پژوهشگران با جمعبندی دهها مطالعه انجامشده به این نتیجه رسیدهاند که تمرینهای تنفس آگاهانه و کنترلشده میتواند به افرادی که قصد ترک اعتیاد دارند کمک کند تا در برابر هوسهای مصرف مواد مقاومت بیشتری نشان دهند. این یافتهها حاصل مرور ۲۰ مطالعه پیشین با حضور بیش از ۱۲۰۰ نفر است که در آنها طیف گستردهای از تکنیکهای تنفسی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
تنفس کنترلشده در برابر هوسهای گوناگون
بر اساس این بررسی، تکنیکهای تنفس کنترلشده در مهار هوسهای ناشی از نیکوتین، الکل، مواد افیونی و محرکها مؤثر بودهاند. نکته قابل توجه آنکه این تمرینها حتی در افرادی که همزمان بیش از یک ماده را مصرف میکردند نیز کارایی خود را نشان دادند.
«آریل راکسبرگ»، پژوهشگر ارشد این بررسی و محقق حوزه روانشناسی در دانشگاه موناش استرالیا، در این باره گفت: «بررسی ما نشان میدهد که مداخلات تنفسی میتواند یک افزودنی مؤثر و کمهزینه برای درمان اعتیاد باشد.»
شش روش تنفسی که بررسی شد
محققان در این مرور، روشهای متنوعی از تمرینات تنفسی را مورد مطالعه قرار دادند، از جمله:
- بیوفیدبک تغییرپذیری ضربان قلب: بازخوردی در لحظه که به افراد کمک میکند تنفس خود را با ریتم ضربان قلبشان هماهنگ کنند.
- تنفس رزونانسی: کاهش سرعت تنفس بدون استفاده از بیوفیدبک؛ معمولاً شش بار تنفس در دقیقه.
- تنفس یوگایی: الگوهای کنترلشده دم، بازدم و حبس نفس.
- ریمرسیز (تمرین رفتاری تنفسی): تنفس آهسته همراه با هماهنگی رفتارهای فیزیکی مانند لبخند زدن، خمیازه کشیدن و بیان کلامی مثبت.
- تقلید سیگار کشیدن: روشی که عمل سیگار کشیدن را با نفسهای عمیق و کنترلشده در فواصل زمانی مشخص شبیهسازی میکند.
- تنفس سهقسمتی: تمرکزی بر انبساط جداگانه سه ناحیه بدن یعنی شکم، پایین سینه و بالای سینه.
تمرینات در ابتدا توسط یک پزشک یا مربی باتجربه آموزش داده میشد و پس از آن شرکتکنندگان بهصورت خودآموز آنها را ادامه میدادند.
کدام روش برای کدام هوس مؤثرتر است؟
یافتهها نشان داد که روش بیوفیدبک تنفسی در کنترل طولانیمدت هوسها عملکرد بهتری دارد، در حالی که سایر سبکهای تنفسی بیشتر برای مهار هوسهای فوری و لحظهای کاربرد دارند.
چشمانداز اپلیکیشنهای تلفن همراه
محققان معتقدند بر اساس همین دادهها میتوان برنامههای تلفن هوشمندی طراحی کرد که در لحظههای بروز هوس، افراد را به انجام تمرینات تنفسی راهنمایی کنند. راکسبرگ در این باره گفت: «با توجه به اینکه بیش از سهچهارم جمعیت جهان تلفن همراه دارند، مزایای بالقوه مداخلات تنفسی کمهزینه با کمک تلفن هوشمند قابل توجه است.»
وی افزود: «گام بعدی ممکن است شامل یک مطالعه بزرگتر برای تأیید میزان اثربخشی تمرینات تنفسی در برابر اعتیاد و نحوه استفاده بهتر از آنها باشد.»
نظرات (0)