یکصد و سی و هفتمین پاتوق فیلم کوتاه اصفهان، شامگاه دوشنبه با حضور مهران ثابتیفر، صدابردار باسابقه سینما، برگزار شد. در این نشست تخصصی که پس از نمایش چهار فیلم کوتاه تازه برگزار شد، اهمیت صدا در خلق تجربه سینمایی و چالشهای پیش روی صدابرداری در تولید فیلمهای کوتاه به بحث گذاشته شد.
در این برنامه، فیلمهای «رئیس شمایی» به کارگردانی امین خنکال، «یاشار» ساخته سینا چمنی، «یوفو» به کارگردانی سید وحید حسینی و سید مهدی حسینی و «تفنگ چخوف» ساخته سید عباس حسینی به نمایش درآمد و سپس مباحث تخصصی درباره زبان صدا در سینما، ظرفیتهای بیانی صدا و نقش طراحی صوت در روایت دنبال شد.
صدا؛ فراتر از قاب تصویر
مهران ثابتیفر در ابتدای این نشست با اشاره به ظرفیتهای گسترده صدا در سینما گفت: صدا میتواند فراتر از تصویر عمل کند؛ زیرا مخاطب هنگام شنیدن یک صدا، تصویری شخصی و نامحدود در ذهن خود میسازد که از مرزهای قاب فراتر میرود. همین ویژگی، صدا را به یکی از مهمترین ابزارهای خلاقیت در سینما تبدیل کرده است.
او با بیان اینکه تصویر همواره در محدوده قاب تعریف میشود، افزود: صدا قادر است جهان روایت را گسترش دهد و مخاطب را به تجربهای فراتر از آنچه در تصویر دیده میشود هدایت کند. به گفته این صدابردار، این ویژگی نقش تعیینکنندهای در شکلگیری فضای ذهنی و عاطفی فیلم ایفا میکند.
ثابتیفر در تشریح مفهوم صدای بیانگر نیز توضیح داد که الزامی ندارد منبع تولید صدا همواره در تصویر دیده شود؛ افزودن یک عنصر صوتی میتواند معنایی تازه به تصویر ببخشد. برای نمونه، همراه شدن تصویر جمعیتی در حال حرکت با صدای موج دریا، برداشت مخاطب از همان تصویر را به طور کامل دگرگون میکند.
صدا فقط دیالوگ نیست
این صدابردار سینما با تأکید بر اینکه صدا تنها ابزار انتقال دیالوگ نیست، اظهار کرد: طراحی حرفهای صدا میتواند در پیشبرد روایت، شخصیتپردازی، ایجاد لایههای معنایی و تقویت فضای دراماتیک فیلم نقشی مؤثر داشته باشد، اما همچنان بخشی از فیلمسازان، بهویژه در حوزه فیلم کوتاه، از این ظرفیت ارزشمند به صورت کامل بهره نمیبرند.
او یکی از مهمترین آسیبهای تولید فیلم کوتاه را بیتوجهی به صدا در مراحل اولیه تولید دانست و گفت: در بسیاری از پروژهها تمرکز اصلی بر تصویر قرار دارد و صدا به مرحله پس از فیلمبرداری موکول میشود، در حالی که صدابرداری بخشی جداییناپذیر از فرآیند خلاقه تولید فیلم است و باید همزمان با سایر بخشهای تولید مورد توجه قرار گیرد.
ثابتیفر همچنین به اهمیت انتخاب لوکیشن از منظر صوتی اشاره کرد و افزود: شرایط آکوستیکی محیط باید همزمان با ویژگیهای بصری آن ارزیابی شود و حضور صدابردار در مرحله انتخاب لوکیشن میتواند از بروز بسیاری از مشکلات فنی در زمان فیلمبرداری و مراحل پس از تولید جلوگیری کند.
زبان صدا؛ آموزش برای همه عوامل
وی با تأکید بر ضرورت آموزش مباحث مرتبط با صدا برای تمامی عوامل تولید اظهار کرد: شناخت ظرفیتهای صوتی تنها به صدابردار محدود نمیشود و کارگردان، نویسنده و دیگر اعضای گروه تولید نیز باید با زبان صدا در سینما آشنا باشند تا بتوانند تصمیمهای دقیقتری در فرآیند تولید اتخاذ کنند.
او افزود: سکوت، مکث و فاصله میان دیالوگها نیز بخشی از زبان سینما محسوب میشوند و هر یک میتوانند در انتقال معنا، خلق حس و شکلگیری روایت نقش مؤثری ایفا کنند. ثابتیفر در ادامه با اشاره به مفهوم پرسپکتیو صدا گفت: همانگونه که تصویر از پرسپکتیو برخوردار است، صدا نیز باید متناسب با فاصله و موقعیت سوژه طراحی شود؛ میکروفون در واقع گوش دوربین است و هماهنگی میان جایگاه دوربین و کیفیت دریافت صدا از اصول اساسی طراحی صوت به شمار میرود. به گفته او، استفاده نادرست از میکروفونهای یقهای نیز میتواند به کاهش واقعگرایی فضای صوتی فیلم منجر شود.
هوش مصنوعی؛ ابزار، نه جایگزین
ثابتیفر در بخش پایانی این نشست با اشاره به گسترش فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی در سینما گفت: فناوریهای نوین میتوانند بخشی از فرآیند تولید آثار سینمایی را تسهیل کنند، اما هرگز جایگزین خلاقیت، تجربه و دانش حرفهای فیلمسازان نخواهند شد. بهرهگیری مؤثر از این ابزارها نیز مستلزم شناخت دقیق زبان سینما و اصول فیلمسازی است.
یکصد و سی و هفتمین پاتوق فیلم کوتاه اصفهان با تأکید بر نقش راهبردی طراحی صوت در کیفیت آثار سینمایی و ضرورت توجه به صدا از مرحله پیشتولید تا پایان فرآیند ساخت فیلم به کار خود پایان داد.
نظرات (0)