بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در اقدامی جدید، شرط بازگشت ۸۰ درصد از برگه‌های دسته‌چک پیشین را برای متقاضیان دریافت دسته‌چک جدید، به تفکیک نوع رسانه چک (کاغذی یا الکترونیکی) محاسبه می‌کند. این تصمیم از چهارشنبه ۲۴ تیرماه ۱۴۰۵ در سامانه یکپارچه صدور دسته چک (صیاد) عملیاتی شده است.

جداسازی قاعده کنترلی ۸۰ درصد

بر اساس ابلاغیه جدید بانک مرکزی، پیش از این شرط تعیین تکلیف و بازگشت حداقل ۸۰ درصد از برگه‌های دسته‌چک قبلی برای صدور دسته‌چک جدید به صورت یکپارچه برای همه انواع چک اعمال می‌شد. اما با رویه جدید، این قاعده به صورت مستقل برای چک‌های کاغذی و الکترونیکی محاسبه می‌شود. به این ترتیب، استفاده نکردن از ۸۰ درصد برگه‌های چک کاغذی، مانعی برای دریافت دسته‌چک الکترونیک نخواهد بود و بالعکس.

این اقدام با هدف عدم وابستگی این دو ابزار پرداخت به یکدیگر و شتاب‌بخشی به روند نفوذ چک الکترونیک در شبکه بانکی کشور به اجرا درآمده است. بانک مرکزی پیش‌تر در نامه‌ای به شماره ۶۵۳۸۱/۰۵ مورخ ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، نحوه محاسبه این قاعده کنترلی را ابلاغ کرده بود.

الزام بانک‌ها به پذیرش غیرحضوری چک الکترونیک

در ادامه سیاست‌های تشویقی برای گسترش استفاده از چک الکترونیک، بانک مرکزی در نامه دیگری به شماره ۴۶۴۳۰/۰۵ مورخ ۹ خرداد ۱۴۰۵، تمام بانک‌ها را مکلف کرده است تا امکان پذیرش و کارسازی غیرحضوری چک الکترونیکی را برای مشتریان خود فراهم کنند.

بر اساس این بخشنامه، بانک‌ها باید زیرساخت‌های لازم برای ارائه خدمات چک الکترونیک به صورت غیرحضوری را ایجاد کنند. این اقدام گام مهمی در جهت تسهیل خدمات بانکی و کاهش مراجعه حضوری مشتریان به شعب محسوب می‌شود.

پایش عملکرد بانک‌ها در نقشه راه چک الکترونیک

بانک مرکزی همچنین اعلام کرده است که مؤلفه «واگذاری چک‌های الکترونیکی به صورت غیرحضوری» به عنوان یکی از شاخص‌های عملکردی پایش فعالیت بانک‌ها در نقشه راه توسعه چک الکترونیک تعیین شده است. این شاخص به صورت مستمر مورد رصد و پایش قرار می‌گیرد تا میزان پایبندی بانک‌ها به اجرای این سیاست ارزیابی شود.

گفتنی است چک الکترونیک به عنوان یکی از ابزارهای نوین پرداخت در نظام بانکی کشور، مزایایی از جمله کاهش خطر جعل و تقلب، سرعت بیشتر در فرآیندهای بانکی و امکان مدیریت بهتر حساب‌ها را برای مشتریان به همراه دارد. با اجرای این سیاست جدید، انتظار می‌رود استقبال از این ابزار پرداخت مدرن افزایش یابد.

تأثیر بر مشتریان بانکی

با اجرای این طرح، مشتریانی که از دسته‌چک کاغذی استفاده می‌کنند، می‌توانند بدون توجه به میزان استفاده از چک‌های کاغذی خود، نسبت به دریافت دسته‌چک الکترونیک اقدام کنند. این امر به ویژه برای کسب‌وکارها و فعالان اقتصادی که نیاز به تنوع در ابزارهای پرداخت دارند، بسیار حائز اهمیت است.

بانک مرکزی اعلام کرده است که تمهیدات لازم برای اجرای این سیاست در سراسر شبکه بانکی کشور اندیشیده شده و بانک‌ها موظف به رعایت آن هستند.