در قلب شهر همدان، جایی که خیابان بوعلی با هیاهوی همیشگیاش پر از رفت و آمد است، بنبست شریفزاده همچون گذرگاهی به گذشته عمل میکند. در انتهای این بنبست، دری چوبی قدیمی قرار دارد که پشت آن، دویست سال تاریخ در قالب خانهای با معماری اصیل ایرانی نفس میکشد؛ خانه تاریخی ضرابی، یکی از بناهای ارزشمند شهر همدان که همچنان استوار ایستاده است.
از تجارت تا میراث ملی
خانه ضرابی که در سال ۱۲۱۰ هجری شمسی بنا شده، به دستور حاج مهدی امامقلی تبریزی، از تاجران معروف چای و برنج در همدان ساخته شد. او این خانه را در روزگاری بنا کرد که همدان به عنوان یکی از قطبهای تجاری غرب ایران شناخته میشد. معماری این بنا از نوع درونگرا و با حیاط مرکزی طراحی شده که از ویژگیهای بارز خانههای اعیانی آن دوران است.
این خانه در دو طبقه با مصالح بومی و با الهام از معماری سنتی ایرانی ساخته شده است. آرامش حیاط مرکزی، هماهنگی فضاهای داخلی و استفاده از هنرهای تزئینی مانند ارسیهای رنگین، از جمله ویژگیهایی است که به این بنا اصالتی خاص بخشیده است.
نسلها در گذر زمان
در سال ۱۳۱۰، این خانه به مالکیت خاندان سلماسی درآمد و فصل جدیدی از زندگی خود را آغاز کرد. با وجود تغییر مالکیت، اصالت معماری و هویت تاریخی بنا حفظ شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز این خانه به فردی به نام ضرابی واگذار شد و از آن زمان به این نام شناخته میشود.
خانه ضرابی در طول عمر خود کاربریهای گوناگونی را تجربه کرده است. روزگاری محل زندگی یک تاجر نامدار بود، سپس به مدرسه تبدیل شد، بعدها میزبان جشنها و مراسم عروسی شد و سرانجام مأموریتی متفاوت یافت: حفاظت از تاریخ و معرفی آن به نسلهای جدید.
ثبت ملی و تولدی دوباره
اهمیت معماری و تاریخی این بنا باعث شد تا در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت برسد. این رویداد، خانه ضرابی را از یک بنای قدیمی به بخشی از هویت رسمی فرهنگی همدان تبدیل کرد و زمینه را برای حفاظت بهتر از آن فراهم ساخت.
امروزه این خانه تاریخی به یکی از هتل بوتیکهای همدان تبدیل شده است. گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و معماری میتوانند در این فضا اقامت کنند و از نزدیک با سبک زندگی و معماری دوره قاجار آشنا شوند. هر آجر، هر پنجره ارسی و هر دیوار این بنا، روایتگر بخشی از گذشته شهری است که قرنها تاریخ را در دل خود جای داده است.
فراتر از یک بنای تاریخی
خانه ضرابی تنها یک ساختمان قدیمی نیست؛ این بنا سندی زنده از تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی همدان طی دو قرن اخیر است. از روزگار رونق تجارت در غرب ایران تا دوران معاصر، این خانه شاهد تغییر سبک زندگی، تحولات شهری و فراز و نشیبهای فراوان بوده است.
وجود چنین بناهایی در بافت شهری، اهمیت حفظ میراث معماری را برای نسلهای آینده یادآور میشود. خانه تاریخی ضرابی همچنان پابرجاست تا به هر رهگذری یادآوری کند که تاریخ یک شهر را نه تنها در کتابها، که در دیوارها و حیاطهای خانههای قدیمی آن نیز میتوان جستجو کرد.
نظرات (0)