یازدهمین نشست پویش ملی «خیزش برای ایران» با محوریت سلامت روان و مشاوره خانواده به میزبانی سازمان بهزیستی کشور برگزار شد. در این نشست که سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی، ضیا هاشمی، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور و دبیر پویش ملی خیزش برای ایران، و مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان حضور داشتند، راهکارهای ارتقای سلامت روان، توسعه خدمات مشاوره و تقویت تاب‌آوری اجتماعی بررسی شد.

این پویش با هدف تقویت همبستگی اجتماعی و بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، نهادهای مدنی و تشکل‌های مردمی برای مواجهه با مسائل اجتماعی کشور در دوره پس از جنگ تحمیلی شکل گرفته است.

یافته‌های پیمایش ملی؛ ۱۷ درصد جمعیت در انتظار مداخله

سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در این نشست با اشاره به اقدامات این سازمان در دوران پس از جنگ گفت: بهزیستی دو پیمایش ملی درباره وضعیت سالمندان و جامعه هدف خود انجام داده است تا آثار و پیامدهای جنگ بر سلامت روان و وضعیت اجتماعی افراد به‌صورت علمی ارزیابی شود.

وی با بیان اینکه در این دوره حدود ۱۷ پویش ملی به اجرا درآمده است، افزود: جنگ اگرچه آسیب‌هایی به همراه دارد، اما فرصت‌هایی مانند افزایش همبستگی اجتماعی نیز ایجاد می‌کند که باید این ظرفیت ارزشمند در کشور تقویت و گسترش یابد.

حسینی با تأکید بر اهمیت مداخله زودهنگام در آسیب‌های روانی ناشی از جنگ تصریح کرد: اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و دیگر تروماهای ناشی از جنگ، اگر در سه ماه نخست شناسایی و درمان شوند، در بسیاری از موارد قابل درمان هستند. به همین دلیل سازمان بهزیستی در همان زمان طلایی غربالگری سلامت روان را آغاز کرد و اکنون نیز مرحله مداخلات تخصصی در حال اجراست.

رئیس سازمان بهزیستی از همراهی اپراتور همراه اول نیز قدردانی کرد و گفت: این اپراتور با ارسال ۶۴ میلیون پیامک، امکان مشارکت گسترده مردم در غربالگری سلامت روان را فراهم کرد که از مهم‌ترین اقدامات به‌هنگام کشور در ایام جنگ بود. بر اساس یافته‌های اولیه، حدود ۱۷ درصد جمعیت نیازمند مداخلات جدی روان‌شناختی هستند و نتایج این طرح برای ارائه به هیئت دولت آماده شده است.

مسیر ارجاع؛ تقسیم کار ملی برای خدمات تخصصی

حسینی درباره نحوه ارجاع افراد به مراکز تخصصی توضیح داد: دانش‌آموزان و معلمان به مراکز مشاوره آموزش و پرورش، دانشجویان به مراکز مشاوره وزارت علوم، جامعه ایثارگری به مراکز مشاوره بنیاد شهید و مددجویان کمیته امداد و بهزیستی به مراکز مشاوره این دو نهاد هدایت می‌شوند. سایر اقشار نیز از خدمات مراکز وابسته به وزارت بهداشت و وزارت ورزش و جوانان بهره‌مند می‌شوند تا خدمات تخصصی به‌صورت هماهنگ ارائه شود.

به گفته وی، اعتبار توسعه خدمات مشاوره از ۷۰ میلیارد تومان در سال گذشته به ۲۰۰ میلیارد تومان در سال جاری افزایش یافته است. همچنین برای چهار استان آسیب‌دیده از جنگ اخیر، برنامه ویژه‌ای برای ارائه خدمات روان‌شناختی طراحی و اجرا شده است.

سلام محله؛ محله‌محوری در عمل

رئیس سازمان بهزیستی، محله‌محوری را مهم‌ترین رویکرد دولت چهاردهم دانست و گفت: طرح «سلام محله» با هدف شناسایی ظرفیت‌های انسانی محلات، توانمندسازی مردم و حل مسائل از درون محله آغاز شد. برای اجرای این طرح، ۲۷۵۰ کانون شامل مراکز مثبت زندگی، مدارس، مساجد و دیگر پایگاه‌های محلی انتخاب شده و سه هزار تسهیلگر آموزش‌دیده سازمان بهزیستی مسئول ساماندهی فعالیت‌های محله‌محور شدند.

وی با اشاره به نتایج پویش یک‌ماهه سلام محله افزود: ۳۷۰ هزار نفر آمادگی خود را برای مشارکت در فعالیت‌های داوطلبانه محله اعلام کردند و در حوزه‌هایی مانند خدمات عمومی، فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، سلامت و بهداشت، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، ورزش، اوقات فراغت، محیط زیست و گردشگری ثبت‌نام کردند. استان مازندران بیشترین تعداد داوطلب را به خود اختصاص داد.

در قالب این طرح ۲۵ نوع فعالیت در ۲۷۵۰ کانون محله‌محور پیش‌بینی شده است؛ از جمله ۷۷۴ کانون خاتم، ۶۹۲ مرکز سی‌بی‌آر، ۶۳۷ گروه مانا، ۴۲۸ مرکز مهارت‌آموزی، ۲۰۲ تسهیلگر اشتغال و ۱۴۲ پایگاه غربالگری بینایی.

حسینی از اجرای مرحله دوم این طرح نیز خبر داد که بر اساس آن سایر مجموعه‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مانند صندوق بازنشستگی کشوری، سازمان تأمین اجتماعی، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای و بانک رفاه کارگران به طرح محله‌محوری می‌پیوندند. در مرحله سوم نیز پیشنهاد شده است وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات سامانه و اپلیکیشن جامعی طراحی کند تا همه دستگاه‌های اجرایی خدمات خود را در آن ثبت کنند.

مشارکت ۴۱۰ درصدی مردم در ایام جنگ

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به مشارکت‌های مردمی در دوران جنگ گفت: مردم هزار و ۷۵۰ میلیارد تومان کمک نقدی و غیرنقدی به سازمان بهزیستی اختصاص دادند که نسبت به دوره مشابه رشد ۴۱۰ درصدی را نشان می‌دهد. این مشارکت‌ها بیانگر آن است که سازمان بهزیستی توانسته است حدود پنج درصد از ظرفیت و انرژی مشارکت اجتماعی جامعه را فعال و احیا کند.

تیم‌های محب و خط مشاوره ۱۴۸۰ در مدیریت بحران

ابراهیم غفاری، مدیرکل دفتر مشاوره و امور روان‌شناختی سازمان بهزیستی نیز با اشاره به آثار روانی جنگ گفت: جنگ علاوه بر خسارت‌های جسمانی، پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت روان افراد بر جای می‌گذارد. تیم‌های محب (مداخلات روانی اجتماعی در بلایا) و خط مشاوره تلفنی ۱۴۸۰ از مهم‌ترین ظرفیت‌های سازمان بهزیستی در مدیریت بحران هستند.

وی افزود: این خدمات با هدف کاهش استرس، پیشگیری از بروز اختلال استرس پس از سانحه، ارائه حمایت عاطفی و انجام کمک‌های اولیه روان‌شناختی به آسیب‌دیدگان ارائه می‌شود. در ایام جنگ، ۵ هزار و ۴۵۷ داوطلب تیم‌های محب در سراسر کشور کمک‌های اولیه روان‌شناختی ارائه کردند تا از تشدید آسیب‌های روحی و روانی افراد جلوگیری شود.