دادستانی تهران با ورود به موضوع ثبت سفارش خودروهای سنگین (کشنده)، خلأ مهمی را در این فرآیند شناسایی و نسبت به رفع آن اقدام کرد. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، مشخص شد که در سامانه ثبت سفارش، الزامی برای درج شماره شناسایی وسیله نقلیه (VIN) در زمان ثبت سفارش وجود ندارد که همین موضوع زمینه‌ساز سوءاستفاده‌های گسترده شده بود.

شناسایی خلأ سامانه‌ای

بر اساس اعلام دادستان تهران، نبود الزام به درج شماره VIN در زمان ثبت سفارش کشنده‌ها، امکان ثبت سفارش‌های فاقد خودروی مشخص یا اصطلاحاً «ثبت سفارش خام» را فراهم کرده بود. این خلأ اجرایی نه تنها شفافیت فرآیند واردات را کاهش می‌داد، بلکه بستری برای خرید و فروش ثبت سفارش و شکل‌گیری شبکه‌های دلالی و واسطه‌گری در این حوزه ایجاد کرده بود.

صالحی، دادستان تهران، با اشاره به این موضوع تأکید کرد که این رویه نادرست می‌توانست به ایجاد رانت و فساد در زنجیره تأمین خودروهای سنگین منجر شود و از این رو، دستگاه قضایی به موضوع ورود پیدا کرد.

دستور قضایی برای اصلاح فرآیند

در پی بررسی‌های کارشناسی، دادستانی تهران به سازمان توسعه تجارت ایران دستور داد تا نسبت به اصلاح فرآیندهای سامانه ثبت سفارش اقدام کند. بر اساس این دستور، سامانه ثبت سفارش باید به گونه‌ای اصلاح شود که امکان و الزام درج شماره VIN همزمان با ثبت سفارش کشنده‌ها فراهم گردد و از ثبت سفارش خودرو با شماره VIN نامشخص جلوگیری به عمل آید.

به گفته دادستان تهران، سازمان توسعه تجارت موظف است ضمن اعمال اصلاحات فنی و سامانه‌ای، ترتیبی اتخاذ کند که ثبت سفارش کشنده صرفاً پس از درج و احراز شماره VIN امکان‌پذیر باشد.

افزایش شفافیت در واردات

این اقدام قضایی که در چارچوب رویکرد پیشگیرانه دستگاه قضایی برای شناسایی و رفع بسترهای فساد انجام شده است، می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر شفافیت فرآیند واردات خودروهای سنگین داشته باشد. با الزامی شدن درج شماره VIN، امکان رصد دقیق فرآیند واردات از مبدأ تا مقصد فراهم شده و از ایجاد و نقل‌وانتقال ثبت سفارش‌های فاقد منشأ مشخص جلوگیری می‌کند.

دادستان تهران با اشاره به اهمیت اصلاح فرآیندهای اجرایی و رفع خلأهای سامانه‌ای به عنوان یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیری از فساد، تأکید کرد که این رویکرد با جدیت در دادستانی تهران ادامه خواهد یافت.

تأثیر بر بازار خودروهای سنگین

کارشناسان اقتصادی معتقدند این اقدام می‌تواند به ساماندهی بازار واردات خودروهای کشنده کمک کرده و از افزایش قیمت‌های کاذب ناشی از دلالی در این بخش جلوگیری کند. خودروهای کشنده به عنوان یکی از ملزومات اصلی صنعت حمل‌ونقل کشور، همواره با چالش‌های تأمین و نوسانات قیمتی مواجه بوده‌اند و شفاف‌سازی فرآیند ثبت سفارش می‌تواند گامی مؤثر در جهت ثبات این بازار باشد.