محمود امانی طهرانی، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، در آیین افتتاحیه نشست «زیست‌بوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی» که ویژه راهبران برنامه درسی استان‌های سراسر کشور برگزار شد، با تشریح روند تحول برنامه‌های درسی در سه دهه اخیر، از آغاز مرحله جدیدی در نظام برنامه‌ریزی درسی کشور خبر داد.

سه دهه تحول در برنامه‌های درسی

امانی طهرانی با اشاره به تجربه تحول کتاب‌های درسی از دهه ۱۳۷۰ تاکنون، نخستین گام تحول را تغییر رویکرد آموزش از انتقال صرف دانش به یادگیری فعال، پرورش مهارت‌ها و شکل‌دهی نگرش‌های دانش‌آموزان توصیف کرد. به گفته وی، این رویکرد به تدریج در همه کتاب‌های درسی گسترش یافت و نقش دانش‌آموز را از دریافت‌کننده منفعل محتوا به یادگیرنده‌ای فعال تغییر داد.

وی مرحله دوم تحول را همسوسازی برنامه‌های درسی با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش دانست و افزود: در این مرحله، توجه به فرهنگ و تمدن ایران و اسلام، تعدیل حجم کتاب‌های درسی و طراحی درس‌های جدیدی همچون «کار و فناوری»، «تفکر و سواد رسانه‌ای»، «انسان و محیط زیست» و «سلامت و بهداشت» از مهم‌ترین دستاوردهای تحول به شمار می‌رود.

زیست‌بوم جدید؛ سومین مرحله تحول

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، آغاز زیست‌بوم جدید برنامه درسی را سومین مرحله تحول در نظام برنامه‌ریزی درسی کشور عنوان کرد و گفت: مهم‌ترین ویژگی این دوره، شکل‌گیری نقش جدید «راهبران برنامه درسی» است؛ نقشی که تاکنون در ساختار آموزشی کشور وجود نداشت و اکنون به عنوان حلقه واسط میان برنامه درسی، مدرسه و معلمان ایفای نقش خواهد کرد.

امانی طهرانی با تأکید بر اینکه راهبر برنامه درسی صرفاً مدرس دوره‌های آموزشی نیست، تصریح کرد: این فرد به طور مستمر در کنار معلمان قرار می‌گیرد، اجرای برنامه‌های درسی را رصد می‌کند، نیازهای آموزشی آنان را شناسایی می‌کند و با ارائه مشاوره و پشتیبانی تخصصی، زمینه اجرای مطلوب برنامه درسی را فراهم می‌آورد.

تغییر محور از کتاب به برنامه درسی

وی با بیان اینکه در رویکرد جدید، مدرسه از محوریت کتاب درسی فاصله گرفته و به سمت محوریت برنامه درسی حرکت می‌کند، گفت: برنامه درسی، «طرحی برای یادگیری» است و آنچه اهمیت دارد، دستیابی دانش‌آموزان به شایستگی‌ها و انتظارات عملکردی پیش‌بینی‌شده در پایان هر دوره تحصیلی است. از این رو معلمان باید با طراحی موقعیت‌های یادگیری متناسب با شرایط کلاس، زمینه تحقق این اهداف را فراهم کنند.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، «نسخه مدرسه‌ای برنامه درسی» را یکی از نوآوری‌های زیست‌بوم جدید دانست و افزود: این سند، زبان مشترک میان ستاد و مدرسه خواهد بود و به معلمان اختیار می‌دهد متناسب با شرایط مدرسه و دانش‌آموزان، مسیرهای متنوعی برای تحقق اهداف برنامه درسی طراحی و اجرا کنند.

نقش همه ارکان مدرسه در تحول

امانی طهرانی همچنین بر نقش همه ارکان مدرسه در اجرای موفق برنامه درسی تأکید کرد و گفت: در این الگو، تنها معلم مخاطب تحول نیست؛ مدیر، معاون، مربیان و حتی خانواده‌ها نیز باید با اهداف و رویکردهای برنامه جدید آشنا شوند تا مدرسه به محیطی یکپارچه برای یادگیری تبدیل شود.

وی خطاب به راهبران برنامه درسی استان‌ها، آنان را پیشگامان یک مأموریت ملی خواند و اظهار داشت: موفقیت این طرح بیش از هر چیز به انگیزه، دانش، توانایی ارتباط مؤثر و روحیه یادگیری مستمر راهبران برنامه درسی وابسته است و آنان باید با توانمندسازی معلمان، فرهنگ طراحی آموزشی و یادگیری فعال را در مدارس نهادینه کنند.

شبکه ارتباطی راهبران برنامه درسی

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، تشکیل شبکه ارتباطی میان راهبران برنامه درسی سراسر کشور را یکی از ظرفیت‌های مهم این طرح برشمرد و ابراز امیدواری کرد با هم‌افزایی، تبادل تجربه‌ها و همکاری مستمر میان استان‌ها، زیست‌بوم جدید برنامه درسی زمینه‌ساز تحولی پایدار در کیفیت آموزش و یادگیری مدارس کشور شود.

به گفته امانی طهرانی، این تحول ناظر بر دوره اول ابتدایی است و انتظار می‌رود با اجرای موفق آن، الگوی یادگیری در مدارس کشور به سمت رویکردهای فعال‌تر، مهارت‌محورتر و متناسب‌تر با نیازهای فردی دانش‌آموزان حرکت کند.