هشدار درباره سنوات ارفاقی

مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، روز چهارشنبه در جلسه هم‌اندیشی با شرکای اجتماعی و تشکل‌های کارآفرینی استان، نسبت به رشد چشمگیر بازنشستگی‌های مبتنی بر سنوات ارفاقی هشدار داد. به گفته وی، اکنون ۵۲ درصد از بازنشستگی‌ها با استفاده از سنوات ارفاقی صورت می‌گیرد که این رقم نگران‌کننده است.

سالاری با اشاره به عملکرد کمیته‌های استانی بررسی مشاغل سخت و زیان‌آور گفت: این کمیته‌ها به دلیل رویکردهای متفاوت، تقریباً با تمامی درخواست‌ها موافقت می‌کنند، در حالی که باید به خاطر منابع حق‌الناسی تأمین اجتماعی و رعایت عدالت، بررسی‌های دقیق‌تری انجام دهند.

بار مالی بازنشستگی‌های زودهنگام

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی به تضاد منافع و زیان مالی ناشی از این موضوع اشاره کرد و افزود: هر رأی بازنشستگی بار مالی جدیدی به سازمان تحمیل می‌کند و این زیان نه تنها به سازمان، بلکه به کل جامعه کارگری بازمی‌گردد. منابعی که باید صرف خدمات‌رسانی به کارگران واقعی شود، به ناحق هزینه می‌شود.

وی تأکید کرد که نگاه‌های نادرست در این فرآیند نهادینه شده و به جای برخورد با معلول، باید اصل سازوکار معیوب اصلاح شود.

تغییر سازوکار بررسی عناوین شغلی

سالاری از تغییرات ساختاری مهم در نحوه رسیدگی به اعتراضات مربوط به عناوین شغلی خبر داد. وی توضیح داد: تا پیش از این، هیأت‌های حل اختلاف کارگر و کارفرما در ادارات کار، مرجع تغییر عناوین شغلی بودند و سازمان تأمین اجتماعی تنها مجری آرای آنها بود. اما طبق رأی اخیر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، از این پس مرجع رسیدگی به اعتراضات مربوط به اصلاح عناوین شغلی در لیست بیمه، خود سازمان تأمین اجتماعی خواهد بود.

به گفته مدیرعامل تأمین اجتماعی، این سازمان اعلام کرده است که بدون تغییر عنوان شغلی در لیست بیمه، امکان اعمال سنوات ارفاقی وجود ندارد و تمرکز بر نظارت بر لیست‌های بیمه افزایش می‌یابد.

وضعیت بحرانی منابع و مصارف

سالاری با تشریح وضعیت منابع و مصارف سازمان تأمین اجتماعی، اصلاح برخی قوانین از جمله قانون مشاغل سخت و زیان‌آور را ضروری عنوان کرد. وی تأکید نمود که اصلاحات پیشنهادی شامل مشاغلی که ذاتاً سخت و زیان‌آور هستند نخواهد شد و شاغلان این بخش‌ها همچنان از مزایای قانونی برخوردار خواهند بود.

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی با بیان اینکه این سازمان یک نهاد عمومی غیردولتی است که بدون اتکا به بودجه عمومی و مالیات و تنها از محل حق بیمه اداره می‌شود، افزود: در حال حاضر، درآمدهای ماهانه سازمان حتی کفاف پرداخت حقوق مستمری‌بگیران را نمی‌دهد.

افزایش شتاب‌دار جمعیت بازنشستگان

سالاری از افزایش قابل توجه جمعیت مستمری‌بگیران خبر داد و گفت: تنها در چهار ماه اخیر، حدود ۲۰۰ هزار نفر به جمعیت بازنشستگان و مستمری‌بگیران اضافه شده است. همچنین تقاضا برای بیمه بیکاری از ۴۰ هزار نفر در شرایط عادی به ۳۰۰ هزار نفر رسیده که ۱۷۰ هزار مورد آن تأیید شده است.

وی ریشه اصلی مشکلات فعلی را تصمیمات موردی و تسهیل بیش از حد شرایط بازنشستگی در دهه‌های گذشته دانست که منجر به تورم جمعیت مستمری‌بگیران به ۵.۲ میلیون نفر شده است.

مدل جدید محاسبه مستمری

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی به موضوع نحوه محاسبه مستمری بازنشستگی نیز اشاره کرد و گفت: بخشی از بیمه‌شدگان در دو سال پایانی اشتغال، افزایش قابل توجهی در دستمزد مشمول کسر حق بیمه دارند که در برخی موارد با سوابق پرداخت حق بیمه در سال‌های قبل همخوانی ندارد.

سالاری افزود: در مدل پیشنهادی جدید محاسبه مستمری، هدف اصلی جلوگیری از فرار بیمه‌ای، ثبت دستمزد واقعی و صیانت از حقوق بیمه‌شدگان است. بر این اساس، ارسال مزد واقعی می‌تواند به افزایش مستمری بازنشستگان منجر شود.

وی مراقبت و نظارت نیروی کار بر ثبت صحیح مزد و حق بیمه را از الزامات اجرای این شیوه عنوان کرد و خاطرنشان ساخت: این رویکرد علاوه بر کاهش فرار بیمه‌ای، زمینه افزایش حقوق بازنشستگی و شفافیت بیشتر در نظام بیمه‌ای را فراهم می‌کند.

ضرورت اصلاحات ساختاری

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی در پایان تأکید کرد که بدون اصلاحات در سن بازنشستگی، سنوات لازم و قواعد بازماندگان، مشکلات نقدینگی سازمان حل نخواهد شد. وی از اتاق‌های بازرگانی و تشکل‌های کارگری خواست در انتخاب نمایندگان خود برای کمیته‌های جدید دقت کنند تا افرادی انتخاب شوند که به جای بخشش از کیسه بیت‌المال، به دنبال اجرای عدالت باشند.