سامانه دفاع هوایی پاتریوت که نخستین بار در سال ۱۹۹۱ وارد میدان نبرد شد، امسال با موج بیسابقهای از تقاضا روبهرو شده است. ترکیب دو جبهه پرهزینه — جنگ اوکراین و حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران — ذخایر موشکهای رهگیر این سامانه را در آمریکا و متحدانش بهطور محسوسی کاهش داده است.
پاتریوت چیست و چگونه کار میکند؟
پاتریوت که سرواژه عبارت «رادار رهگیری با آرایه فازی برای رهگیری و انهدام هدف» است، یک سامانه متحرک دفاع موشکی زمینبههوا محسوب میشود که توسط شرکت آمریکایی ریتیان ساخته شده است. این سامانه در دهه ۱۹۸۰ توسعه یافت و در طول دهههای گذشته چندین نوبت ارتقا یافته تا پاسخگوی تهدیدهای متنوع باشد.
هر آتشبار پاتریوت معمولاً از اجزای زیر تشکیل شده است:
- رادار رهگیری و کشف هدف
- سامانه فرماندهی و کنترل
- واحد تأمین برق
- پرتابگرهای موشک
- خودروهای پشتیبانی و لجستیک
بسته به نوع موشک رهگیر نصبشده، این سامانه توانایی مقابله با هواپیماها، موشکهای بالستیک و موشکهای کروز را دارد. به گفته شرکت ریتیان، بیش از ۲۴۰ واحد پاتریوت تاکنون ساخته و تحویل داده شده و این سامانه اکنون در اختیار ۱۹ کشور از جمله آمریکا، آلمان، لهستان، اوکراین، ژاپن، قطر و مصر قرار دارد.
هزینههای سنگین و شمار محدود
مهمات این سامانه از گرانقیمتترین اقلام دفاعی جهان به شمار میرود. یک آتشبار جدید پاتریوت بیش از یک میلیارد دلار هزینه دارد؛ این رقم شامل حدود ۴۰۰ میلیون دلار برای خود سامانه و حدود ۶۹۰ میلیون دلار برای موشکهای آن است. همچنین قیمت هر موشک رهگیر PAC-۳ که نسل پیشرفتهتر رهگیرهای این سامانه است، بین چهار تا پنج میلیون دلار برآورد میشود.
چرا ذخایر رو به اتمام است؟
دلایل اصلی کاهش ذخایر رهگیرهای پاتریوت به چند جبهه بازمیگردد. اوکراین برای مقابله با موشکهای بالستیک روسیه بهشدت به رهگیرهای پاتریوت وابسته است و بخش قابل توجهی از کمکهای نظامی غرب به این کشور را سامانههای پاتریوت و مهمات آن تشکیل میدهد. از سوی دیگر، حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ماههای اخیر، ذخایر آمریکا و کشورهای خلیج فارس را بهطور چشمگیری مصرف کرده است. در همین حال، برخی کشورهای اروپایی ترجیح دادهاند موشکهای خود را برای نیازهای دفاعی احتمالی نگه دارند و از ارسال بخش بیشتری از ذخایر خود خودداری کنند.
کاهش ذخایر به روایت آمار
هرچند تعداد دقیق ذخایر این موشکها همواره محرمانه نگه داشته میشود، مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا برآورد کرده است که حدود ۶۵ درصد از رهگیرهای پاتریوت این کشور بین ماه فوریه — زمان آغاز جنگ علیه ایران — تا ماه ژوئیه مصرف شدهاند. بر همین اساس، ذخایر آمریکا از حدود دو هزار و ۳۳۰ موشک پیش از آغاز جنگ، به کمتر از ۸۵۰ موشک کاهش یافته است.
کشورهای عربی خلیج فارس نیز وضعیت مشابهی دارند. به گزارش همین مرکز، عربستان سعودی حدود ۸۶ درصد از موشکهای PAC-۳ خود را تنها در ۳۸ روز نخست جنگ مصرف کرده و تا ماه آوریل حدود ۴۰۰ موشک برای این کشور باقی مانده بود. این آمار نشان میدهد که فشار بر زنجیره تولید و بازسازی ذخایر پاتریوت، به یکی از چالشهای جدی پنتاگون و متحدانش تبدیل شده است.
نظرات (0)