فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۱۰» روایتی از دنیای کودکان کاری است که در میان مشغله‌های روزمره، با یک بطری خالی آب فوتبال بازی می‌کنند و برای لحظاتی از فشار زندگی فاصله می‌گیرند. مسعود منصوری، کارگردان این اثر، در گفت‌وگویی تازه از روند شکل‌گیری ایده و چالش‌های تولید این فیلم گفته است.

جرقه‌ای که از یک چهارراه بلند شد

ایده نخستین این فیلم از سوی پدرام صدرائی، تهیه‌کننده اثر مطرح شد. او روزی در یکی از چهارراه‌های پرتردد تهران، چند کودک را دیده بود که با یک بطری خالی آب مشغول بازی و فوتبال بودند؛ صحنه‌ای ساده که به گفته کارگردان، تأمل‌برانگیز بود و جرقه ساخت فیلم را زد. این تصویر اولیه کمکم با لایه‌های مضمونی بیشتری تکمیل شد و فیلمنامه نهایی شکل گرفت.

بازیگرانی که باورپذیرتر از واقعیت بودند

بازیگران این فیلم را کودکان و نوجوانانی تشکیل می‌دهند که اگرچه بازیگر یا علاقه‌مند به بازیگری هستند، اما توانایی خیره‌کننده‌ای در باورپذیر کردن نقش کودک کار از خود نشان دادند؛ به‌گونه‌ای که در برخی صحنه‌های خیابانی، رانندگان عبوری متوجه حضور دوربین نمی‌شدند و گمان می‌کردند با گروهی از کودکان کار واقعی روبه‌رو هستند.

منصوری درباره کار با این گروه سنی نیز توضیح داد که همکاری با کودکان همیشه شیرینی‌ها و لحظات دل‌نشین خاص خود را دارد، اما گرد هم آوردن چند کودک در فضای باز و شلوغ خیابان، مسئولیتی سنگین و دشوار است. خوشبختانه در طول سه روز فیلمبرداری، والدین این بازیگران به‌طور مداوم پشت صحنه حضور داشتند و با نظارت و همراهی خود، مانع بروز هرگونه مشکل یا حادثه شدند.

گریز از کلیشه‌های تکراری درباره فقر

کارگردان این فیلم در پاسخ به این پرسش که آیا پرداختن به کودکان کار در سینمای ایران به تکرار و کلیشه شدن نیفتاده است، تأکید کرد که راهکار اصلی آنها نمایش فقر از زاویه‌ای تازه و کمتر دیده‌شده بوده است. تلفیق آرزوهای معصومانه و کودکانه شخصیت‌ها با بازی فوتبال در میان خیابان و با همان بطری خالی آب، درست در زمانی که آنها به اجبار مشغول کار هستند، داستان را از چهارچوب‌های مرسوم جدا می‌کند و نگاهی متفاوت و خلاقانه به زندگی این کودکان ارائه می‌دهد.

پیام آسیب‌شناسانه فیلم

منصوری رویکرد کلی فیلم را کاملاً آسیب‌شناسانه توصیف کرد و گفت جامعه باید نسبت به سرنوشت این کودکان حساس باشد و راهکارهای عملی و حمایتی برای آنها ارائه دهد؛ چراکه آینده چنین کودکانی نه‌تنها آنها را از دستیابی به رؤیاهای شیرینشان بازمی‌دارد، بلکه در بلندمدت جامعه را نیز به‌سوی بحران‌های اجتماعی عمیق سوق می‌دهد.

او در پایان سخنان خود از تمامی مسئولان ذی‌ربط، به‌ویژه نهادهای فعال در حوزه تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان خواست که برای پخش گسترده این فیلم کمک کنند.

عوامل و بازیگران

در «کاپیتان شماره ۱۰» بازیگرانی چون سیامک بهزادی‌نیا، آریا کشاورز، حسنا نوری، طاها خالدی، آرتین مصدق، امیرعلی قاسمی، سامیار سلیمانی، عماد عربی، بنیامین خدابخشی، رادین بلادی، محمد نفری، محمدعلی شریفیان قدس و امیرعباس قاضی‌زاده به ایفای نقش پرداخته‌اند.

این فیلم که در مدرسه فیلم پدرام صدرائی تهیه و تولید شده، عوامل دیگری نیز دارد؛ از جمله مدیر فیلمبرداری مسعود صفرنیا، تدوینگر و طراح پوستر بهار ایروانی، مدیر صدابرداری امیرحسین عرب، طراح صدا نسیبه دالوند، مدیر تولید سورنا یگانه و طراح صحنه و لباس پدرام صدرائی طباطبائی. پخش بین‌الملل این اثر نیز بر عهده فرست اسکرین است.