جشنواره فیلم ونیز، یکی از معتبرترین رویدادهای سینمایی جهان، در آستانه برگزاری هشتاد و سومین دوره خود با موجی از اعتراضهای سازمانهای سینمایی ایتالیا مواجه شده است. محور اصلی این اعتراضها، غیبت چشمگیر کارگردانان زن در بخش رقابتی جشنواره است.
تنها یک فیلم از کارگردان زن در بخش رقابتی
بر اساس فهرست اعلامشده برای بخش مسابقه جشنواره ونیز ۲۰۲۶، از میان ۲۰ فیلم حاضر تنها یک اثر به کارگردانی یک زن انتخاب شده است. این فیلم با عنوان «زن ناشناس» ساخته میالتحی، کارگردان دانمارکی-مصری، تنها نماینده کارگردانان زن در این بخش خواهد بود. این در حالی است که سال گذشته ۶ فیلم از ۲۱ فیلم بخش رقابتی به کارگردانان زن تعلق داشت.
اعتراض سازمانهای سینمایی ایتالیا
چندین سازمان معتبر سینمایی ایتالیا از جمله «زنان در سینما، تلویزیون و رسانه ایتالیا» با انتشار بیانیهای مشترک که روز دوشنبه در روزنامه معروف «لا رپوبلیکا» منتشر شد، به این انتخاب اعتراض کردند. در این بیانیه که بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشته، تأکید شده است: «این یک انتخاب تکبعدی است؛ کاملاً مردانه!»
امضاکنندگان این بیانیه که شامل انجمن کارگردانان سینمای ایتالیا، ۱۰۰ تن از چهرههای بخش جنبی «روزهای ونیز»، شبکه سمعی و بصری زنان اروپا و سازمان کارگردانان مستند ایتالیا میشوند، نسبت به حضور ۷ کارگردان مرد به عنوان نماینده سینمای ایتالیا در بخش رقابتی و خارج از مسابقه اعتراض کردهاند و یادآور شدهاند که حتی یک سینماگر زن ایتالیایی در این میان دیده نمیشود.
بیانیه تند منتقدان
در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «کیفیت یک مقوله خنثی و عینی معلق در بالای تاریخ نیست، بلکه مفهومی است که حرکت میکند و تکامل مییابد و هنر میدان نبردی است که از بدنها، اشکها، خون و قدرت ساخته شده است. این یک چیز آسمانی نیست که فرشتگان کیفیت بدون جنسیت در آن بال بزنند!»
این بیانیه تأکید دارد که هر انتخاب نتیجه یک نگاه، فرهنگ و باور است و نمیتوان کیفیت را از زمینههای اجتماعی و فرهنگی آن جدا کرد. نویسندگان این بیانیه هشدار دادهاند که معیارهای سنجش کیفیت باید همواره مورد پرسش قرار گیرند و نمیتوان با دیدن نتایج نامتعادل هر ساله، به سادگی نتیجه گرفت که کارگردانان زن «به اندازه کافی خوب نیستند».
دفاعیات مدیر هنری جشنواره
آلبرتو باربرا، مدیر هنری جشنواره ونیز، در مصاحبهای در هفته گذشته به انتقادها پاسخ داد. او با اشاره به سابقه جشنواره ونیز در حمایت از سینماگران زن گفت: «فکر نمیکنم بتوان ما را به تعصب علیه کارگردانان زن متهم کرد، زیرا از سال ۲۰۰۰، ونیز جوایز برتر را به کارگردانان زن بیشتری در مقایسه با کن، برلین یا سایر جشنوارهها اهدا کرده است.»
باربرا به این نکته اشاره کرد که در ۵ سال اخیر، ۳ فیلمساز زن موفق به کسب شیر طلای ونیز شدهاند: کلوئی ژائو برای «سرزمین کوچنشینان» در سال ۲۰۲۰، آدری دیوان برای «اتفاق» و لورا پویتراس برای مستند «تمام زیبایی و خونریزی» در سال ۲۰۲۲. همچنین مائورا دلپرو کارگردان زن ایتالیایی سال گذشته شیر نقرهای هیئت داوران را برای فیلم «ورمیلیو» از آن خود کرد.
مدیر هنری جشنواره همچنین خاطرنشان کرد که روسای هر سه هیئت داوران بخشهای اصلی امسال زن هستند: مگی جیلنهال رئیس هیئت داوران بخش مسابقه، والری دونزلی رئیس هیئت داوران بخش «افقها» و کارولینا کاوالی رئیس هیئت داوران جایزه ونیز لوئیجی د لورنتیس برای اولین فیلم.
کاهش آثار ارسالی کارگردانان زن
باربرا کاهش تعداد فیلمهای کارگردانان زن را یکی از دلایل این وضعیت عنوان کرد. به گفته او، فیلمهای کارگردانان زن امسال تنها ۲۴ درصد از کل آثار ارسالی را تشکیل میدادند، در حالی که سال گذشته این رقم ۳۰ درصد بود. او افزود: «متأسفانه آنها از کیفیت پایینتری برخوردار بودند، بنابراین نتوانستیم فیلمهای بیشتری را در بخش مسابقه بگنجانیم. این یک ناامیدی بزرگ است، اما نباید هیچ سوءظنی به احتمال جانبداری از سوی ما وجود داشته باشد. تنها معیاری که ما دنبال میکنیم، کیفیت فیلمها است.»
باربرا تأکید کرد: «ما کاملاً با انتخاب فیلمها بر اساس جنسیت مخالفیم و اگر تصور شود زنان به دلیل زن بودنشان انتخاب شدهاند، نه به دلیل اینکه فیلم خوبی ساختهاند، تحقیرآمیز است.»
بخشهای دیگر جشنواره وضعیت بهتری دارند
با وجود انتقادها از بخش رقابتی اصلی، در سایر بخشهای جشنواره حضور زنان پررنگتر است. بخش «افقهای ونیز» که به صداهای نوظهور اختصاص دارد، ۸ فیلم از ۱۹ فیلم خود (حدود ۴۲ درصد) را به کارگردانان زن اختصاص داده است. بخش مستقل «روزهای ونیز» نیز ۱۴ فیلم از ۲۵ عنوان اصلی را به کارگردانان زن سپرده است. در بخش «هفته منتقدان» که به اولین آثار اختصاص دارد، ۲ کارگردان زن در میان ۷ فیلم منتخب حضور دارند.
جشنواره ونیز ۲۰۲۶
هشتاد و سومین دوره جشنواره فیلم ونیز از ۲ تا ۱۲ سپتامبر (۱۱ تا ۲۱ شهریور) برگزار خواهد شد و انتظار میرود بحث درباره انتخاب فیلمهای بخش رقابتی به یکی از موضوعات داغ امسال تبدیل شود.
نظرات (0)