شخصیتهای کارتونی خارجی سالهاست ویترین فروشگاههای نوشتافزار ایران را از آنِ خود کردهاند؛ از کرومی و دختر کفشدوزکی تا بنتن، کاراکترهایی که با ساخت یک انیمیشن یا فیلم پرمخاطب، خیلی زود راهشان را به دفتر و جامدادی دانشآموزان باز میکنند. در این میان، کمتر محصولی را میتوان یافت که بر پایه شخصیتهای ایرانی، اساطیری یا قرآنی ساخته شده باشد.
نوشتافزار؛ فراتر از یک کالای مصرفی
به باور فعالان حوزه صنایع فرهنگی، نوشتافزار صرفاً یک کالای مصرفی نیست؛ رسانهای است که دانشآموزان هر روز با آن سروکار دارند و میتواند در شکلگیری ذهنیت، الگوها و حتی قهرمانهای ذهنی آنان نقش داشته باشد. همین ظرفیت باعث میشود تصویر روی جلد دفتر، تنها یک طرح گرافیکی نباشد، بلکه بخشی از فرآیند الگوسازی و انتقال مفهوم به کودکان و نوجوانان شود. تجربه نشان داده که آموزش غیرمستقیم از مسیر صنایع فرهنگی، نسبت به آموزش مستقیم در کتابهای درسی، ظرفیت بیشتری برای ایجاد ارتباط عمیق با مخاطب کودک دارد.
از یک اپلیکیشن قرآنی تا دفترهای «هدی»
مؤسسه دانشبنیان مهاد شیراز یکی از مجموعههایی است که در همین مسیر حرکت کرده است. حمید افسری، مدیر این مؤسسه، در گفتوگو با خبرگزاری مهر توضیح میدهد که فعالیت جدی مهاد از سال ۱۳۹۶ با چند پروژه دیجیتالی در حوزه قصهها و بازیهای قرآنی و تولید چند انیمیشن برای پلتفرمهای بینالمللی آغاز شد. سال بعد، ایده ساخت یک کتاب تعاملی قرآنی برای کودکان شکل گرفت؛ اپلیکیشنی که همه قصهها و شخصیتهای قرآنی را در خود دارد، به ۱۶ زبان دنیا ترجمه شده و اکنون تنها در کافهبازار نزدیک به ۵۰۰ هزار مخاطب دارد؛ در گوگلپلی و اپاستور هم حدود ۳۵۰ هزار کاربر را جذب کرده است.
در این اپلیکیشن، کودک ضمن شنیدن داستان، در بازیها و گیمیفیکیشنهای مرتبط با آن شرکت میکند و با آیات موضوعی هر قصه نیز آشنا میشود. موفقیت این فضای دیجیتال، زمینه را برای ورود به بازار نوشتافزار فراهم کرد؛ چنانکه بسیاری از مخاطبان داخلی و خارجی پیگیر محصولاتی چون استیکر، جامدادی و دفتر با طرح همین شخصیتها بودند.
دفترهایی که قهرمان قرآنی میسازند
از سال گذشته، مهاد با برند «هدی» و با محوریت همان کاراکترهای اپلیکیشن، تولید دفتر و نوشتافزار را آغاز کرد. به گفته افسری، این محصولات با استقبال خوبی روبهرو شد و حالا ارتباطی دوسویه میان اپلیکیشن و نوشتافزار برقرار شده است؛ مخاطبان از طریق دفترها با اپلیکیشن آشنا میشوند و برعکس. در صفحه نخست دفاتر، معرفی شخصیتها آمده و یک کد QR مخاطب را به سایتی هدایت میکند که نسخه اپلیکیشن از آنجا قابل دانلود است.
برنامه توسعه نیز متوقف نمانده است. این مجموعه ۳۰ قصه دارد که بخشی از شخصیتهایشان پارسال به محصول تبدیل شدند و امسال سراغ نمادها و کاراکترهای داستانهای تولیدنشده رفتهاند. مهمترین محصول جدید، یک پلنر قرآنی است که برای دختران تازه به سن تکلیف رسیده طراحی شده؛ دفتر برنامهریزی هفتگی و محتوایی که همه فصلهای سال را پوشش میدهد.
رقابت دشوار با کرومی و بنتن
با وجود استقبال از طرحهای بومی، بازار نوشتافزار ایران همچنان در اختیار شخصیتهای خارجی برندشده است. افسری دلیل آن را ساده میداند: بازار از محصولاتی تبعیت میکند که کاراکترشان از قبل شناختهشده است؛ بنابراین تولیدکننده داخلی هم برای اطمینان از فروش، به سراغ همان شخصیتهای بینالمللی میرود. به گفته او، برخی تولیدکنندگان نوشتافزار کاری به محتوا ندارند و فقط از شخصیتهای روز انیمیشنها استفاده میکنند، چون دیگر نگران پسند بازار نیستند؛ این شخصیتها مخاطب خود را پیدا کردهاند.
با این حال، تجربه مهاد نشان میدهد مسیر ساخت یک قهرمان ایرانی هرچند دشوار، اما ممکن است. استقبال از شخصیتهای زن قرآنی پارسال چنان بود که امسال پلنر جدید نیز ابتدا با طراحی دخترانه عرضه شده است؛ طرحی که به گفته مدیر این مؤسسه، میتواند الگوهای قهرمانپروری را از قصههای قرآنی به دختران و نوجوانان منتقل کند و سهمی هرچند کوچک از بازار را به روایتهای بومی اختصاص دهد.
نظرات (0)