رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه از آمادگی این نهاد برای واگذاری دادههای قضایی و ظرفیتهای سامانههای اطلاعاتی به مجموعههای علمی و پژوهشی حوزه علمیه خبر داد. این پیشنهاد در نشست مشترک با مدیران حوزه علمیه قم مطرح شد و قرار است بستر تازهای برای پژوهش درباره مسائل اجتماعی و روندهای قضایی فراهم شود.
سامانه «پایش»؛ نمایشگر دادههای قضایی
محمد کاظمیفرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، در این نشست با اشاره به سامانه مدیریتی «پایش» آن را حاصل پروژهای چندساله توصیف کرد که برای تجمیع و نمایش دادههای دستگاه قضایی در اختیار مدیران ارشد و سطوح تصمیمگیری طراحی شده است. به گفته او، این سامانه دادههای قضایی را از سال ۱۳۹۰ تا آخرین اطلاعات ثبتشده پوشش میدهد.
بر اساس این گزارش، دادههای سامانه در سطوح گوناگون از کشور و استان تا ماه و شعبه قابل بررسی است. کاربران میتوانند روند ورود پروندهها، میانگین زمان رسیدگی، عناوین اتهامی، خواستههای حقوقی، آرای صادرشده و دیگر مراحل فرآیند رسیدگی را بهصورت دقیق تحلیل کنند.
مقایسه روندهای قضایی استانها
کاظمیفرد با تأکید بر قابلیت مقایسه دادهها در استانهای مختلف گفت: در این سامانه تنها با یک عدد یا نمودار مواجه نیستیم؛ بلکه میتوان تفاوت روندهای قضایی استانها را شناسایی و سپس علت آن را بررسی کرد. برای نمونه ممکن است یک عنوان اتهامی در یک استان روند کاهشی و در استان دیگر روند افزایشی داشته باشد.
وی افزود که این تفاوتها میتواند ناشی از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، نحوه مواجهه دستگاهها یا سایر عوامل محیطی باشد و دقیقاً همین نقاط، نیازمند پژوهش و بررسی علمی است. در این سامانه حدود ۲۵۰۰ عنوان مربوط به اتهامات و خواستههای قضایی قابل بررسی است.
۱۲۲ میلیون رأی گمنامسازیشده
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه از دیگر ظرفیتهای دادهای این مرکز نیز سخن گفت: در حال حاضر حدود ۱۲۲ میلیون رأی قضایی گمنامسازیشده در اختیار مرکز قرار دارد که آرای آن از سال ۱۳۷۱ تا آخرین آرای ثبتشده را شامل میشود. این آرا تنها عنوان پرونده نیستند و متن و محتوای رأی نیز در آنها وجود دارد.
به گفته کاظمیفرد، این مجموعه میتواند منبع ارزشمندی برای پژوهشهای علمی باشد؛ برای مثال میتوان بررسی کرد که در چه آرایی به موضوعاتی مانند هوش مصنوعی یا ابزارهای نوین فناوری استناد شده و قضات در مواجهه با این پدیدهها چه رویکردی داشتهاند.
هوش مصنوعی، میدان مشترک همکاری
کاظمیفرد هوش مصنوعی را یکی از مهمترین عرصههای همکاری میان قوه قضاییه و حوزه علمیه دانست و آن را فرصتی بینظیر توصیف کرد؛ اما هشدار داد که اگر امروز برای ابعاد مختلف آن برنامهریزی نشود، در سالهای آینده باید به دنبال جبران عقبماندگیها بود.
وی با تأکید بر اینکه موضوع هوش مصنوعی صرفاً فنی نیست، گفت: در کنار توسعه بخش فنی باید به مسائل اخلاقی، شرعی، حقوقی و اجتماعی این فناوری نیز توجه کرد؛ در غیر این صورت ممکن است به جای حل مسئله، مسائل جدیدی تولید شود. به گفته او، نزدیک به ۵۰ مجموعه داخلی برای استفاده از دادههای قضایی در حوزه هوش مصنوعی فراخوان شدهاند و بخشی از آرای گمنامسازیشده برای آموزش و توسعه این فناوری در اختیار آنها قرار خواهد گرفت.
هدف اما صرفاً آموزش مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ برنامه این است که از هوش مصنوعی برای هدایت و حمایت مردم پیش از ورود به فرآیند قضایی استفاده شود؛ به این معنا که فردی با یک مسئله مواجه شود، هوش مصنوعی ابتدا تلاش کند آن را به شکل انسانی و مسالمتآمیز حل کند و تنها در صورت ضرورت، مسیرهای حقوقی و قضایی را معرفی کند.
اشتراکگذاری داده با حوزه علمیه
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به سیاست کلان اشتراکگذاری داده در این مرکز گفت: آمادگی داریم دادههای موجود را در اختیار مجموعههای علمی و پژوهشی قرار دهیم تا از این ظرفیت برای حل مسائل اجتماعی استفاده شود. نظرسنجی برخط از مراجعان دستگاه قضایی نیز از دیگر ظرفیتهایی است که به گفته او نیازمند تحلیل است تا علت رضایت یا نارضایتی مردم مشخص شود.
کاظمیفرد در پایان بر استمرار تعامل این مرکز با حوزه علمیه تأکید کرد و گفت: این همکاری میتواند از مرحله شناخت مسئله آغاز شود و تا پیشگیری، سیاستگذاری و ارائه راهکار ادامه پیدا کند. وی در ابتدای سخنان خود نیز اربعین حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و روز خبرنگار را گرامی داشت.
نظرات (0)