خبرنگاری در سالهای اخیر دستخوش تحولاتی عمیق شده است؛ از گسترش شبکههای اجتماعی و شتاب فزاینده انتشار اخبار تا ورود هوش مصنوعی به چرخه تولید و پردازش محتوا. اما در میان این دگرگونیها، یک پرسش همچنان بیپاسخ نمانده است: مردم از رسانه چه میخواهند و خبرنگار چگونه میتواند اعتماد و مرجعیت خود را در برابر سیل بیپایان اطلاعات حفظ کند؟ گفتوگو با خبرنگاران و پیشکسوتان رسانهای قزوین نشان میدهد که هرچند ابزارها عوض شدهاند، اما سوژههایی که با زندگی، حقوق و معیشت مردم گره خوردهاند، همچنان در صدر توجه مخاطبان قرار دارند.
سوژههای مردمی؛ از مسائل شهری تا دغدغه معیشت
آرش صالحی، خبرنگار فعال در قزوین، با اشاره به موضوعاتی که بیشترین بازخورد را میان مخاطبان دارد، میگوید: مسائل شهری، مشکلات ملکی و پروندههایی که قابلیت پیگیری و حل شدن دارند، بیشترین استقبال را از سوی مردم به همراه دارند. به گفته او، مخاطبان به خوبی تشخیص میدهند که یک مطالبه رسانهای صرفاً طرح یک موضوع است یا میتواند به نتیجهای ملموس و حل مشکل منجر شود.
صالحی نمونهای از اثرگذاری چنین رویکردی را پیگیری مشکلات شهرک اندیشه میداند؛ موضوعی که در نهایت به دستور ویژه آیتالله رئیسی و ابلاغ وزیر کشور انجامید. به باور او، خبرنگاری مسئلهمحور و مطالبهگر میتواند در بهبود شرایط زندگی مردم نقش واقعی ایفا کند.
این خبرنگار همچنین از وضعیت فضای رسانهای استان انتقاد میکند و میگوید: تغییر مثبتی که انتظار میرود در این فضا رخ نداده و منتقدان همچنان با محدودیت و فشار روبهرو هستند. در مقابل، انتشار گزارشهای عملکرد و بیلانهای کاری که ارزش خبری چندانی ندارند، همچنان مورد توجه قرار میگیرد و این رویکرد نیازمند اصلاح جدی است. او یکی از مهمترین تفاوتهای خبرنگاری امروز با یک دهه گذشته را اتکای فزاینده به هوش مصنوعی و ابزارهای نوین فناوری در تولید و پردازش محتوا میداند.
حقیقتگویی؛ انتظار همیشگی مخاطب
مهناز اسماعیلی، از پیشکسوتان رسانهای قزوین، نیز میگوید مردم بیش از هر چیز به دنبال اخبار امیدبخش و راستین هستند؛ اخباری که بتوانند از دل آن واقعیتها را دریافت کنند و مطمئن باشند آنچه میشنوند، حقیقت دارد. به گفته او، انتظار اصلی مخاطب، روایت صادقانه و بیواسطه مسائل است.
این پیشکسوت رسانهای بر اهمیت انتخاب سوژههای مبتلابه جامعه تأکید میکند و میافزاید: مسائل اقتصادی، مشکلات کارگری، گرانی و دغدغههای معیشتی از جمله موضوعاتی است که مردم به شکل جدی دنبال میکنند و رسانه باید در این حوزهها مطالبهگری کرده و پاسخهای قانعکنندهای از مسئولان بگیرد.
اسماعیلی تحولات رسانهای استان را از روندهای ملی جدا نمیداند، اما معتقد است هنوز شناخت کافی از میزان اثرگذاری رسانه در کشور و بهویژه استانها وجود ندارد. او درباره تغییرات یک دهه اخیر نیز میگوید: دنیای دیجیتال و رسانههای اینترنتی، سرعت انتشار اخبار را بهشدت افزایش داده و بخشی از فرآیند کار را آسانتر کرده است، اما دشواریهای حرفه خبرنگاری از میان نرفته است. به تأکید او، رسانه باید ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای فضای دیجیتال، بر اصول حرفهای، صحت اخبار و اعتماد مخاطب پایبند بماند؛ چراکه سرعت نباید جای حقیقت را بگیرد.
انتقاد مستدل؛ همچنان پرطرفدارترین سوژه
عبدالعظیم موسوی، دیگر پیشکسوت رسانهای استان، باور دارد سوژههای انتقادی بیشترین مخاطب را دارند، به شرط آنکه این انتقاد منطقی و مستند باشد و به توهین یا نشر مطالب کذب منجر نشود. او میگوید اگر خبرنگار با احترام و بر پایه استدلال و سند، عملکرد یک دستگاه یا فرد را نقد کند، مردم موضوع را پیگیری کرده و نسبت به نتیجه آن حساس میشوند.
موسوی از دشواری پیگیری سوژههایی میگوید که به برخی مسئولان یا افراد خاص مربوط میشده است؛ در این مسیر گاهی رسانه با تحریم، تهدید یا حتی شکایت روبهرو میشده و همین امر روند کار را دشوار میکرده است.
او بزرگترین تغییر فضای رسانهای استان را گرایش گسترده مردم به فضای مجازی میداند؛ مردم امروز دسترسی آسان و سریع به اطلاعات را ترجیح میدهند و اغلب اخبار را از طریق تلفن همراه دنبال میکنند. این تحول به گفته او در کنار فرصتها، تهدیدی نیز به شمار میرود؛ چراکه در فضای مجازی، اعتبار منبع و صحت اطلاعات بهسادگی قابل تشخیص نیست. از سوی دیگر، بسیاری از مطالب منتشرشده در این فضا به شکل مطلوب ثبت و ماندگار نمیشوند و امکان استناد دقیق به آنها وجود ندارد؛ در حالی که یکی از ویژگیهای مهم رسانه حرفهای، ثبت و ماندگاری اطلاعات و امکان مراجعه و استناد به آن است.
چالش مرجعیت در عصر اطلاعات پراکنده
موسوی درباره مهمترین تحول دهه اخیر میگوید: متأسفانه بخشی از جامعه به دنبال اطلاعات آسان و سریع است و در نتیجه مرجعیت خبر دیگر یکپارچه و متمرکز نیست. منابع دریافت خبر بسیار متنوع شدهاند و مخاطب با حجم گستردهای از اطلاعات روبهروست که تشخیص صحیح از نادرست را دشوار میکند؛ در چنین شرایطی گاهی کسی که ادعای هیجانانگیزتری مطرح میکند بیشتر دیده میشود و این مسئله هزینه سنگینی بر رسانههای داخلی تحمیل میکند.
به باور او، رسانههای داخلی برای حفظ مرجعیت خود باید هم از نظر کیفی و هم از نظر مالی هزینه کنند تا بتوانند در برابر انتشار اطلاعات نادرست ایستادگی کرده و اعتماد مخاطب را حفظ کنند.
جمعبندی
از دیدگاه این سه فعال و پیشکسوت رسانهای قزوین میتوان نتیجه گرفت که هرچند شکل و ابزار خبرنگاری نسبت به گذشته تغییر کرده، اما نیاز جامعه به رسانهای که بتواند حقیقت را از میان انبوه اطلاعات استخراج و با دقت و صداقت روایت کند، همچنان پابرجاست. مخاطب امروز از یک سو اخبار مربوط به مشکلات شهری، ملکی، اقتصاد، کارگری و گرانی را دنبال میکند و از سوی دیگر، در فضای رقابتی شبکههای اجتماعی، سرعت به یکی از عوامل تعیینکننده جذب مخاطب تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، خبرنگار دیگر تنها تولیدکننده متن خبری نیست؛ او باید سوژه را کشف کند، صحت اطلاعات را بررسی کند، مستندات جمعآوری کند، با مسئولان و مردم گفتوگو کند، از ابزارهای نوین و هوش مصنوعی بهره بگیرد و در نهایت روایتی دقیق و قابل استناد در اختیار مخاطب قرار دهد. تجربه خبرنگاران قزوین نشان میدهد آنچه میتواند رسانه را در این رقابت حفظ کند، صرفاً سرعت نیست؛ بلکه اعتماد، صحت، مطالبهگری، مستند بودن و توانایی حل مسئله است. در روز خبرنگار، شاید مهمترین پرسش برای آینده رسانه همین باشد که در میان انبوه اخبار و روایتهایی که هر لحظه در فضای مجازی منتشر میشوند، کدام رسانه میتواند همچنان اعتماد مردم را به دست آورد.
نظرات (0)