شادمهر عقیلی، خواننده مطرح موسیقی پاپ ایران، در سالگرد درگذشت مادرش اجرایی از قطعه «گل یاس» را به همراه پیانو از منزل خود منتشر کرد. این ویدیو بازتاب‌های مثبتی در شبکه‌های اجتماعی داشت، اما همزمانی انتشار آن با سخنان اخیر رئیس‌جمهور درباره رفع موانع ورود ایرانیان مقیم خارج، موجی از گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال بازگشت این هنرمند به کشور را برانگیخت.

«گل یاس»؛ قطعه‌ای که ۲۸ سال پیش ساخته شد

«گل یاس» در سال ۱۳۷۷ ساخته و منتشر شد و از جمله قطعات نخستین آلبوم رسمی عقیلی با عنوان «مسافر» به شمار می‌رود. این آلبوم در تاریخ موسیقی پاپ ایران به عنوان یکی از پرفروش‌ترین آثار شناخته می‌شود و «گل یاس» نیز از همان ابتدا به یکی از شاخص‌ترین قطعات آن تبدیل شد.

درباره علت ساخت این قطعه روایت‌های گوناگونی مطرح شده است. برخی بر این باور بودند که «گل یاس» با توجه به کاربرد پرتکرار این نماد در شعر و ترانه پس از انقلاب برای حضرت فاطمه (س) سروده شده است؛ برداشتی که می‌گفت این اثر به خواست خود عقیلی یا به توصیه مادرش که ارادت ویژه‌ای به اهل بیت (ع) داشت، اجرا شده است. در مقابل، روایت دیگری هم شنیده می‌شد که «گل یاس» هدیه‌ای به مادر شادمهر بوده و او از «یاس» به عنوان نماد پاکی و معصومیت برای قدردانی از زحمات مادرش بهره برده است.

عقیلی اما بعدها خود در این باره توضیح داد که «گل یاس» در آن مقطع برای صداوسیما و ارائه‌های رسمی آن دوران تولید شد. به گفته او، این ترانه برای حضرت فاطمه (س) سروده شده بود و او نیز آن را با همین مضمون اجرا و ضبط کرد. او در همان گفت‌وگو به نقش مادرش نیز اشاره کرد و گفت که مادرش فردی مذهبی بود و به اهل بیت (ع)، به ویژه حضرت فاطمه (س)، ارادت داشت و همین موضوع سبب شده بود این قطعه برای او اثری محبوب باشد.

همزمانی انتشار ویدیو با اظهارات رئیس‌جمهور

نکته جالب توجه این است که انتشار اجرای تازه «گل یاس» تقریباً همزمان با اظهارات اخیر رئیس‌جمهور درباره تلاش دولت برای حل مسئله بازگشت ایرانیان مقیم خارج صورت گرفت. رئیس‌جمهور در تازه‌ترین مصاحبه خود گفته است که برای حل این مسئله قرار شده نامه‌ای به مقام معظم رهبری نوشته شود و به وزارت امور خارجه نیز دستور داده شده تا به دستگاه‌های امنیتی اعلام شود هر ایرانی که قصد سفر به ایران را دارد با مشکلی مواجه نشود.

او تأکید کرده است که اگر قرار است فردی اجازه ورود نداشته باشد، باید از همان ابتدا به او گفته شود که نیاید؛ اما اگر ویزا گرفت و وارد کشور شد، دیگر نباید بازداشت شود یا برایش مشکل ایجاد کنند. به گفته رئیس‌جمهور، اگر پس از ورود نیز مسئله‌ای مشخص شود، باید به فرد گفته شود به کشور محل اقامتش بازگردد، نه اینکه در داخل کشور نگه داشته شود. او در پایان این بخش از سخنانش خاطرنشان کرد که هر ایرانی مقیم خارج باید بتواند به‌راحتی به ایران سفر کند و بدون مانع نیز از کشور خارج شود.

هرچند برخی این همزمانی را نشانه‌ای از چراغ سبز عقیلی برای بازگشت تلقی کرده‌اند، اما بسیاری از کاربران و رسانه‌ها یادآوری کرده‌اند که این ویدیو در واقع به مناسبت سالگرد درگذشت مادر شادمهر منتشر شده و ارتباط دادن آن به بازگشت ممکن است برداشتی شتاب‌زده باشد.

گمانه‌زنی‌هایی که تازه نیست

بحث بازگشت هنرمندان به ایران بارها و بارها در رسانه‌ها مطرح شده است. نزدیک‌ترین نمونه، گفت‌وگوی مجید واشقانی با همسر بیژن مرتضوی بود که برخی از آن احتمال بازگشت این خواننده و نوازنده ویولن به کشور را برداشت کردند. همچنین در سال‌های گذشته بارها درباره بازگشت نصرالله معین گمانه‌زنی شده و برخی رسانه‌ها روی این موج تلاش کرده‌اند مخاطب جذب کنند؛ در حالی که معین هر بار این ادعاها را تکذیب کرده و از مردم خواسته اخبار مربوط به او را تنها از صفحه مجازی خودش پیگیری کنند.

بازگشت به معنای ادامه فعالیت حرفه‌ای نیست

در کنار بحث تسهیل ورود، موضوع فراهم بودن زمینه فعالیت حرفه‌ای برای هنرمندان نیز مطرح می‌شود. تجربه برخی هنرمندان بازگشته نشان می‌دهد که بازگشت به کشور لزوماً به معنای امکان از سرگیری کار هنری نیست. از جمله می‌توان به «حبیب» اشاره کرد که پس از بازگشت، با وجود نداشتن سابقه فعالیت سیاسی، امکان برگزاری کنسرت پیدا نکرد و نتوانست فعالیت حرفه‌ای خود در عرصه موسیقی را از سر بگیرد؛ موضوعی که بعدها برخی مسئولان نیز گفتند می‌شد به شکل دیگری مدیریت شود.

در مجموع، انتشار اجرای تازه «گل یاس» هرچند بار دیگر بحث بازگشت شادمهر عقیلی را در فضای مجازی داغ کرده، اما هیچ تأیید رسمی یا اظهارنظری از سوی خود او درباره بازگشت به ایران منتشر نشده است.