سینما نور کرمان، یکی از قدیمیترین سالنهای نمایش ایران با بیش از ۷۵ سال قدمت، همچنان میان ویرانههای بافت تاریخی شهر رها شده است. این بنا که از سال ۱۳۸۳ تعطیل شده، پس از تخریب شبانه بخشی از آن در آذر ۱۴۰۳، تنها با ثبت اضطراری از نابودی کامل نجات یافته، اما سرنوشت نهایی مرمت و بازگشت آن به چرخه فعالیت، هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد.
روزگار درخشان نخستین سینمای مدرن کرمان
سینما نور که در فاصلهای اندک از میدان ارگ و بازار تاریخی کرمان قرار گرفته، نخستین سینمای مدرن استان به شمار میرفت. این مجموعه فعالیت خود را با نام «سینما شهداد» آغاز کرد و بعدها به «سینما نور» تغییر نام داد. آنچه این بنا را از دیگر سینماهای کشور متمایز میکرد، برخورداری از دو سالن نمایش بود؛ یک سالن روباز مخصوص ایام تابستان و یک سالن سرپوشیده به شیوه متداول.
این ویژگی معماری، سینما نور را سالها به یکی از قطبهای فرهنگی کرمان تبدیل کرده بود؛ مکانی که میزبان فیلمهای ماندگار و رویدادهای هنری متعدد بود و در دل بافت تاریخی شهر، نقشی بیبدیل در حیات اجتماعی و فرهنگی منطقه ایفا میکرد.
از تعطیلی تا وعدههای بیفرجام احیا
فعالیت سینما نور در سال ۱۳۸۳ متوقف شد و این مجموعه به تدریج به فراموشی سپرده شد. سالها بعد، در بهمن ۱۴۰۰ نخستین بار خبر احیای این سینما منتشر شد و امید تازهای در دل دوستداران فرهنگ کرمان زنده کرد؛ اما بررسیهای فنی نشان داد ساختمان به مراتب بیش از تصور فرسوده شده و بنا حتی در دو نوبت پیشین بازسازی شده است.
در آذر ۱۴۰۱، اقدامات اولیه مانند نخالهبرداری و سبکسازی سازه انجام شد، اما پروژه که قرار بود ظرف ۹ ماه به پایان برسد، با رسیدن به مرحله فونداسیون و آرماتوربندی با مشکلات حقوقی و مالی تازهای روبهرو شد و عملاً نیمهکاره رها شد.
تخریب شبانه و ثبت اضطراری
در شامگاه ۲۶ آذر ۱۴۰۳، در حالی که بنا همچنان بلاتکلیف بود، بخشی از سینما به صورت شبانه تخریب شد. این حادثه وعدههای جدیتری برای حفظ بنا برانگیخت و در مهر ۱۴۰۴، مدیرکل ثبت و حریم آثار وزارت میراث فرهنگی در سفر به کرمان از ارسال پرونده سینما نور برای ثبت در فهرست آثار ملی خبر داد.
با گذشت ماهها، اما آنچه محقق شد صرفاً ثبت اضطراری بنا بود؛ اقدامی که تنها مانع تخریب بیشتر میشود و مشکل اساسی یعنی تعیین تکلیف نهایی مرمت و احیا را حل نمیکند. مهری جوادی، معاون میراث فرهنگی استان کرمان، با تأیید این اقدام اعلام کرد که مالک موظف است بنا را با حفظ کاربری فرهنگی و بر اساس ساختار اصلی آن مرمت کند. به گفته وی، حتی در صورت ورود پروژههای سرمایهگذاری نیز تغییر کاربری ممکن نیست و این بنا صرفاً به عنوان یک مرکز فرهنگی احیا خواهد شد، اما هنوز زمان مشخصی برای آغاز عملیات تعیین نشده و طرح مرمت از سوی مالک در انتظار است.
هشدار درباره خطرات جانی برای شهروندان
منصور ایرانمنش، عضو شورای اسلامی شهر کرمان، با هشدار درباره وضعیت این بنا، آن را «سرمایه اجتماعی در حال از بین رفتن» توصیف کرد و گفت استحکام نامناسب سینما نور به حدی نامطلوب است که بیم وقوع حوادث جبرانناپذیر برای شهروندان و عابران میرود. به باور او، رسیدگی به وضعیت این بنا دیگر یک مطالبه فرهنگی صرف نیست، بلکه به یک ضرورت ایمنی تبدیل شده است.
ایرانمنش با اشاره به اینکه پروژه احیا بار دیگر به حال خود رها شده، از نهادهای متولی خواست با هماهنگی و همافزایی، بازسازی این سینما را در دستور کار ویژه قرار دهند تا این بنای خاطرهانگیز بار دیگر به عنوان مرکزی فرهنگی پویا، بخشی از هویت شهری کرمان را زنده نگه دارد.
فعالان فرهنگی: وقت عبور از شعار و رسیدن به عمل است
زهرا سالاری، فعال حوزه فرهنگ و میراث فرهنگی کرمان، مهمترین مانع احیای این بنا را نبود عزم جدی و هماهنگ میان دستگاههای متولی دانست. او با اشاره به اینکه میراث فرهنگی، شهرداری، ارشاد و سایر نهادها هرکدام به نحوی در این پرونده دخیلاند اما هیچیک مسئولیت نهایی را نمیپذیرند، افزود که این پراکندگی کاری، وعدههای دادهشده را یکی پس از دیگری بینتیجه گذاشته است.
سالاری با هشدار نسبت به موقعیت سینما نور در یکی از پرترددترین نقاط شهر و مجاورت بازار تاریخی کرمان، تأکید کرد ثبت اضطراری گامی مثبت اما ناکافی است و شهروندان چشمانتظار یک برنامه عملیاتی مشخص با زمانبندی معین هستند. به گفته او، «وقت آن رسیده که از شعار عبور کنیم و به عمل برسیم؛ سینما نور میراثی برای همه کرمانیهاست و نباید اجازه دهیم این سرمایه ارزشمند در اثر بیتوجهی از بین برود.»
سینما نور که روزگاری پاتوق فرهنگی و هنری کرمانیها بود، این روزها در جوار پیادهراه ارگ، بازار قدیمی و مراکز تجاری و تفریحی، چون زخمی کهنه بر پیکره بافت تاریخی شهر خودنمایی میکند؛ زخمی که هر روز تعویق در مداوای آن، بازگشتش به زندگی را دشوارتر میکند.
نظرات (0)