جراحی چاقی در سالهای اخیر به یکی از پرطرفدارترین روشهای درمان اضافهوزن شدید تبدیل شده است، اما پرسش اصلی بسیاری از بیماران این است که میان روشهای مختلف، کدام یک برای آنها مناسبتر است. به گفته متخصصان، پاسخ به این پرسش را نمیتوان بهصورت یک نسخه واحد برای همه تجویز کرد و هر بیمار باید بر اساس ویژگیهای اختصاصی خود ارزیابی شود.
محمدجواد باقری، فلوشیپ جراحی چاقی و متابولیک، با اشاره به اینکه جراحی متابولیک در حال حاضر مؤثرترین راهکار درمانی برای رسیدن به کاهش وزن باثبات در افراد واجد شرایط است، خاطرنشان کرد: انتخاب نوع جراحی باید با در نظر گرفتن وضعیت جسمانی، شرایط متابولیک، بیماریهای همراه و نیازهای خاص هر فرد انجام شود.
چه کسانی کاندیدای جراحی چاقی هستند؟
بر اساس معیارهای پزشکی، جراحی چاقی معمولاً برای افرادی توصیه میشود که شاخص توده بدنی (BMI) آنها ۳۵ یا بالاتر باشد. با این حال، در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ یا دیگر اختلالات متابولیک، حتی با شاخص توده بدنی بین ۳۰ تا ۳۴.۹ نیز میتوان پس از ارزیابی تخصصی این جراحی را بررسی کرد؛ بهویژه زمانی که درمانهای غیرجراحی نتوانستهاند کاهش وزن یا کنترل بیماری را بهطور ماندگار فراهم آورند.
اسلیو معده؛ پرکاربردترین روش در جهان
در جراحی اسلیو معده، حدود ۸۰ درصد از حجم معده برداشته میشود و معده به شکل یک لوله باریک درمیآید. برخلاف تصور رایج، در این روش مسیر روده دستنخورده باقی میماند؛ اما علاوه بر کاهش ظرفیت معده، تغییرات هورمونی مرتبط با اشتها و احساس سیری نیز به روند کاهش وزن کمک میکند.
سادگی تکنیک جراحی و عدم تغییر در مسیر روده سبب شده تا اسلیو به یکی از رایجترین جراحیهای چاقی در سطح جهان تبدیل شود. البته این روش نیز مانند هر عمل جراحی دیگری میتواند با عوارضی همراه باشد؛ از جمله خونریزی، نشت از محل منگنه و در برخی بیماران تشدید رفلاکس معده.
بایپس معده؛ گزینهای برای بیماران دیابتی
در جراحی بایپس معده، علاوه بر کوچکسازی معده، مسیر عبور غذا از بخشی از روده کوچک نیز تغییر میکند. این تغییر نهتنها حجم غذای مصرفی را محدود میکند، بلکه بهواسطه تأثیر بر هورمونها و فرآیندهای متابولیک، به کاهش وزن و بهبود کنترل قند خون کمک شایانی میکند.
بایپس بهویژه برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ یا رفلاکس شدید معده انتخاب مناسبی به شمار میرود. در بسیاری از موارد، این جراحی نیاز بیمار به داروهای دیابت را بهشکل چشمگیری کاهش میدهد و گاهی حتی به فروکش بیماری منجر میشود؛ هرچند این بهبودی لزوماً دائمی نیست و پیگیری منظم ضروری است.
چرا انتخاب روش، تصمیمی تخصصی است؟
بسیاری از بیماران تصور میکنند اسلیو و بایپس تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند، اما این باور درست نیست. انتخاب روش مناسب باید بر اساس عواملی مانند سن، شاخص توده بدنی، سابقه دیابت، بیماریهای گوارشی بهویژه رفلاکس، وضعیت متابولیک، عادات غذایی، سوابق جراحی و شرایط عمومی بیمار انجام شود.
تصمیم نهایی نیز پس از بررسی کامل توسط تیم درمان شامل جراح، متخصص تغذیه و در صورت نیاز سایر متخصصان اتخاذ میشود. به همین دلیل، مراجعه به مراکز معتبر و پرهیز از تصمیمگیری شتابزده، نخستین گام در مسیر درمان است.
بازگشت وزن؛ نگرانی همیشگی بیماران
یکی از نگرانیهای رایج بیماران، بازگشت وزن پس از جراحی است. به گفته این جراح، مقدار محدودی افزایش وزن در سالهای بعد از عمل ممکن است در برخی بیماران رخ دهد و این موضوع همیشه به معنای شکست درمان نیست. رعایت برنامه غذایی، فعالیت بدنی منظم، پیگیریهای پزشکی و اصلاح عادات رفتاری، احتمال بازگشت قابلتوجه وزن را تا حد زیادی کاهش میدهد.
برای سازگاری بهتر دستگاه گوارش با شرایط جدید نیز توصیه میشود بیماران غذا را بهآرامی مصرف کنند، لقمههای کوچک بردارند، هر لقمه را بهخوبی بجوند، هر وعده غذایی را طی حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه میل کنند و بین لقمهها مکث داشته باشند. همچنین نوشیدن مایعات همزمان با غذا باید کنار گذاشته شود.
مکملها و آزمایشهای دورهای را جدی بگیرید
پس از جراحی چاقی، کمبود ویتامینها و مواد معدنی یکی از چالشهای جدی است. اگرچه احتمال بروز کمبودهای تغذیهای در روش اسلیو معمولاً کمتر از بایپس است، اما در هر دو روش مصرف منظم مکملها و انجام آزمایشهای دورهای ضروری است. بسته به شرایط هر بیمار، ممکن است مصرف مولتیویتامین، آهن، کلسیم، ویتامین D، ویتامین B۱۲ و سایر ریزمغذیها تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه توصیه شود.
دستاوردهای جراحی فراتر از کاهش وزن
کاهش وزن پایدار پس از جراحی میتواند علاوه بر بهبود بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا، آپنه خواب و دردهای مفصلی، توانایی انجام فعالیتهای روزمره را افزایش دهد و کیفیت زندگی و اعتمادبهنفس بیماران را ارتقا بخشد. امروزه بیشتر جراحیهای چاقی با روش لاپاراسکوپی و بهصورت کمتهاجمی انجام میشوند که معمولاً درد کمتر، دوران نقاهت کوتاهتر و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره را به همراه دارند.
نظرات (0)