بیشتری مییابد.
مجازات قانونی رانندگی بدون گواهینامه
بر اساس ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هر شخصی که بدون دریافت گواهینامه رسمی از مراجع ذیصلاح اقدام به رانندگی با وسایل نقلیه موتوری کند، مرتکب جرم شده است. برای مرتبه نخست، دادگاه میتواند یکی از سه حالت زیر را اعمال کند: حبس تعزیری تا دو ماه، جزای نقدی تا سقف ۳۳ میلیون ریال، یا هر دو مجازات همزمان.
نکته قابل تأمل آنکه در صورت ارتکاب مجدد این تخلف، قانون برخورد سختگیرانهتری دارد و فرد خاطف به دو تا شش ماه حبس تعزیری محکوم خواهد شد. این افزایش محسوس مجازات نشاندهنده اهمیت دریافت گواهینامه رسمی از سوی قانونگذار است.
مسئولیت مالک خودرو در قبال راننده فاقد گواهینامه
بر اساس ماده ۱۹۹ آییننامه راهنمایی و رانندگی، مالک خودرو نیز در قبال این تخلف بیمسئولیت نیست. اگر مالک با آگاهی از نداشتن گواهینامه، وسیله نقلیه خود را در اختیار فرد فاقد مجوز قرار دهد، از نظر قانونی معاون در جرم شناخته میشود و نمیتواند از مسئولیتهای حقوقی و کیفری ناشی از این اقدام شانه خالی کند. این قانون بهویژه برای والدینی که خودروی شخصی را در اختیار فرزندان نوجوان یا جوان فاقد گواهینامه خود قرار میدهند، هشداری جدی محسوب میشود.
آمار نگرانکننده از تخلف در کشور
آمارهای منتشر شده از سوی پلیس راهور نشان از گستردگی قابل توجه این تخلف در سطح کشور دارد. سرهنگ فیروز کشیر، معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور تهران بزرگ، پیشتر اعلام کرده بود که تنها در ده ماه نخست سال ۱۴۰۳، بیش از ده هزار و دویست راننده فاقد گواهینامه در تهران بزرگ شناسایی و به مراجع قضایی معرفی شدهاند. این آمار تنها مختص پایتخت است و آمار سراسری قطعاً بسیار بالاتر خواهد بود.
وضعیت در حوزه موتورسیکلت بحرانیتر است. بر اساس اعلام پلیس راهور در سال ۱۴۰۳، بیش از شش و نیم میلیون موتورسیکلتسوار در سراسر کشور بدون داشتن گواهینامه معتبر تردد میکنند. این پدیده افزون بر برهم زدن نظم ترافیکی، به یکی از عوامل اصلی افزایش شدت تصادفات شهری تبدیل شده است.
عواقب سنگینتر در صورت تصادف
خطرات رانندگی بدون گواهینامه به جریمه و حبس کوتاهمدت ختم نمیشود. اگر راننده فاقد گواهینامه مرتکب تصادف منجر به جرح یا فوت شود، دادگاه علاوه بر مجازات ماده ۷۲۳، به دلیل فقدان مهارت و تسلط کافی بر خودرو، میتواند حکم به پرداخت دیه و حبس تعزیری سنگینتری صادر کند. بسیاری از این رانندگان فاقد بیمهنامه معتبر هستند و توانایی مالی برای پرداخت دیههای سنگین را ندارند که این موضوع در نهایت به صدور حکم زندان طولانیتر منجر میشود.
توصیههای پلیس راهور به شهروندان
پلیس راهور تأکید دارد که بر اساس وظایف قانونی خود، با هرگونه رانندگی بدون گواهینامه بهطور قاطع برخورد کرده و متخلفان را بدون اغماض به دادسرا معرفی خواهد کرد. مسئولان انتظامی از خانوادهها خواستهاند که هرگز به فرزندان فاقد گواهینامه خود اجازه رانندگی ندهند. بهترین راهکار برای جلوگیری از این معضل و پیامدهای سنگین کیفری و مالی آن، شرکت در دورههای آموزشی معتبر و دریافت گواهینامه رسمی پیش از رانندگی است؛ اقدامی که هم امنیت جان راننده و دیگران را تأمین میکند و هم از برخوردهای قضایی و انتظامی جلوگیری خواهد کرد.
نظرات (0)